Dru

OPINIONE

Koment

Dru

24 janar 2004 / TN

Edison YPI

Dru thari, rruar, krruar, kostum, kravatë, rrëzë një kioske prej ku sapo ka dalë, gërvisht me ngut një cop karton. Po fitoi, andej kah tridhjeteshtatë shtatori, do blejë një punë për vete dhe një Vizë për djalin që i mbeti rrugëve duke përtypur caraca. Në trotuarin përballë, Dru kalburi, ulëret për shtetin, rendin, korrupsionin, hajdutllëkun, pavarësisht se edhe një qindarkë të vetme po ia zuri syri gjëkundi, kudo dhe e kujtdo të jetë, nuk e lë të bjerë në tokë...

Kur është kalbësirë i kuq gjak, fukara pa brekë në bythë apo skilipec pa bythë në brekë, thotë jam i djathtë. Kur ka marrë troje a shtëpira të trashëguara, thotë jam i majtë. Thosh për Diktatorin; “I jap nga ditët e mia”. Kur Diktatori i mbaroi ditët e veta, kalbsit vu’ i ikën lotët. Merr në telefon radiot dhe televizionet ku zbraz gjithë vrromën, përdhosjen, gjithë kolerën e erudicionit proletar. Në fund përshëndet; “të gjithë ata që më duan dhe i dua”, domethënë, për ata që dinë të dëgjojnë; “të gjithë ata që më duhen dhe u duhem”. Sa drurë sot! Ja dhe Dru Shpëlari.

Ka dalë shëtitje me gruan dhe dy fëmijët. Është emigrant në Itali. Vetë shkëlyhet gjithë ditën duke larë makina, natën fle pa i hequr nga këmbët çizmet se s’ka fuqi. Gruaja pas disa vitesh mezi arriti, të paktën si i thotë të shpëlarit burrë, çdo natë të lajë të palarat e një plaku të vetmuar të paralizuar. Me mburrje të ambalazhuar një gjoja merak, thotë se ka harruar të bëjë hesap me lekë. Fëmijët, djalin Pierluigi dhe vajzën Francesca, që nuk dinë shqip, i ka sajuar në atdheun e Leopardi-t, të cilin i shpëlari e njeh mirë fare se e ka parë në Zoo. Vjen një herë në tre vite në Tiranë, ku ankohet pafund për mungesë kulture, papastërti, zhurmë. Edhe dru plasuri sot e gjeti të më dalë përpara?!

Eshtë gazetar. Shkruan gjithçka që i vjen ndër mend gjatë gjithë kohës që truri i punon. E meqenëse truri, edhe i idiotave, gjithmonë punon, madje edhe në gjumë, edhe ky, ik-e-ik, mendo e mendo, shkruaj e shkruaj. Shpesh artikujt i nis; “Siç dihet, këto ditë...”. Ti thua me vete; Po pse o qenbirqeni, për të lexuar ato që dihen e blej unë gazetën?! Vazhdo-vazhdo ta blesh gazetën ti, ai nuk shkruan për ty. Ai e di mirë se drurë të tjerë si ay, plasur e përplasur pa mëshirë nga dallgët e jetës së gjithfar komiteteve, të djeshëm e të sotëm, tipa konspirativë shqiptaro/ballkanikë, nuk e blejnë gazetën për të mësuar të vërtetën, por për të mësuar si gënjehet, kujt ia futi kujt ia qiti, si ia arrin të gënjejë dhe intrigojë në atë mënyrë që dhe gënjeshtra edhe intriga të mbeten “të vërteta” derisa nuk janë përgënjeshtruar ende në paçavuren ku dru e sy plasuri militon. Thuaj sa të duash ti; “kur më kafshon një Mi gjirizash, nuk mund t’i përgjigjem në të njëjtën mënyrë”.

Ehu, skrupuj, sentenca, më mirë gënje-gënje edhe sikur hiç të mos mbetet. Dru peshku në mes të shëtitores. Të tjerë peshq kanë ndalur frymën dhe e dëgjojnë. Flet për restorante, mënyra, bronxatura plazhesh, modë, butike, bileta avionesh. Mban vazhdimisht në portofol valutë të huaj. Nuk shkon kurrë të votojë, thotë jam qytetar i gjithë botës, kozmopolit. Gllomotit në disa gjuhë. Anglishtja për të është vetëm një, ajo e Bronksit, e atyre të burgosurve zezakë muskulozë, kokërruar dhe kokëmëdhenj pa qafë në filmat hollivudianë, atyre që ia presin gurmazin njëri-tjetrit me biçak. Me kokën lart, krenar si gjithmonë, dru shqyeri. Ka qenë më i mallkuari, më i urryeri, më i ndyri, më i pështiri, më i përvjelluri konduktor televiziv i manifestimeve dhe paradave komuniste. Ka vjellë e ka vjellë pafund gjatë dhjetëra viteve baltë varri përzjerë me brisqe rroje të ndryshkur varur nëpër turi.

Tani thotë se është tallur me Diktaturën, të cilën gjithmonë veçse e ka urryer, gjak në këmishë e ka pasur. Ka sajuar një program TV më të shqyer se veten, një “Kafaz budallenjsh”, ku mund të shohësh e të dëgjosh margaritarë nga eruditë dru ndezur, që as në të Vlorës as në të Elbasanit nuk i gjen dot. Në një lokal, disa aktorë dru çarë, nga ata që vitet e fundit s’dihet pse luajnë vetëm role me lëvizje të shpejta, kërcime të befta dhe piskama skizofrenike. Janë ata që paradokohësh bënë një grevë urie, gjatë së cilës një buzëvarri luajti të fundmin rol dramatik; Pranë kokës lidhur me rryp, mbi jastëkun lagur me lot, romani “Etja për Jetën”. Thuaj pastaj po deshe se kavajsi Moisiu, jo Presidenti i sotëm, ka qenë i madh!

Njëri prej tyre po thotë se “Armiku i Popullit” i Ibsen-it u vu në skenë në kohën e diktaturës qëllimisht, sepse aktorët përbuzeshin nga regjimi si armiq të popullit. Armiq të popullit?! Pasha Zotin Partia e Punës ja paska qëllu. Sepse janë po ata edepsëzër të cilët pasi ja zbrazën, ja lanë e ja sapunisën kokën të mjerit popull me dekada, janë përbetuar rishtaz t’ja mbajnë të pastër pa asnjë....lakër siç thuhej athere. Dru Pyka, serioz, rreth gjashtëdhjetë vjeç, po shëtit jo fort i qetë. Është me prostatë, e lëshon kudo, ja tani po kërkon ndonjë qoshe, por për dreq i del përpara një llammarinë mbi të cilën është shkruar “NDALOHET...”.

Habitet dhe shtrëngohet, por menjëherë ngushëllohet duke thënë me vete; S’ka problem, atje ku ndalohet ndalohet, atje ku nuk ndalohet lejohet, në sheshin “Skënderbej” për shëmbull, mbrapa shtatores ku shkoj sa herë më teket, domethënë më vjen. Eshtë nëpunës i lartë i shtetit. Çfarë bën thua ti?! Thjesht. Përpara zyrës në radhë çdo ditë dhjetëra hallexhinj. Për t’i shërbyer popullit sa më shpejt, ka vënë dy zagarë te dera. Zagarët të afrohen për të të pyetur nëse ke dymijë lekë të reja në vend të dymijë lekëve të vjetëra që të mbarosh punë për dy minuta. Po i ke, mirë, zagari hyn serbes brenda, Pyka firmos vulos, puna mbaron, burokrati fryhet, xhepi shfryhet. Ndryshe prit radhën, respekto ligjin, ku jemi këtu, në hanin me katërqint porta, jemi në zyrën e shtetit, të cilin duhet ta forcojmë e jo ta shkallmojmë si po do ti o kothere, që dashke të mbarosh punë kur s’ke as dymijë lekë në xhep.

Mirëdita, i thotë dikujt me ngut Dru kashta dhe ikën, ngre kapakun e një pusete ujërash të zeza, futet brenda, mbyll kapakun. Më parë kashta bëhej rrogoz për shefa. Shtrohej, shtrihej, e shkelnin, e pështynin, villnin, dhisnin mbi të shefat, por rrogozit i mjaftonte vetëm të ndodhej pranë tyre dhe, ndonjë punë, çfarëdolloj pune, e mbaronte. Tani ka ndërruar zanat. Meqenëse i njeh mirë shtrirjet, mbështjelljet, rrotullimet, thurjet, ç’thurjet, kodoshi i vjetër rrëshqet si Mi’ nëpër gjirizat e ri. Hyn e del, ha e pi, me shefa të mëdhenj fluidë, shet e blen poste të rëndësishme. Kalojnë një pas një dy prezantues televizivë, dy dru kallpër.

Njëri prej tyre, steril në pikëpamje kulturore erudicionare, përsosmërisht i papërsosur për të ushtruar zanatin që ia ka mbushur mendjen vetes se e njeh, flet pështirshëm gjuhët e huaja. Për të fshehur paaftësinë e vet; i torolleps krejt, sidomos këngëtarët dhe këngëtaret e reja, duke mos harruar kurrë t’i pyesi nëse kanë emocione. Tjetri prezantues me kokën sa një lajthi, edhe ay pa asnjë erudicion, emocion, variacion, vibracion të shpirtit a të mendjes, gjithë kohën zbraz nga goja vetëm spirrë të verdhë të pandalshme kalamajsh kur i zë barku. Dy fshatarë dinakë Dru Mizë, nga ata që realitetin e shohin bardhë e zi, ndërsa ëndrrat me ngjyra, kanë sjellë nga Perëndimi një “Golf” për ta shitur, dhe me ato para të blejnë një të fejuar. Pun’ e tyre, e dinë vetë ata pastaj ç’bëjnë me të fejuarën. Dru Shkuluri çapitet ngadalë me kokë dhe gjymtyrë të varura. Ka humbur shtëpinë në skemat piramidale.

Tani jeton në një bodrum me qira. Thotë se fatkeqësinë ia solli besimi i madh te një gazetë e vogël, e cila, në një kutizë edhe më të vogël, një ditë dimri, në faqen e parë kishte shkruar; “Lajm i orës së fundit, AFEV bëhet bankë. Një plakë ecën ngadalë rrëzë trotuarit. Djalin e vetëm nuk e ka parë prej vitesh; “Ku më fluturove ku, më le korbën si kërcu?!”. Ja një poet i vetmuar i patalentuar, Dru trungu. Vite më parë denonconte dhe fuste në burg miq, shokë e kolegë për devijime nga disiplina e soc-realizmit, tani “në kërkim të formave të reja” këput të tilla; “nga asfalti i bardhë befas nisi të ngjitej përpjetë një shi me qurre kozmike si çarçafë të grisur, ndjeva se si mushkritë m’u mbushën me një ajër në formë trekëndëshi...”.

Dy barkderra dru kokallë dalin nga lokali “Ha & & 10 X 10”. Ç’nuk thuhet për ta, por ç’ka dihet me siguri është se nuk paguajnë taksa dhe dogana; “Kujt t’i paguajmë taksa, këtij shteti, pse shtet është ky o?! Dru krraba nuk është shqiptar. Thotë jam biznesmen, por këtu nuk po i ecën. Dihet pse. Po kërkon të fitojë me atë stilin “të vrasë peshq me dinamit”. Në një lavazh një Dru Kërthi njëmbëdhjetë vjeç po lan një makinë. Në një tavolinë jashtë një lokali aty pranë, një tjetër Kërthi pi kafe dhe tymos duhan.

Sa vjeç je? Pesëmbëdhjetë. A shkon në shkollë? Jo. Me çfarë merresh? Mbledh hekurishte dhe i shes. Po kur të rritesh, pa shkollë, çfarë do bësh? Do ta ketë rujt Zoti një Kismet edhe për mu’. Nën një mbikalim metalik shtrirë mbi ca kartona ka zënë gjumi një pa shtëpi, pa pasaportë, pa telefon, pa energji, pa taksa, pa ngrënë, pa pirë, pa veshur, pa kurrgjë. Nuk ka ende një emër shqip ky dru. S’është i vetmi në Tiranë. Kalojnë natën gjithkund, nëpër zgëqe, nëpër tuba betoni ose metalikë, brenda në kazanë betonierash dhe plehrash. Shumë dru në Tiranë, por është njëri, ay i holli, pa degë pa gjethe, i thati Hu’, për të cilin thonë se nuk është keq të përdoret ndonjëherë, se nga Xhehneti ka dalë, dhe në Mekë ka qenë, prandaj i thonë Haxhi...dajak. Po Dru Krisuri?! I fishkëllen gjysma e kokës. Nuk e kupton dot cila gjysëm po e mban gjallë. Ky jam unë.