|  KULTURË  |  HISTORI  |   POLITIKË  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI  | 

OPINIONE

  Ekskluzive  me drejtorin e Institutit për Demokraci dhe Ndëmjetësim, z. Sotiraq Hroni

Kryekongresmenët votuan llogaritë e tyre

25 janar 2004 / TN

 

Intervistoi: Çerçiz LOLOÇI

 

 

PYETJE: Zoti Hroni, si do ta vlerësonit gjendjen politike në vend, pas përfundimit problematik të zgjedhjeve lokale dhe pas riformulimit të kabinetit Nano?

 

Sotiraq Hroni: Vërehet një farë stabiliteti institucional dhe një rrëmujë politike që nxitet nga lëvizje momentale, krahasuar me çka duhej bërë në raport me sfidat e tjera elektorale. Zgjedhjet lokale janë një gjë, ato sollën një problematikë të caktuar, ashtu sikundër edhe të gjitha zgjedhjet e tjera, parlamentare apo administrative. Zgjedhjet e 12 tetorit tashmë duken shumë larg sepse legalisht ato janë arshivuar. Ajo që mbetet për të thënë është se politika dhe administrata nuk kanë nisur në mënyrë institucionale  për të adresuar problemet dhe për të zgjidhur çështjen që do të çonin në një proces zgjedhor sa më të pakontestueshëm.

 

Po bëhet praktikë mungesa e një strategjie, që mund të jetë e qëllimshme për maxhorancat politike dhe jo vizionare për opozitën, që të merren me çështjet e administrimit zgjedhor vetëm disa muaj para zgjedhjeve. Për mua nuk është shumë e rëndësishme kur do të bëhen zgjedhjet por sa të pa kontestueshme do të jenë ato. Dhe për të arritur këtë, institucionet e vendit duhet të punojnë mbështetur në një strategji të përcaktuar qartë. Situata politike pas tyre duket se po qartësohet. Maxhoranca ka arritur numrat e nevojshëm për të qeverisuar pa probleme. Ndërsa opozita është larg institucionalizimit të saj, apo vetë qënies së saj si opozitë që kërcënon bindshëm pushtetin. Situata që kaloi vendi dy - tre muajt e fundit ishte problematike.

 

Opozita gjatë 6-7 viteve të fundit ka përdorur shumë mjete, një pjesë së të cilave në mënyrë jo efektive dhe praktikisht nuk ofron sot një strukturë të besueshme politike për të vënë para përgjegjësisë stabilitetin që ka fituar mazhoranca, jo në aspektet numerike, por konkretisht aty ku janë dhe pikat më të dobëta të saj, vlerat morale të qeverisjes. Bile, tashmë duket sikur opozita duhet të ndjekë modele proteste që po i ofrohen nga lëvizje me bazë shoqërinë civile. Por edhe këtu ka probleme.

 

Shoqëria civile, në protestën e saj, duket se nuk e po e gjen modelin e vërtetë udhëheqës opozitar dhe nuk dëshiron të identifikohet me opozitën. Pse ndodh kjo? Ndoshta për shkak se opozita ende nuk është komode dhe tërësisht e pranueshme nga maxhoranca e heshtur në vend për të drejtuar një proces reformimi të politikës.      

 

PYETJE: Si edhe në zgjedhje të tjera, të përgjithshme ose vendore, vërehet një largim i shqiptarëve nga kutitë e votimit çka ka krijuar një realitet që mund të emërtohej “maxhoranca dhe minoranca e pakicës”…

 

Sotiraq Hroni: Jam i prirur të shoh politikën dhe qeverisjen në raport me perceptimin publik. Apo duke vazhduar përgjigjen e pyetjes suaj, vendi ka nevojë të vëjë në lëvizje “shumicën e heshtur”. Edhe unë i quaj pozitive lëvizjet qytetare për rritjen e shkallës së përgjegjshmërisë së politikës apo qeverisjes në raport me sfidat e shoqërisë shqiptare. Por, vihet re lehtësisht një mungesë besimi për sipërmarrje më të institucionalizuara për ndryshime edhe më të thella në ndërtesën politike të vendit.

 

E keqja më e madhe tek ne është se mosbesimi ndaj politikës aktuale e shprehim përgjithësisht me mospjesëmarrje në votime dhe humbjen e çdo shprese ndryshimi, apo besimi ndaj institucioneve, përfshi atë të votës së lirë. Nga shumë kontakte dhe biseda me individë të ndryshëm, në shumë rrethe të vendit, aktivë në formacionet politike kryesore të vendit, më është krijuar bindja se rreth 80% e shqiptarëve mendojnë njësoj se ka një papërgjeshmëri qeverisëse apo pamoralitet politik në raport me përballimin e sfidave të shoqërisë shqiptare. Por kjo nuk do të thotë që këta njerëz mund të braktisin partitë e tyre “mëmë”, qoftë PS qoftë PD, në emër të një ndryshimi.

 

Nuk dua të përmend dukuri që njihen si ajo e “ kongresmenëve” apo “kuvendarëve”.  Bëhet fjalë se edhe kryesocialistët votën e dhanë jo për shkak të bindjeve, por për shkak të llogarive. Pra, teorikisht mundësitë për ndryshime të ndjeshme në rritjen e besimit të qytetarëve tek politika dhe vota duken shumë të pakta. Kjo vjen pikësëpari nga shumë të drejta monopol të shtetit apo qeverisjes, dhe të rolit të tij tepër të ndjeshëm ende në jetën shoqërore, gjë e cila përkthehet në qëndrime pragmatiste të individeve për të qenë sa më pranë pushtetit. Ajo që ka humbur më shumë, për shkak të natyrës së zhvillimeve demokratike në vend, është një farë idealizmi shoqëror apo individual për të stimuluar apo mbështetur nisma që do t’i shërbenin të gjithëve nëpërmjet ndryshimit të bazave morale të qeverisjes dhe të politikëbërjes.        

   

PYETJE: A mendoni se me këtë kabinet gjysmë të ri është shuar përfundimisht çarja në PS dhe janë shtyrë zgjedhjet e parakohshme parlamentare?

 

Sotiraq Hroni: Realisht mua më intereson gjendja në Partinë Socialiste në atë masë që mund të prodhojë apo të mos-prodhojë stabilitet politik, si rrjedhojë stabilitet qeverisës. Dhe në këtë kuptim, votimi i qeverisë në parlament ishte bindës.  Por, një komponent i patjetërsueshëm për çdo lloj qeverisjeje është bazë e saj morale. Mund të drejtosh qeverinë me vite por nuk mund të qeverisësh në mënyrë efektive duke mobilizuar efektivisht institucionet, nëse shkalla e besueshmërisë publike të qytetarëve është në një shkallë të ulët.

 

Dhe në këtë kuadër edhe vetë shumë drejtues socialistë nuk e përjashtojne logjikën e zgjedhjeve të parakohshme. Por, si do të bëhen këto zgjedhje dhe çfare do të prodhojnë ato? Kjo ëështje për mua është po aq e rëndësishme, në mos më shumë se vetë negociatat e ditës për marrëveshjen e Stabilizim - Aasociimit. Që të hysh në BE apo në NATO pikësëpari do të thotë vendosje rregullash të lojës politike dhe rregulli i parë janë zgjedhjet, institucionet që votohen nga qytetarët, përgjegjshmëria për të respektuar qytetarët dhe votën e tyre. Pesë muaj më parë apo pesë muaj më vonë nuk do të thotë shumë, ajo që është e rëndësishme është sa të përgatitur janë tërësia e faktorëve politikë dhe teknikë për të realizuar një proces zgjedhor të pranueshëm.             

 

PYETJE: Megjithëse PSD është përfshirë në kabinet, Gjinushi ka kërkuar që Nano të rishikojë pozicionin e tij si kryeministër…

 

Sotiraq Hroni: Një opozitar i rradhëve të para më tha, në një bisedë konfidenciale, para pak ditësh, se për një ose dy muaj bie Nano. Përgjigja ime ishte “po pastaj”? Pra, me një fjalë, ndryshimi i një kryeministri është një lajm. Por nuk është në thelb vendosja e bazave të qëndrueshme për të ndryshuar mentalitetin qeverisës në raport me ato sfida që tashmë po kthehen në “tabu” dhe që i përdorim çdo ditë të përgjegjeshmërisë së qeverisjes dhe institucioneve, të luftës ndaj krimit, për ndërtimin e institucioneve sa më të qëndrushme, për integrim e të tjera. Shoqëria shqiptare, në stadin e saj të zhvillimit dhe të sfidave që përballet, ka nevojë për vlera dhe vlera të tilla që të jenë sa më të pranueshme përditë nga vetë qytetarët shqiptarë. Çështja mbetet se kur qeveria apo institucionet do të jenë në gjendje të drejtojnë shoqërinë në një përballje frontale me sfidat.

     

PYETJE: Kohët e fundit janë shtuar zërat kundër presidentit të Republikës, madje PD ka kërkuar publikisht falje për këtë zgjedhje politike; opinioni juaj për rolin e institucionit dhe të vetë presidentit?

 

Sotiraq Hroni: Këtu ka një diferencë midis asaj që çka priste opozita që e propozoi zotin Moisiu si president dhe nga ajo çka pritet (më konkretisht ç’pres unë prej Presidentit të Republikës si qytetar). Çfarëdo qoftë presidenti, socialist, demokrat apo konsensual, si qytetar pres që presidenti të respektoj dhe të veprojë brenda kornizave që i lejon ligji, apo kushtetuta, të shfrytëzojë maksimalisht kompetencat e tij në drejtim të stabilitetit politik dhe mirëqeverisjes, të ngrejë sa më lart e më mundshëm integritetin moral të institucionit që drejton për të shfrytëzuar në të mirë të vendin zërin e institucionit në mbarëvajtjes e punëve.

 

Në situatën aktuale, mendoj se do të ishte në të mirë të ëdo formacioni politik, në këtë rast të opozitës, që veprimtaria e saj politike të sintonizohej me atë vlerë që përpiqet të ofrojë në realitetin shqiptar institucioni i Presidentit të Republikës. Opozita kryesore e vendit, për pesë vite me rradhë kontestoi, apo më saktë mbajti një qëndrim përjashtues ndaj zotit Meidani si kreu i shtetit. Po në këtë linjë ajo po vjen se fundmi edhe me zotin Moisiu.

 

Por për mendimin tim në ndërmarjen e një veprimi të tillë opozita duhet të mos niset vetëm nga situatë momentale, por ta vlerësojë qëndrimin ndaj insitucionit në raport me objektivat e saj politike dhe elektorale. A i intereson opozitës që të jetë e përjashtuar nga bashkëpunimi institucional me kreun e shtetit? Po, shumica e heshtur e shqiptarëve a mund të bëhen dakort me atë që, për arsye jo fort të bazuara kushtetuese e ligjore, opozita vazhdon të mbajë një qëndrim përjashtues ndaj institucionit të kreut të Shtetit?

 

Pra, qytetari i thjeshtë që është njëkohësisht edhe një votues thotë, “ore prit, mirë me Meidanin, por Moisiun që e propozuan vetë, ë’kanë këta...” Pra, kjo çon në atë që opozita ka probleme me vetveten, në raport me besueshmerinë e saj se nesër nëse do të votohet për të drejtuar  “a do të investohet për të ngritur institucionet”? Unë nuk kam argumenta të mjaftushme për të konstestuar institucionin, përkundrazi, i vlerësoj të përgjegjshme qëndrimet dhe aktivitetin e zotit Moisiu.           

 

PYETJE: Zoti Hroni, ju keni punuar dhe punoni me policinë shqiptare. Së fundmi ka patur shkarkime në nivele të ndryshme të policisë dhe shtypi shkruan se priten edhe furtuna të tjera. Cili është mendimi tuaj?

 

Sotiraq Hroni: Realisht kjo është pyetja që kam më shumë për zemër. Kur Nano dhe Berisha nisën komunikimet për t’u investuar në kuadër të ngritjes së institucioneve të besueshme, mendova se policia do të ishte një prej tyre. Kam bindjen e palëkundur se polica është nga institucionet më të rëndësishmet e vendit dhe investimi shoqëror drejt saj kthehet shumë më shpejt se çdo investim tjetër.

 

Në polici ka probleme, ka edhe korrupsion, ka edhe mungesë vullneti për të krijuar kushtet që Polica e Shtetit si institucion të funksionoje mbështetur në ligj. Por aty ka edhe profesionalizim dhe individë të përkushtuar për të ngritur institucionin. Në thelb, problemet e fundit unë kam dëshirë t’i shpjegoj me rolin që ka patur politika në vite mbi këtë institucion.

 

Së pari vetë profesionistët e policisë kanë bërë përpjekje të pamjaftueshme për t’u organizuar brenda parametrave që u jep ligji, për të krijuar një rezistencë ndaj ndikimeve të politikës, që kryesisht shfaqen si trafik të influencave. Bie fjala, ka ardhur koha që polica të ketë sindikaten e vetë për të mbrojtur të drejtat e punonjësve, kuptohet brenda natyrës së institucionit, pra, të fuksionojë si shërbim publik që paguhet nga taksat e qytetarëve për t’u shërbyer atyre dhe shoqërisë në drejtim të sigurisë publike.

 

Një sindikatë që të sensibilizojë dhe të kërkojë probleme financiare por, më kryesorja, të ndikojë në forcimin institucional të policisë së shtetit, që do të thotë, krijimin e paramentrave ligjorë për emërime, shkarkime, kohëqëndrime në detyrë, për motivimin moral, financiar dhe profesional të policisë së shtetit. Nuk jam në gjendje të flasë nëse të gjitha ndryshimet kanë qenë të motivuara.

 

Por nëse duheshin apo duhen bërë ato, duhet medoemos të shoqërohen me motivimin, transparencën e plotë të paktën brenda radhëve të policisë së shtetit, që e gjithë kjo të mos shpjegohet si ndikim voluntarist i politikës mbi policinë. Kjo është thelbësore. Nëse përjashtimet, shkarkimet, apo transferimet bëhen se i kërkon respekti ndaj ligjit dhe institucionit, me një fjalë për abuzime në detyrë të çfarëdolloj natyre, duhen mbështetur.

 

Në rast të kundërt, nëse bëhen se kështu do dikush, kushdo qoftë ai, atëhere kjo është goditja më e madhe që mund të marrë policia, sepse kjo çon ne atë, që drejtuesit apo punonjësit e policisë të çfarëdolloj niveli të mos i mbajnë sytë tek qytetari, tek ligji, tek misioni i tyre, por tek urdhëri apo humori i politikës. Nuk është hera e parë që ndodh në administratën shqiptare se për të mbyllur një çështje, bëhen dy-tre shkarkime, pavarësisht se gjykatat mund t’i kthejnë në punë punonjësit.

 

Korrupsioni në rradhët e policisë, apo inkriminimi i disa individëve siç mund të ketë dalë edhe nga tragjedia e fundit, nuk mund të jetë një çështje individësh të infiltruar. Ajo të paktën indrekt duhet të ketë një suport politik qoftë edhe lokal. Prandaj, del e nevojshme që meritokracia brenda policisë, rregullimi ligjor i funskionimit të saj, shmangja e trafiqeve politike të influencës së emërime apo shkarkime, do ta çojnë policinë në parametrat ligjor të funskionimit.