|
- 26 janar
2004 / TN
-
-
Pėrveē sygjerimeve orale qė t'i kthehet
asaj klasike, gazetarėt e vjetėr bėjnė edhe shkrime se si duhet bėrė
ajo. Nė kėtė tentim shkojnė edhe mė larg: kėrkojnė qė gazetaria tė
jetė e hapėt si pėr lindjen, ashtu edhe pėr perėndimin. Ky koncept
bazėn e ka tė vetė tė menduarit klasik tė gazetarisė.
-
-
Shkruan: Nazmi LUKAJ
-
-
Pas viteve tė 90-ta, njė pjesė
gazetarėsh u shkėputėn nga stili i vjetėr i tė shkruarit, kurse njė
pjesė tjetėr vazhdojnė akoma ta kultivojnė atė frymė. Tė parėt
pėrbėjnė njė kontigjent mė tė madh, ndėrsa tė dytėt janė shumė mė
pak. Nė mes kėtyre dy palėve, lindi edhe njė gazetari e re, qė
qėndron mbi gazetarinė e kaluar dhe mbi kėtė tė pasnėntėdhjetave.
-
-
Kjo dukshėm dallon prej tyre, sepse
temat qė i trajtojnė pėrfaqėsuesit e saj janė shumė mė tė guximshme
dhe kanė shumė stil mė tė lartė se pėrfaqėsuesit e rrymimeve tė
lartcekura. Gazetaria e re, kjo modernja, ėshtė nė luftė tė
vazhdueshme me to, sepse pėr gazetarėt e tė dy rrymimeve nė fjalė,
ėshtė e papranueshme. Madje gazetaria e vjetėr dėshiron me ēdokusht
ta kontrollojė gazetarinė moderne.
-
-
Pėrveē sygjerimeve orale qė t'i kthehet
asaj klasike, gazetarėt e vjetėr bėjnė edhe shkrime se si duhet bėrė
ajo. Nė kėtė tentim shkojnė edhe mė larg: kėrkojnė qė gazetaria tė
jetė e hapėt si pėr lindjen, ashtu edhe pėr perėndimin. Ky koncept
bazėn e ka tė vetė tė menduarit klasik tė gazetarisė. Njė koncept i
tillė e hellon edhe mė ashpėrsinė e konfliktit mes gazetarisė
moderne dhe asaj klasike, ose thėnė mė sakt -tė asaj qė askund nė
botė nuk kultivohet sot pos Kosovės.
-
-
Lufta e ashpėr mes kėsaj gazetarie
vėrehet nga lloji mė i thjeshtė, lajmi, e deri tek eseji. Gazetarėt
e rinj me pak fjalė kapin mė shumė elemente pėrmbajtėsore, qė e
bėjnė lajmin tejet interesant dhe tė kapshėm pėr lexuesin. Siē i
bėjnė edhe zhanret e tjera tė saj. Pėrfaqėsuesit e klasikės, pos qė
gjuhėn e kanė tė vjetėruar, qė nuk shkon mė larg se ajo e viteve tė
70-ta, zhanret e gazetarisė i realizojnė me njė kallabėllėk fjalėsh,
tė cilat e ngatėrrojnė shumė pėrmbajtjen e tyre.
-
-
T'i krahasosh tė dy kėto stile ( nuk po
ndalem mė nė atė tė ndėrmjetmin), janė si nata me ditė. Kjo ashpėrsi
e konfliktit mes kėtyre dy stileve nė vija tė trasha, ndėrsa nė
nuanca mė tė holla, tė kėtyre tri stileve, po merr njė dimension
edhe mė tė gjerė. Duke qenė se klasikja ėshtė tepėr mė e
pozicionuar nė gazetarinė tonė, modernja po ngulfatet prej saj, sodo
qė kjo nuk po e ndal luftėn e vet pėr tė dalė nė sipėrfaqe. Ende,
pėr kėtė shkak, nuk po mund tė ecėn hapave tė gazetarisė moderne, qė
tashmė ėshtė nė zenitin e saj nė Evropė.
-
-
Nga kjo ngulfatje mund ta shpėtojnė
vetėm botuesit e gazetave, tė cilėt mbajnė edhe njė pjesė tė fajit
qė i kanė pozicionuar kaq fuqishėm. Jo duke i eliminuar ata, por
duke e pėrkrahur modernen nė raport me tė. Nė kėtė mėnyrė, botuesit
do tė ndikojnė qė gazetaria e vjetėr dalėngadalė ta marrė rrugėn kah
edhe duhet tė shkojė shumė shpejt-nė muzen e gazetarisė. Dhe sa mė
parė qė tė ndėrmarrin hapa tė tillė, do t'i hapin rrugė zhvillimit
tė gazetarisė te ne, po e patėn kėtė synim.
-
-
Nė tė kundėrtėn, gazetaria moderne do
tė vazhdojė tė pėrplaset me frymėn e re, dhe ka rrezik qė tė
ngadhėnjejė mbi tė. Kjo do tė ishte fatkeqėsia mė e madhe pėr
gazetarinė tonė, sepse edhe gjeneratat qė do t'i rreken kėsaj fushe
do tė detyrohen tė shkollohen nė frymėn e vjetėr edhe pėr shumė
kohė. Njė kthesė pozitive do tė mund tė ndodhte edhe me
vetėdijėsimin e gazetarisė klasike se koha e saj mė nuk ėshtė.
-
-
Pėrfaqėsuesit e saj jam qė tė mbesin nė
mediume deri sa tė dalin nė pension, por jo tė jenė katalizatori i
gazetarisė. Aq mė pak tė insistojnė tek tė rinjtė qė me ēdokusht tė
bėhen viktima tė koncepteve tė tyre, si ka ndodhur shpeherė deri mė
sot tė jenė. Kjo ka bėrė qė sot shumė gazetarė qė u shpėrfaqėn si
shumė tė talentuar nė kėtė fushė, tė mos jenė mė.
-
-
E njė gjė e tillė i pret edhe shumė
sish, pasi ata janė tė pozicionuar lart nėpėr mediume dhe pėrkrahėn
fuqishėm nga botuesit. Nėse dėshirojmė qė tė mos ndodh kjo, vetė
botuesit janė faktori kyq qė gazetarisė sė re jo vetėm t'i besojnė,
por t'ia hapin rrugėn qė synon: ngritjen e saj nė piedestalin mė tė
lartė, ku ajo tashmė nė Evropė ėshtė ngjitur. Kėshtu ēfarė ėshtė
gjendja e saj sot, mund tė lėshojmė vetėm psherėtima.
|
|