KULTURĖ  |  HISTORI  |   POLITIKĖ  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI  | 

 

 

 

   
 

Intervistė me major Nazif Ramabajėn

 
 

kryeshef i Shtabit oparativ tė Rrafshit tė Dukagjinit dhe komandant i njėsiteve operative tė UĒK-sė nė Lugun e Baranit

 
 

Pas betejės sė Loxhės ofenziva e armikut vazhdoi nė viset tjera tė Kosovės

 
 

 
   

17 janar 2004 / TN 

Pėr ndihmesė tė Junikut ishte planifikuar edhe njėsiti operativ brigada "Skėnderbeu" e udhėhequr nga eprori Fuad Ramiqi, e cila disa herė kishte bėrė pėrpjekje pėr tė hyrė, por ishte penguar nga persona tė papėrgjegjshėm me orientim dhe motive armiqėsore. Pamundėsimi i hyrjes sė kėsaj brigade, mosdhėnia e ndihmės sė Salih Ēekajt nga ana e shtetit shqiptar dhe mosarritja e armatimit tė premtuar pėr njėsitet operative tė Brigadave 131, 134 dhe 133 pėrshpejtoi edhe rėnien e Junikut. – thotė major Nazif Ramabaja.

Intervistoi: Myftar DRAGIDELLA

M. DRAGIDELLA: Nė njė shkrim tuajin, nė gashtėmujorin e vrasjes sė kolonel Tahir Zemajt, keni pėrshkruar Betejėn e Loxhės. Pas kėsaj beteje tė njohur ndėr shqiptarėt e Kosovės, ēka ndodhi nė arenat tjera tė luftės?

Major Nazif Ramabaja: Ndodhi ofenziva e Rahovecit tė cilėn e pėrgjonim nėpėrmes sistemit tė ngritur pėr pėrgjim nė brigadė. Pas Betejės sė Loxhės, ku kishim marrė si trofe lufte shumė armė, municion dhe njė motorolė 16 kanalėshe nga inspektori Sergjan Peroviē, nė frekuencėn e kanalit tė fundit (Muja-2 ) kishim pėrgjuar zėnien rob tė njė fshatari (Selim Bytyēi) nė Rahovec.

Fjala tjetėr ishte: „Vepro nė mėnyrė sa ma tė shkurtėr“ (nė gjuhėn serbe), pastaj dėgjohej: „Ėshtė vepruar“. Kėshtu kishte ndodhur me shumė fshatarė tė cilėt i kishin masakruar dhe likuiduar pa mėshirė gjatė zėnies rob tė tyre. Pėrveē Rahovecit ishte ndėrmarrė edhe sulmi mbi Junikun sipas planit tė qeverisė serbe pėr pastrimin e pesė kilometėrshit tė zonės kufitare nė mes tė Kosovės dhe  Shqipėrisė.

M. DRAGIDELLA: Duke e parė kėtė gjendje, cilėt ishin hapat qė ju ndėrmoret pėr pėrgatitje sa mė tė mira pėr betejat e ardhshme?

   

Major Nazif Ramabaja: Kishim kontakt tė pėrditshėm me dy oficerėt e Brigadės 13, nėpėrmes komandantit Tahir Zemaj, i cili kontaktonte me Rrustem Berishėn dhe Agim Ramadanin tė mbetur nė Junik, nė pritje tė njė lloj armatimi i cili duhej tė arrinte, por nė fakt nuk erdhi kurrė pėr shkak tė pengesave tė ditura.

Bėhej fjalė pėr njė lloj armatimi superior i cili duhej tė arrinte nga njė shtet i fortė tė cilin armatin as Serbia nuk e kishte nė arsenalin ushtarak dhe se planifikonim qė me ardhjen e kėtij armatimi dhe organizimi i luftės ēlirimtare nė Kosovė do tė bėhej nė mėnyrė mė tė organizuar.

Me hyrjen e forcave shtesė tė armatosura me oficerė qė kishin profesion pėrgatitjen, organizimin dhe zhvillimin e luftės sė armatosur, me detyrė qė kėtė organizim ta mbėshtesin edhe tė gjithė oficerėt tjerė kėshtu qė lufta ēlirimtare, e potencoj lufta ēlirimtare, do tė merrte karakter tė pėrgjithshėm mbarėpopullor e udhėhequr nga kuadri profesional ushtarak.

Duke parė se nė ēfarė situate gjendej Juniku dhe fshatrat e Rekės sė Keqe, me pėlqimin e komandantit tė njėsiteve operative tė Rafshit tė Dukagjinit, Tahir Zemajt, dhe me urdhėrin e tij, Salih Ēekaj tėrhiqet pėr nė Shqipėri ku bėn pėrpjekje titanike pėr tė siguruar njė pjesė tė armatimit pėr t“i ardhur nė ndihmė Junikut.

Ai edhe pse kontakton me Ali Aliun, mikun e tij, dhe disa ministra nė qeverinė shqiptare nuk arrinė tė sigurojė armatimin e duhur pėrveē njė sasie simbolike e cila ishte e pamjaftueshme pėr luftėtarėt e Junikut.

M. DRAGIDELLA: Nė kėtė kohė, nė Junik ishte njė gjendje e vėshtirė. Pėrse aq lehtė ra Juniku nė duart e armikut?

Major Nazif Ramabaja: Pėr ndihmesė tė Junikut ishte planifikuar edhe njėsiti operativ brigada "Skėnderbeu" e udhėhequr nga eprori Fuad Ramiqi, e cila disa herė kishte bėrė pėrpjekje pėr tė hyrė, por ishte penguar nga persona tė papėrgjegjshėm me orientim dhe motive armiqėsore. Formacioni i kėsaj brigade ishte duke bartur mjete ushtarake antitankse qė i dedikoheshin Junikut e tė cilat u duheshin mė shumė se buka dhe uji. Pamundėsimi i hyrjesė sė kėsaj brigade, mosdhėnia e ndihmės sė Salih Ēekajt nga ana e shtetit shqiptar dhe mosarritja e armatimit tė premtuar pėr njėsitet operative tė Brigadave 131, 134 dhe 133 pėrshpejtoi edhe rėnien e Junikut.

M. DRAGIDELLA: Ēka e karakterizon rezistencėn pėr mbrojtjen e Junikut?

Major Nazif Ramabaja: Gjatė rezistencės sė mbrojtjes sė Junikut kontribut tė jashtėzakonshėm dha oficeri Agim Ramadani, i cili u bė i njohur me kėtė luftė e sidomos pėr shpėrthimin e rrethimit dhe kurthat qė ua pėrgatiti forcave ushtarako-policore dhe paramilitaro-mercenare serbe nė minimin e rajoneve nė Junik, Gjocaj dhe Jasiq dhe tėrheqjen e tė plagosurve dhe popullatės civile pėr nė Shqipėri.

Pėr kėtė Juniku, Gjocaj dhe Jasiqi duhet tė mburren pėr luftėn qė e bėri Agim Ramadani i cili u bė sinonim i njė strategu dhe profesionisti se si duhet luftuar. Ndihmesė tė madhe nė kėtė i dha edhe Rrustem Berisha me ushtarin Astrit Ademajn.

 

Ne si oficerė profesionistė nuk kemi mundur tė hyjmė nėn komandėn e njė shtabi tė UĒK-sė, nė tė cilin nuk dihej se kush ishte komandant

M. DRAGIDELLA: Nė kėtė kohė flitej se mungonte bashkėpunimi nė mes tė forcave shqiptare tė armatosura qė verponin nė Kosovė. A janė bėrė pėrpjekje pėr njė bashkėpunim mė tė mirė?

Major Nazif Ramabaja: Njė mbrėmje udhėtova pėr nė Irzniq me shoferin Zymer Sefajn, njėherit pjesėtar i sigurimit personal dhe dy pjesėtarė tė sigurisė personal: Sinan Shalėn dhe Burim Gashin ku u zhvillua njė takim pune. Nė atė takim morėn pjesė Ramush Haradinaj, "Smajli", Salih Veseli "Vetima", Rrustem Tetaj, Nazmi Ibrahimi i Jabllanicės (Shqiponja sė Dushkajės), Fadil Nimani "Tigri", Tahir Zemaj dhe unė (Nazif Ramabaja).

Kjo ishte edhe njė shenjė dhe pėrgjegje pėr tė gjithė ata tė cilėt pyesin se pėrse nuk ka pasur bashkėpunim nė mes tė forcave tė cilat vepronin nė terren dhe forcave tė armatosura, njėsiteve operative  tė cilat hynė nė Kosovė. Bashkėpunimi ekzistonte, por rrjeti i atyre tė cilėt ishin kundėr kėtij bashkėpunimi dhe e pengonin ate nė ēdo mėnyrė ishte tejet i madh si nė Kosovė ashtu edhe jashtė saj, e nė kėtė rrjet ishin tė pėrfshirė shumė emisarė tė cilėt ishin "turistė" tė kėsaj lufte dhe gjenin pėrfitimin e tyre nėpėrmes fjalėve tė mėdha, shpifjeve dhe intrigave tė kėtyre emisarėve. Ne si oficerė profesionistė nuk kemi mundur tė hyjmė nėn komandėn e njė shtabi tė UĒK-sė, nė tė cilin nuk dihej se kush ishte komandant.

M. DRAGIDELLA: Ēka u bisedua atė natė dhe a ėshtė arritur pajtimi?

Major Nazif Ramabaja: Sa i perket gatishmėrisė ushtarake sipas elementeve tė renditjes ushtarake, ishte nė nivel tė duhur. Pėr kriteret e zgjedhjes sė policisė ushtarake u tha:

Tė jenė ata qė i propozojnė  shtabet dhe puna e tyre do tė ishte mė e lehtė pėr tė vepruar, konsideronte Ramushi. Nė Lug tė Baranit ka shkuar puna nė dy drejtime: njė nė kuadėr tė brigadės dhe e dyta ata tė cilėt e kanė kryer kėtė detyrė para ardhjes sė brigadės. Me tutje duhet punuar nė shkrirjen mesvete dhe tė bėhet bashkimi nė njė, apo brigada tė ketė pėr punė tė veta policinė nė kuadėr tė saj.

Sa i pėrket kėsaj pike tė renditjes ushtarake, kishte informata se shiteshin pushkėt nė Malishevė, pata thėnė unė dhe pėr kėtė vendosem njė punkt kontrolli nė Kėpuz, ku tė gjithė ata tė cilėt shkojnė me armė pėr nė Malishevė tė ndalohen qė tė shėnohet numri i armės nė mėnyrė qė tė vėrtetohet pas kthimit se a e ka tė njėjten armė. Nėse udhėtohet nė grup tė lejohet vetėm njė armė pėr ēeshtje sigurie, ndėrsa tė tjerat tė ndalen dhe pas kthimit tė personave t`u kthehen prapė tė njėjtat. Kėto ishin vendimet e kėtij takimi pune. Pas kėtij takimi pune Ramush Haradinaj m“u drejtue duke mė thėnė :"Ēka kisha pėr tė bėrė vet po tė mos ishit ju oficirėt".

 

"Kur njerėzit luftojnė vazhdimisht kundėr bashkatdhetarėve tė tyre, zakonisht vihet re se ata bėhen mė tė egėr nė mėnyrė tė panatyrshme dhe mbushen me tėrbim mė tepėr se kur janė kundėr njė armiku tjetėr". 

M. DRAGIDELLA: Cilat ishin vėshtirėsitė me tė cilat u ballafaquat ju oficerėt profesionistė dhe nga vinte rreziku pėr njė dobėsim tė radhėve tuaja?

Major Nazif Ramabaja: Kuadri profesional ushtarak duke ditur mirė pėr pasojat e luftėrave tė "Trandafilit" tė shekullit 15-tė nė Angli ku sipas Ēarls Dikensit: "Kur njerėzit luftojnė vazhdimisht kundėr bashkatdhetarėve tė tyre, zakonisht vihet re se ata bėhen mė tė egėr nė mėnyrė tė panatyrshme dhe mbushen me tėrbim mė tepėr se kur janė kundėr njė armiku tjetėr". 

Kjo na shtyri tė bėjmė atė qė ėshtė dashur pėr tė bėrė, vetėm e vetėm pėr tė mos arritur deri tė nji tėrbim i tillė, pėr arsye se ne nuk njihnim parollėn se: "Armiku ėshtė nė mesin tonė", por gjithmonė duke pėrsėritur dhe vepruar sipas rrethanave luftarake dhe mėnyrės sė zhvillimit tė operacioneve duke u gjendur nė ballė tė luftės e duke e pasur armikun (okupatorin) gjithmonė pėrballė, menjanuam luftėn vėlla-vrasėse dhe pamundėsuam realizimin e planeve tė forcave okupuese ushtarako-policore dhe paramilitaro-mercenare serbo-ukrainase tė zbatojnė planin e spastrimit etnik nėpėrmes taktikės sė „Tokės sė djegur“ dhe planit tė ēetnikėve tė Vojsllav Sheshelit pėr zgjidhjen e ēėshtjes sė Kosovės tė pėrpiluar mė heret, por tė bėrė publike nė tetorin e vitit 1995, e qė na kishte rėnė nė dorė nėpėrmes oficerit pėr vėzhgim e pėrgjim, Asim Lokajt tė cilin e kishte marr nga Salih Cacaj, aktivist i LDK-sė nė Pejė.

M. DRAGIDELLA: Ēka e karakterizon aktivitetin tuaj nė fund tė korrikuit tė vtit 1998?

Major Nazif Ramabaja: Plani i ditės sė 27.07.98 duhej tė zbatohej me pėrpikėri. Njėsiti marshon prej komandės sė brigadės, repartit ushtarak nė Baran nėpėr Vranoc deri ne Bistricė dhe anasjelltas. U informuam se nė Ēeskovė, ka qenė  Salih Veseli "Vetima" dhe iu ka thėnė se ata duhet tė lidhen me Jabllanicėn e Dushkajes. Pėr kėtė raportoi Enver Berisha, komandant i shtabit tė Ēeskovės. 

Idriz Atashi nga fshati Jabllanicė e Leshanit, i ka dėrguar nė Shqipėri gjashtė vetė pėr t“u bėrė organizimi nė kėtė rajon: Jabllanicė e Leshanit, Rosujė, Kliēinė, Poterq dhe Kostovc. Iu dhash udhėzime, qė sė pari duhet formuar shtabin nė mėnyrė qė tė kemi me kėnd tė komunikojmė nė mėnyrė legjitime e pastaj tė punohet sipas udhėzimeve dhe urdhėresave tė cilat lėshohen prej komandės sė kėsaj brigade.

M. DRAGIDELLA: Nė qendrėn e ndėrlidhjeve tė Brigadės 131 pėrgjoheshin aksionet e armikut. Ēka arritėt tė mėsoni gjatė atyre pėrgjimeve?

Major Nazif Ramabaja: Nė kėtė qendėr ėshtė bėrė pėrgjimi i tė gjitha ofenzivave tė rėndėsishme tė cilat i ndėrmori armiku nėpėrmes motorolės e cila kishte ra nė duart tona nė Betejėn e Loxhės, nėpėrmes sė cilės bėhej zbulimi i frekuencave, kanaleve dhe shifrave tė komandimit tė anės kundėrshtare. Nė frekuencen 15 9.900 bėheshin bisedat telefonike tė shifruara, mirėpo pas njė kohe bėmė deshifrimin dhe lokacionin e njėsiteve tė cilat merrnin pjesė  nė ofenzivė. Frekuenca 16 3.050 kishte tė bėnte me sulmin nė: Rahovec – Llapushnik – Kijevė – Landovicė – Caralevė.

Ndodhi sulmi nė Rahovec dhe vrasja e Agim Qelės, siē kishim marrė informata nga luftėtari Alush Gjocaj, i cili edhe vet ishte plagosur, menjėherė pas renies sė Rahovecit nė duart tė soldateskės, policisė dhe paramilitarėve serbė. Nė kėtė ofanzivė kishin marrė pjesė edhe mercenarė rusė-belorusė dhe ukrainas (sipas pėrgjimeve tona, tė cilėt kanė bėrė masakra sė bashku me paramilitarėt e Arkanit dhe ēetnikėt e Sheshelit) ekzistojnė incizimet e pėrgjimeve nė audio-kasetė tė cilat i posedoj.

Ishte fillimi i ofenzivės serbe pėr marrjen nėn kontroll tė rrugės kryesore, apo magjistralės Prishtinė-Pejė. Luftime tė ashpra janė bėrė nė Grykėn e Llapushnikut, granatimet e Gllarevės dhe magjistrales Prishtinė-Prizren tė Caraleva, fshatrat e Shtimes si dhe rrethina e Therandės. Nė tė njėjtėn kohė dhe me tė njėjtin intensitet ishin sulmuar dhe granatuar fshatrat e brezit kufitar me Shqipėrinė, Reka e keqe: Smolica, Dobroshi e Juniku.

Sipas tė gjitha gjasave (informatave me tė cilat dispononim, qė i kishim marrė nėpėrmes pėrgjimeve) dhe deklaratave tė fundit se Malisheva ėshtė zonė e lirė dhe se sė shpejti do tė  lėshohen letėrnjoftimet dhe pasaportat e mbrenda dhjetė ditėve edhe Prishtina do te jetė nė duart tona, tė lansuara nga zėdhėndėsi i UĒK-sė Jakup Krasniqi, supozohet se radhėn e masakrimeve dhe dėbimeve do ta ketė Malisheva me rrethinė, sepse ėshtė duke iu ngushtuar rrethi nga te gjitha anėt: nga Rahoveci, nga Suhareka dhe nga Llapushniku. 

Qė me datėn 26 dhe 27  korrik janė mbyllur shitoret nė Malishevė dhe kanė "ikur" pronarėt dhe nuk kanė mbetur dhjetė vetė, gjendja ėshtė kaotike, sidomos pas ardhjes se 20.000 tė ikurve civilė nga Rahoveci, njoftonte Naim Hysenaj nga fshati Kodradiq.

M. DRAGIDELLA: Si bėhej dėshifrirmi i kodeve tė armikut nga ana juaj dhe si u sulmua Malisheva?

Major Nazif Ramabaja: Dėgjoheshin shifrat: Kosa, Jastreb, Rubin, Bistrica, (Gvozdeni ishte shifėr pėr mjetet e blinduara, tanke sepse kėrkojnė 20 litra vaj tė cilin e ka hudhur jashtė), Ibar, Limun etj. Degjėhej: “Kosa 501, Kosa 1, 5/1 Limun e ka kryer detyrėn”, pastaj: “733 mirru vesh me tė dhe vepro si tė thotė ai, Kosa 121”, “Unė jam nė k.761 300 m nė pėrendim, 858 dal nė O. Svetac lajmėrohu, Kosa 5 lajmėrohu” (Pėrkthimet nė shqip nga unė).

Gjatė sulmeve, dėgjimit dhe pėrgjimeve nėpėrmes qėndres sė komandės sė brigadės, armiku sulmoi Malishevėn nga tė katėr anėt: Nga ana e Rahovecit nga ana e Kijevės, nga ana e Llapushnikut dhe nga ana e Caralevės dhe sipas planit tė tyre pra mė 28.07.1998 kanė planifikuar tė mirret Malisheva dhe nė orėt e mbrėmjes pas tėrheqjes sė UĒK-sė Malisheva ka rėnė nė duart e ushtrisė, policisė dhe paramilitarėve serbė. Nė ndėrkohė ėshtė sulmuar edhe Dobroshi, Juniku, Jasiqi, Gjocaj nė Rekėn e keqe.

 

Mė sė tepėrmi ka rezistuar Juniku. ...Kishte shumė tė plagosur nga granatimet, ndėrsa luftėtarėve tanė iu nevojitej armatimi antitank mė shumė se buka dhe uji

M. DRAGIDELLA: Sa ishin nė gjendje qė kėto fshatra tė sulmuara t“i rrezistojnė ofenzivava tė armikut?

Major Nazif Ramabaja: Mė sė tepėrmi ka rezistuar Juniku, i cili ėshtė bėrė bllokadė rrethimi ku kolegėt tanė Agim Ramadani dhe Rrustem Berisha qėndruan dhe rezistuan sė bashku me luftėtarėt tjerė. Kishte shumė tė plagosur nga granatimet, ndėrsa luftėtarėve tanė iu nevojitej armatimi antitank mė shumė se buka dhe uji.

I informuar pėr pamundėsinė e hyrjes sė njėsitit operativ tė Brigadės "Skėnderbeu" nė ndihmė tė kėsaj zone dhe i vetėdijshėm pėr gjendjen nė tė cilėn gjindeshin luftėtarėt e Junikut me rrethinė, shpejtova deri ne Prapaēan te komandanti Tahir Zemaj, analizuam situatėn dhe u lidhem me kolegėt, nė kėtė rast pasi  bisedova me Rrustem Berishėn, por jo edhe me Agim Ramadanin, sepse gjindej nė vijen e parė tė frontit, shpreha gatishmėrinė qė me njė pjesė tė brigadės 131-tė t`u shkoj nė ndihmė dhe tė mundohemi qė ta shpėrthejmė rrethimin, e mė vonė tė bashkohemi me njėsitin operativ ku ishin tė caktuar me formacion Rrustemi si komandant i brigadės, ndėrsa Agimi komandant i batalionit tė parė, tė lidhemi me njėsitet dhe t“i vazhdojmė betejat se bashku, komplet dhe kompakt me tė gjitha strukturat dhe kuadrin luftarak.

Pėr gatishmėrinė time u falėnderua Rrustemi dhe potencoi se e dinte mirė se me tė vėrtetė do t“i shkoja nė ndihmė, por do tė tentojnė tė qėndrojnė deri sa t`u harxhohet municioni e pastaj tė terhiqen pėr nė Papaj dhe pas konsolidimit do tė tentojnė tė bashkohen me brigadėn dhe pėr kėtė mė janė mirėnjohės qė tė dy, pra Agimi dhe Rrustemi.

M. DRAGIDELLA: Ju si epror me pėrvojė, pos organizimit tė luftės nė atė kohė pėrgatitet edhe njė doracak qė u mungonte edhe zonave tė tjera?

Major Nazif Ramabaja: Po, me datėn 29.07.1998  pėrpilova doracakun pėr komandantė tė skuadrave, togjeve dhe kompanive, i cili ishte mė se i nevojshėm pėr zhvillimin e aksioneve ushtarake duke pėrdorur strategji tė lloj-llojshme siē ishte ajo e Ēun Xu-sė dhe tė strategėve tė tjerė tė shquar.

Dy kopje ia dhashė oficerit Shaban Dragės pėr t“i dėrguar nė Drenicė dhe pėr t“u shėrbyer me ta nė kėtė fazė fillestare deri sa tė mos pėrpilohet njė strategji e pėrbashkėt nė fazėn tjetėr e cila kishte pėr qėllim kalimin nga defenziva (mbrojtja e pragut tė shtėpisė) nė ofenzivė (me ndėrmarrjen e aksioneve taktike, operative dhe strategjike qė kishte pėr qėllim clirimin e ēdo pėllėmbe tė okupuar), pasi qė ishin tė formuara grupet si:1.Grupi artilerik, 2.Grupi i mitrolozave 7.9mm-tokėsor dhe 12.7 mm - kundėrajror, 3.Grupi antiblind, zola, murtaja e krahut dhe ambrusi dhe 4.Grupi i shėnjtarėve, snajperė 7.9 mm dhe pushkė automatike.

M. DRAGIDELLA: Pos ushtrimit tė kėtyre grupeve, ato ditė u takuat edhe me ushtarė qė mė herėt kishin qenė ushtarė tuaj nė ish-APJ?

Major Nazif Ramabaja: Ushtrimin e kėtyre grupeve e bėmė nė menyrė qė tė jemi tė gatshėm pėr ēdo sfidė dhe sulm eventual tė forcave ushtarako-policore dhe paramilitare serbe dhe mercenare ruso-ukrainase. Nė komandė tė brigadės papritmas u duken ish ushtarėt tė cilėt kishin shėrbyer nė Ajdovshqinė tė Sllovenisė dhe unė (Nazif Ramabaja) isha komandant i tyre e kėta ishin: Agim Krasniqi nga Vranoci i cili mė solli kompjuterin dhe ia dhuroi brigadės dhe Rifat Morina nga Loxha, i cili kishte dėgjuar se unė kisha udhėhequr dhe komanduar me ushtarėt nė atė luftė. Pasi bėri montimin e kompjuterit me vendimin tim u transferua nga Loxha nė Baran nė shtab tė Brigadės 131.

Tė nesėrmen erdhi "Ēergashi" (Agim Zeneli) sė bashku me Mujė Berishėn, njėri komandant i frontit e tjetri komandant i shtabit tė fshatit Kėpuz tė Klinės pėr tė kėrkuar ndihmė pėr mbrojtjen e zonė sonė dhe pėrveē spjegimeve qė u dhashė nė lidhje me taktiken e pėrdorimit tė minahedhėsave 82 mm, konfiguracionit dhe riorganizimit tė vijės sė zjarrit, iu dhashė edhe pesė predha tė topit pazbrapsje 75mm tė cilin e kishin nė pėrdorim, por i tėrhoqa vėrejtjen "Ēergashit" (Agim Zenelit) qė nė asnjėi mėnyrė mos tė dali jashtė zonės pėrgjegjėse tė brigadės pa e informuar komandėn e kėsaj brigade.

Po ashtu erdhi njė ushtar vullnetar nga Gjakova, Arben Kovani nė njėsitin tonė. Punėn e vazhduam nė katėr grupe tė organizuara dhe me grupin special intervenues tė cilėt duhej t“i njohin jo vetėm armėt qė kishin, por tė gjitha llojet e armėve tė tjera qė ka njėsiti nė formacionet e veta ushtarake Ushtrimet u bėnė nė fshatin Vranoc dhe Baran. Ushtarėt ishin tė shkėlqyeshėm nė pėrqafimin e njohurive tė reja tė cilat kishin tė bėjnė me kėtė njėsit special intervenues.

Pastaj nė komandė tė brigadės u lajmėruan Rexhep Fetahu me kamionin TAM 75 T-5 dhe Ragip Kastrati me autobusin Mercedes, tė cilėt vullnetarisht do tė bėjnė bartjen e ushtarėve nė rast intervenimi nė zonėn e brigades. Pėr t`u bėrė tė ditur edhe me tutje loxhjanėve se brigada nė zonėn e saj do tė intervenojė dhe ndihmojė nė ēdo kohė dhe situate.

Bėmė pėrgatitjen e njėsitit intervenues me ushtarė tė rryeshėm dhe luftėtarė tė mirė tė cilėt kishin marrė pjesė nė luftime apo nė raste tė njėjta intervenimi dhe klasifkimin e armatimit tė nevojshėm, bėmė intervenimin nė Loxhė sipas pozicionit pėr ta kthyer armikun nga sulmi i planifikuar. Nė kėto ushtrime taktiko-teknike komandant i njėsitit u caktua Isuf Krasniqi "Cufa".

M. DRAGIDELLA: Pas kthimit tė grupit intervenues nga Loxha, cilat ishin planet e mėtejshme?

Major Nazif Ramabaja: Muaji gusht ishte muaj i ri sa i pėrket aktiviteteve ushtarake dhe dita e parė e kėtij muaji u karakterizua me kthimin e grupit intervenues nga Loxha. Pėrgatitja e grupit tė ri intervenues qė tė dėrgohet nė vijėn e parė tė frontit nė Raushiq nė mėnyrė qė tė forcohet vija e frontit nė kėtė fshat e pastaj forcimin e kėsaj vije nė mes tė Raushiqit dhe Lubeniqit. Komandant i njėsitit intervenues ishte eprori Esat Ademaj. Pas mesdite intervenimi tė bėhet me vozitėsin Ragip Kastratin, tė mobilizuar sė bashku me automjetin teknik tė tipit Mercedes pėr interesa tė brigadės.

U bė planifikimi i ēeljes sė strehimoreve masive pėr njėsitin nė objektin"fabrikė" tė cilin projekt do ta bente Naim Hysenaj, i cili na dorėzoi njė sasi tė municionit nga shtabi i fshatit Kodradiq, pėr nevoja tė brigadės pasi qė tė gjitha aktivitetet ushtarake kalonin pėrmes kėsaj brigade, sepse popullata e cila pėrfshihej nė zonėn pėrgjegjėse tė brigadės kishte njė besim tė plotė nė njisitė operative tė UĒK-sė tė cilat me njė profesionalizėm tė lartė, organizim luftarak dhe njohuri tė larta taktiko-teknike dhe pėrdorim tė njeteve dhe teknikės ushtarake u bėnė simbol i qėndresės duke pėrkrahur dhe ndihmuar me tė gjitha mjetet tė cilat i kishin.

M. DRAGIDELLA: Ēka u bė mė tė lėnduarit nė Betejėn e Loxhės?

Major Nazif Ramabaja: Pranimi i tė plagosurve nga qendresa e Junikut, Naim Malokut  dhe Gani Shehut nė spitalin e Irzniqit (gjegjesisht nė vend tė panjohur pėr Naimin) nė njė shtėpi e pastaj transferimi nė spitalin dhe strehimoren e Prapaqanit ku shtriheshin Faruk Xhemajli, Skėnder Ēeku, tė dy tė plagosur nė Betejen e Loxhės e pastaj me organizimin dhe urdhėrin e komandantit Tahir Zemajt u transferuan nė njė vend mė tė sigurtė nė luginėn e Pagarushės. Transportimin e bėn Rexhė Osaj, Ismet Ēeku, Idriz Osdautaj etj.

 

Kishte ardhur shkresa nga shtabi i Drenicės se kanė nevojė pėr eprorė me tė cilėn kėrkesė u pajtuam dhe komandanti i njėsiteve operative nė Rrafshin e Dukagjinit, Tahir Zemaj, me lejimin e ministrit tė mbrojtjes kolonel Ahmet Krasniqit, tė dy eprorėt mbeten pėr tė vepruar nė territorin e Drenicės, siē kishim planifikuar me parė me brigadėn 133 pas formimit tė bėrthamės dhe zgjėrimit tė saj tė kalojnė nė Drenicė

M. DRAGIDELLA: Me vendimin e komandantit Tahir Zemaj e nė bazė tė lejės sė ministrit Ahmet Krasniqi disa oficerė nga komanda juaj shkuan nė zona tjera?

Major Nazif Ramabaja: Ardhja e Shaban Dragės nga territori i Drenicės tė cilin e kishim liruar, pėr shkak se kishte qenė nė vizitė te familja dhe se shtabi i Drenicės kishte kėrkuar ndihmė me eprorė ushtarakė. Po tė njėjten gjė e kishim bėrė edhe me eprorin Kemajl Shaqirin.

Pas vizitės familjare na kishte ardhur shkresa nga shtabi i Drenicės se kanė nevojė pėr eprorė me tė cilėn kėrkesė u pajtuam dhe komandanti i njėsiteve operative nė Rrafshin e Dukagjinit, Tahir Zemaj, me lejimin e ministrit tė mbrojtjes kolonel Ahmet Krasniqit, tė dy eprorėt mbeten pėr tė vepruar nė territorin e Drenicės, siē kishim planifikuar me parė me brigadėn 133 pas formimit tė bėrthamės dhe zgjėrimit tė saj tė kalojnė nė Drenicė.

Eprori Shaban Draga me informoi me detajisht pėr shkallėn e zhvillimit tė aktiviteteve luftarake nė territorin e Drenicės, mangėsinė e eprorėve dhe organizimin e bėrė nė nivel tė ulėt, pa komanda dhe komandime, ndermarrjen e masave joadekuate sa i pėrket punėve gjenerike nė rend tė parė fortifikimi, nuk ka njėsi tė caktuara dhe kuader profesional ushtarak. Pėr kėtė dy oficerėt Kemajl Shaqiri dhe Shaban Draga kėrkuan qe t`u bashkangjitet edhe Shemsedin Fetahu i cili i takonte gjinisė artilerike.

Shabanit i dhashė njė kampanjollė pėr ndihmė, si mjet teknik dhe u pajtuam qė tė bėjė pėrcjelljen e ushtarėve tė cilėt arrinin prej Shqiperisė me armatim pėrgjatė zonės pėrgjegjėse tė Brigades 131, prej Raushiqit deri ne Drinin e bardhė, nėpėrmes kėtij kanali, i cili finksiononte si njė arterie, nė mėnyrė tė organizuar dhe me pėrcjellje tė kalojnė tė sigurt dhe tė vazhdojnė rrugėn pėr nė territorin e Drenicės.

M. DRAGIDELLA: Nė kuadėr tė Brigadės 131 cilėt sektorė kishit formuar?

Major Nazif Ramabaja: Nė brigadėn 131-tė e cila kishte qendrėn nė Baran, kishim formuar edhe sektorėt e informimit, atė tė logjistikės, kartografisė, sigurimit, dhe koordinimin e punėve nė mes tė subjekteve politike dhe njėsiteve operative,  ku nė kėtė merrnin pjesė:

Rrok Berisha, shef i informimit, Rrustem Shala, shef i logjistikės, Asim Lokaj, shef i kartografisė dhe pėrgjegjės pėr vėzhgim, Sadri Selca, shef pėr zbulim dhe kundėrzbulim, Nikė Krasniqi, kordinator nė mes subjekteve politike dhe njėsiteve operative dhe Hasan Gashi, shef i policisė ushtarake. (Pas largimit tė tij pėr kėrkimin e familjes, shef i policisė ushtarake emrohet Besim Gashi.

M. DRAGIDELLA: Me 2 gusht 1998 forcat e armikut filluan njė sulm ndaj disa fshatrave tė komunės sė Klinės dhe komunės sė Pejės qė i pėrkasin Lugut tė Baranit?

Major Nazif Ramabaja: Sipas tė gjitha informatave  tė cilat i posedonim nėpėrmes vėzhgimeve dhe pėrgjimeve tė organizuara nė komandėn e brigadės, pritej qė tė sulmohen fshatrat e Lugut tė Baranit nė orėt e hershme tė mėngjesit, pra me dy gusht, ku mė vonė gjatė analizės sė kėsaj ofenzive u tregua se posedonim me tė dhėna tė sakta pėr arsye se fshatarėt e Ēeskovės dhe shtabi i kėtij fshati kishin dėgjuar ndezjen e tanksave dhe zhurmė tė madhe nė orėt e hershme tė mėngjesit (4:00) tė dy gushtit 1998, tė cilat vinin nga Dollova. Pas fillimit tė granatimeve mbi Ēeskovėn, bėmė kompletimin e njėsitit intervenues.

Tė katėr grupeve qė kishin ushtruar mė parė, u mbajta pesė minuta bisedė morale siē e kishim praktikuar para ēdo intervenimi luftarak dhe potencova ndėrmarrjen e veprimeve luftarake sipas planit tė paraparė: "Njėsiti nė sulm", me detyrė qė tė bllokohet trekėndėshi i udhėkryqit rrugor Nepole - Ēeskovė dhe Nepole - Kėpuz, ndaljen e forcave okupuese ushtarako-policore dhe paramilitaromercenare serbe (nė detyrėn e afėrt), kurse nė detyrėn tjetėr ishte qėllimi qė tė formohen kushtet pėr tė kaluar nė ofenzivė nė bashkėpunim dhe bashkėveprim me forcat tona nė krahun e djathtė, angazhimin e disa luftėtarėve nga fshati Buēan si dhe ardhja nė ndihmė e njėsitit operativ nga Bardhaniqi me eprorin Musa Gjakovėn.

Sipas informimit tė komandantit tė shtabit lokal, Gani Morinės, nė ora 9:00 kanė filluar sulmet nga Grabanica nėpėrmes Bokshiqit nė drejtim tė Ēeskovės dhjetė tanke dhe mjete tjera mekanike, ndėrsa nga drejtimi i Dollovės kanė sulmuar njėzet tanke dhe pas dy orė e gjysmė tė gjitha janė bashkuar nė njė vend. Fshatarėt e kanė lėshuar fshatin dhe vetėm pesė ushtarė janė nė pozicione. Gjendja ėshtė e vėshtirė dhe nė fshat ka mbetur i sėmurė njė plak rreth njėqindvjeēar dhe nuk dihet pėr fatin e tij.

M. DRAGIDELLA: Cilat ishin veprimet qė ju i ndėrmorėt pėr tė ndaluar ofenzivėn e armikut nė atė kohė?

Major Nazif Ramabaja: Nga "Bistrica" siē e quante okupatori Pejėn nė bisedat e koduara, ishte nisur pėr t“u ardhur nė ndihmė ekspedita shkatėrruese nė nji kolonė tė gjatė nė tė cilėn gjindeshin tė gjitha mjetet luftarake me qėllim tė bashkangjitjes sė forcave tė mėparme tė cilat kishin filluar sulmin nė trevėn Ēeskvė-Bokshiq-Gllogjan-Nepole. Ne bllokuam udhėkryqin Nepole-Ēeskovė-Kėpuz me njėsitin operativ pėr intervenime tė shpejta dhe armiku u detyrua ta ndėrrojė drejtimin e sulmit dhe tė orientohet nė drejtim tė “Kotės 490”.

Angazhimi i skuadrės artilerike me minahedhės 82 mm me komandant Ramadan Gashin, ku nė kishim vetėm dhjetė predha dhe pas hudhjes sė predhave tė para goditet njė tanksė tė cilės i shkatėrrohen zingjirėt dhe se njė ushtar okupator lėndohet rėndė nė kėmbė. Informatėn e morėm pėrmes pėrgjimeve nė sistemin e ndėrlidhjeve tė organizuar nė brigadė. Armiku kėrkoi ndihmė pėr ta tėrhequr tankun sepse gjėja kishte ra nė njė gropė.

Pra “Gropa” ishte kodi i tyre i cili tregon se bėhej fjalė pėr prishje-shkatėrrim. Kjo ishte hera e parė ku ishin pėrdorur minahedhėsat dhe ishte qėlluar caku. Armiku ishte hutuar dhe nuk u dėgjua mė se njė orė dhe nuk bėri kurrėfarė lėvizjesh taktike nė luftė. Ai kuptoi se lansimi i predhave nga minahedhėsat 82 mm ishte bėr nė mėnyrė shkollore dhe profesionale nga kuadri ushtarak.

Njė pjesė e njėsitit operativ iu kishte dalur nė ndihmė Raushiqit si mbėshtetje dhe ngritje tė moralit luftarak, por pasi se nga "Bistrica" (Peja) ishte nisur ekspedita shkatėrruese, kėrkova qė sa mė parė njėsiti tė kthehet dhe tė kyqet nė luftė. Me ardhjen e njėsitit me tė cilin komandonte eprori Esat Ademaj menjėherė e njoftova me detyrėn luftarake dhe qėllimin e saj, por ndodhi ēka ndodhi, ajo tė cilėn nuk e pritnim dhe mė sė paku na nevojitej nė atė moment - fatkeqėsia.

M. DRAGIDELLA: Pėr ēfarė fatkeqėsie ishte fjala dhe sa pati ndikim nė zhvillimin e mėtejmė tė planit tė paraparė luftarak?

Major Nazif Ramabaja: Fatkeqėsia nė komunikacion qė na ndodhi me kombin e Zymer Sefės tė cilin e drejtonte Arianit Krasniqi nė tė cilėn fatkeqėsi u lėnduan nėntė ushtarė tė njėsitit elit operativ e kėta ishin: Arianit Krasniqi, Elmi Krasniqi, Shpend Krasniqi, Arsim Hysenaj, Mujė Dervishaj, Tahir Malushaj, Gazmend Gjoci, Xhelil Krasniqi dhe Ahmet Thaēi tė cilėt u rrokullisėn para hyrjes nė Kosuriq dhe kjo fatkeqėsi pamundėsoi bllokimin e rrugės e cila shpiente nga Bokshiqi pėr nė Gllogjan dhe nė orėt e pasdites disa tanke hynė nė kėtė fshat.

Njėsiti artilerik nė mungesė tė predhave u detyrua tė tėrhiqet nė fshatin Buēan, kėshtu qė pas marrjes sė krahut tė majtė nga ana e armikut dhe hyrjes sė disa tankseve nė Gllogjan nė njė mėnyrė na u rrezikua prapavija dhe u detyruam qė tė bėjmė tėrheqje taktike nėpėrmes lumit Bistrica dhe tė bllokohet rruga qė shpiente nė drejtim Gllogjan e Llugagji dhe ura e cila kalonte mbi lumin Bistricė dhe vazhdonte nė drejtim tė Jabllanicės (Shqiponjės), e cila ishte objekt i rėndėsishėm dhe duhej tė mbrohej me tė gjitha mjetet qė kishim.

Nė krahun e majtė tė sulmit tė armikut bėmė bllokimin e rrugės kryesore Gllogjan-Kosuriq, para shkollės tek ura dhe morėm pozicionet nė anėn e majtė nė pjesėn veri-perėndimore nė pritje tė forcave okupatore serbe nga drejtimi i Bokshiqit. Tė gjitha kėto operacione taktike luftarake u zhvilluan me njėsitin operativ pėr intervenime tė shpejta nėn komandėn e eprorit Esat Ademaj.

 

Udhėheqja e operacioneve dhe marrja e raporteve nga vija e parė e frontit u bė nėpėrmes komandės sė brigadės me organet pėrkatėse siq ishin: Sistemi i pėrgjimit, ndėrrlidhjes e vėzhgimit tė operacioneve

M. DRAGIDELLA: Si bėhej nė atė kohė dhėnia e urdhėrave dhe dėrgimi i informatave qė ėshtė njė segment i rėndėsishėm nė zhvillimin e operacioneve luftarake?

Major Nazif ramabaja: Udhėheqja e operacioneve dhe marrja e raporteve nga vija e parė e frontit u bė nėpėrmes komandės sė brigadės me organet pėrkatėse siq ishin: Sistemi i pėrgjimit, ndėrrlidhjes e vėzhgimit tė operacioneve nga ana e grupit vėzhgues dhe dėrgimi i informatave nėpėrmes korierėve tė cilėt luajtėn njė rol tė rėndėsishėm.

Nė dhėnien e urdhėrave tė cilat lėshoheshin nga ana e shtabit tė brigadės, dėrgimi i tyre deri te njėsitet operative intervenuese dhe anasjelltas nė mungesė tė mjeteve tė ndėrlidhjeve (tė gjitha kėto informata shenoheshin nė harta topografike) ndihmesė tė jashtėzakonshme jepte Asim Lokaj dhe sipas situatės nė terren merreshin vendimet luftarake.

Tė gjitha kėto i pėrcolli komandanti i vetėshpallur nė Lugun e Baranit me profesion mjek ortoped, Dinė Krasniqi, tė cilin e kisha vendosur pranė vetėm e vetėm pėr tė parė ai vet dhe pėr tė fituar bindjen se si duhet komanduar dhe vepruar nė rrethana tė jashtėzakonshme dhe mėnyrėn e zhvillimit tė operacioneve luftarake drejtpėrdrejt nė terren, pas epėrsisė sė armikut nė armatim dhe teknikė luftarake.

M. DRAGIDELLA: Nė Lugun e Baranit zhvillohej luftė e rreptė. A kishit nevojė pėr ndihmė dhe kush u erdhi nė ndihmė qė tė detyrohet armiku tė tėrhiqet?

Major Nazif Ramabaja: Gjatė luftimeve njėsitet tona operative nuk patėn humbje nė njerėz dhe teknikė, por patėm vetėm tre tė plagosur nga granatimet tė cilat ishin tė pandėrprera dhe herė-herė me intensitet tė lartė nga tė gjitha kalibrat e armatimit tė rėndė artilerik, tankist dhe kundėrajror. Nė mbrėmje na erdhėn nė ndihmė njėzetėeshtatė luftėtarė nga shtabi i Isniqit dhe pesė nga Broliqi tė cilėt shprehėn dėshirėn qė tė kyqen nė vijėn e parė tė frontit tė eprori Esat Ademaj.

Ne i kyqėm nė luftė sipas gjendjes nė teren, nevojės dhe vullnetit tė tyre sepse kishin dėgjuar se luftė e madhe ėshtė duke u bėrė nė regjionin e Lugut tė Baranit ku kishin shpreh vullnetin e tyre tė jenė pjesėmarrės tė drejtpėrdrejtė nė njė anė e nė anėn tjetėr oficerėve tė kėsaj brigade iu kishte rritė fama pas zhvillimit tė Betejės sė Loxhės dhe fitimit tė saj.

Nė orėt e vonshme tė natės diku pak para mesnate erdhi Esati dhe mė raportoi se e ka vėshtirė tė rezistojė nė vijėn e parė tė frontit nėse nuk i dalim nė ndihmė. Pas kėtij raporti bėra riorganizimin e vijės sė parė duke angazhuar forcat shtesė (rezervėn) dhe disa luftėtarė tė fshatit Kosuriq. Ndihmesė tė konsiderueshme dha komandanti i shtabit lokal, Selim Kelmendi posaēėrisht nė ushqim.

M. DRAGIDELLA: Nga rrezistenca e ushtarėve tuaj armiku ndėrroi planin e sulmit, duke marrė drejtimin e Nepolės?

Major Nazif Ramabaja: Sulme tė pandėrprera vazhduan forcat e armatosura tė krahut tė djathtė afėr Llugagjisė dhe detyrimi i njėsiteve operative pėr qėndresė dhe mbajtjen e objekteve tė rėndėsishme tė cilat kishin rol kyq nė strategjinė e mėtejme dhe ishin qelėsi i rezistencės pėr mbajtjen nėn kontroll tė forcave tė armatosura kėtė drejtim, i cili ishte damari kryesor nė Rrafshin e Dukagjinit, si nė pikėpamje ushtarake ashtu edhe nė atė civile sepse kishte dyndje tė madhe tė popullatės nė kėtė rajon ku sipas disa vlerėsimeve 10% e popullatės sė Kosovės ishte zhvendosur nga vendbanimet e tyre.

Pėr shkak tė pamundėsisė sė depėrtimit tė armikut nė drejtimin Gllogjan-Llugagji, ai bėri zėvendėsimin e sulmit kryesor me atė rezervė duke shfrytėzuar drejtimin nėpėrmes Nepoles, por nė pamundėsi qė ta kalojė lumin Bistricė, pėr shkak tė rezistencės sė forcave tona tė armatosura tė ura mbi lumin Bistricė u detyrua tė sulmojė anės sė majtė tė lumit (i cili mė tutje bashkohej me Drinin e bardhė) nė mbėshtetje tė zjarrit artilerik dhe mjeteve tjera: Tankseve, autoblindave, pragave dhe shumėtytshave tė tipit "Orkan" tė cilat dogjėn dhe shkrumbuan pozicionet mbrojtėse tė nė kodrėn e Jabllanicės.

M. DRAGIDELLA: Gllogjani ra nė duart e armikut. Ēka ndodhi pas kėsaj?

Major Nazif Ramabaja: Pas marrjes sė fshatit Gllogjan nga forcat okupuese ushtarako-policore dhe paramilitaro-mercenare serbo-ukrahinase nė fshat janė stacionuar mė se 38 tankse dhe nji pjesė e popullatės ėshtė terhequr nė drejtim tė Llugagjisė, ndėrsa pjesa tjetėr ėshtė strehuar nė kishėn e fshatit.

Ka filluar kontrollimi i shtėpive dhe ku ėshtė gjetur armatim, kanė djegur shtėpitė: Pesė nė familjen e Pal Koci por jo edhe shtėpia e tij, ndėrsa mė sė keqi e kishte pėsuar shtėpia e Mėhill dhe Rrok Berishės nė tė cilėn forcat okupuese ushtarako-policore dhe paramilitaro mercenare serbe ishin strehuar pėrkohėsisht dhe pėr shkak se kjo shtėpi kishte qenė mikėpritėse e forcave tė armatosura, njėsiteve operative dhe ishte mbajtur njė tubim me shtabin dhe popullatėn e fshatit nė tė cilin kishin marrė pjesė edhe Ramush Haradinaj si pėrfaqėsues i UĒK-sė nė cilėsinė e komandantit tė Rrafshit tė Dukagjinit dhe unė (Nazif Ramabaja), pėrfaqėsues i Forcave tė Armatosura tė Republikės sė Kosovės nė cilėsinė e komandantit tė Brigadės 131 tė njėsive operative nė Lugun e Baranit.

Rrok Berisha ishte zgjedhur deputet i parlamentit tė Kosovės nga Lugu i Baranit i cili u angazhua nė mėnyrė tė veēantė nė ndihmesėn e njėsiteve oparative, pritjen e eprorėve profesionistė, veēanėrisht u dallua pėr angazhim si shef pėr informim nė Brigadėn 131 si dhe dha kontribut tė ēmueshėm nė Isniq nė ndihmesėn dhe shpėtimin e popullatės civile gjatė ofenzivės sė armikut nė gusht-shtator 1998.  

M. DRAGIDELLA: Nė Nepole ato ditė u bė rezistencė e madhe. Armikut i shkaktuat humbje dhe ai pastaj filloi tė hakmirret?

Major Nazif Ramabaja: Nė fshatin fqinj, nė Nepole falė syqeltėsisė dhe organizimit tė mirė tė shtabit lokal dhe angazhimit tė parezervė tė Nikė Krasniqit, kordinatorit nė mes subjekteve politike dhe njėsiteve operative, u bė rezistencė e madhe me tė gjitha forcat qė kishin, duke i shkaktuar armikut humbje nė njerėz: dy policė tė vrarė e njė i plagosur, me tė cilat humbje okupatori nuk pajtohej sepse  rritej numri i humbjeve si nė njerz ashtu edhe nė teknikė luftarake.

Ishin dy tankse tė shkatėrruara, njė autoblindė, tre tė plagosur dhe dy tė vrarė, ndėrsa nė anėn tonė kishim vetėm katėr tė plagosur. Si hakmarrje pėr kėto humbje forcat e armikut bėn shkrumb e hi fshatin Nepole duke ndezur mė se 38 shtėpi. Okupatori kėtu pėrdori planin e spastrimit etnik tė kėsaj treve duke zbatuar taktikėn e "tokės sė djegur".

Pas tėrheqjes sė popullatės civile jo tė plotė nga Jabllanica hynė forcat okupuese ushtarako-policore dhe paramilitaro-mercenare serbe me ndihmėn e ēetnikėve vendas siq ishte Jagoshi, dhe atyre tė ardhur nga Serbia. Zhelko Martinoviēi kapiten i ushtrisė serbe bėn masakrimin e kėtyre civilėve: Arif Adem Kosumaj 72 vjeē, Hane Ibrahimi 80 vjeē dhe Zize Zekaj duke i prerė nė fyt, ndėrsa ushtarit tė cilit kishte shėrbyer nė fshat dhe nuk ia mėsuam emrin u vra dhe iu kishte hequr kapaku i kokės.

 

Pėr dislokimin nga Jasiqi nė Prapaqan me urdhėrin e tė madhit kol. Tahir Zemajt janė kujdesur njė ndėr heronjt dhe heroinat e Kosovės, Salih Ēekaj dhe Sabahate Tolaj

M. DRAGIDELLA:  Nė atė kohė kishte disa ērregullime rreth pėrgatitjes sė ushqimit, pasi disa kuzhinierė kishin shkuar tė tėrheqnin familjet e tyre. Kush u doli nė ndihmė?

Major Nazif Ramabaja: Nė ditėn e tretė tė sulmit tė forcave okupuese serbe, sė bashku me Asim Lokajn, i cili kryente detyrėn e oficerit pėrgjues, shkuam nė vijėn e parė tė frontit nė pozicionet e njėsitit operativ para shkollės sė Gllogjanit, bėmė freskimin e luftėtarėve duke u sjellė ushqim (bukė e djath) sepse nė njė mėnyrė ishte bėrė ērregullimi i kuzhinės pėr shkak tė shkuarjes sė kuzhinierėve pėr t“i tėrhequr familjet e tyre tė cilėt ishin nga Nepolja. Edhe pas kėtyre ērregullimeve nė momente tė caktuara dhe kyqe pėr njėsitet operative aktivizohej me tė gjithė potencialin dhe autoritetin qė kishte nė kėtė rrethinė Rrustem Shala, shef i logjistikės nė brigadė.

Sa i pėrket logjistikės dhe organizimit tė prapavijės nė momentet mė kritike me njė vetiniciativė kur nuk lejonin rrethanat luftarake, nė bashkėpunim dhe bashkėveprim me shtabin e komandės dhe shtabet lokale grumbullonte, organizonte, depononte dhe shpėrndante ushqimin jo vetėm pėr njėsitet operative, por edhe pėr popullatėn e strehuar nė Lugun e Baranit.  Pėr kėtė ishte ngritur njė furrė nė Baran pėr pjekjen e bukėve. Tė gjitha ishin bėrė nėn organizimin e Rrustem Shalės i cili simbolizonte direkun e shtėpisė nė Brigadėn 131.

I jam mirėnjohės edhe babait tė Ramadan Gashit (qė momentalisht nuk po kujtohet emri), i cili punoi nė kėtė furrė pa ndėrprerė dhe kryente nji punė tė madhe dhe shumė tė rėndėsishme qė ushtria tė ketė gjithmonė bukė. Nė momentin kur dolėm nė vijėn e parė tė vėzhgimit u aktivizuan snajperistat serbė tė cilėt ishin pozicionuar nė shtėpitė e para, mbi shkollė tė Gllogjanit dhe kishin hapur dritaret e vogla nė pėrfundim tė katit tė parė nė mėnyrė qė tė veprojnė mė lehtė dhe filluan tė shtėnat nė drejtimin tonė

M. DRAGIDELLA: Gjatė atyre viteve tė luftės u ka rėnė tė keni kontakte edhe me komandanten Sabahate Tolaj e komandantin Isuf Haklaj, qė ditė mė parė u vranė nga dora kriminele. Cila ishte shėmbelltyre e tyre luftarake?

Major Nazif Ramabaja: Sabahate Tolaj dhe Isuf Haklaj komandant i policisė ushtarake nė brigadėn 134-tė, tė njėsive operative tė UĒK-sė tė komanduara nga kolonel Ahmet Krasniqi, ministėr i Mbrojtjes i Forcave tė Armatosura  tė Republikės sė Kosovės detyrat i kryenin me shumė pėrkushtim. Mė kujtohet momenti i hyrjes sė njėsive operative tė UĒK-sė nga Shqipėria nė Kosovė dhe ndalimi i pėrkohshėm nė Jasiq, pėr shkak tė mosmarėveshjeve, tė cilat pėr opinion janė tė njohura nga intervista e korrikut tė vitit 2002.

Pėr dislokimin nga Jasiqi nė Prapaqan me urdhėrin e tė madhit kol. Tahir Zemajt janė kujdesur njė ndėr heronjt dhe heroinat e Kosovės, Salih Ēekaj dhe Sabahate Tolaj. Nga shpirti i kėsaj luftėtareje dilte dhe shpėrthente jashtė njė vrull, elan, entuziazėm, ndėrsa nga fytyra e saj rrezatonte njė vendosshmėri, qėndrueshmėri dhe dėshirė e flakėt pėr tė luftuar deri nė ēlirimin pėrfundimtar tė Kosovės me ēka u shqua edhe si organizatore dhe kishte kujdesje tė veēantė pėr furnizimin e ushtarėve dhe eprorėve qė nga ushqimi deri tek teknika ushtarake. Ishte kujdesur pėr eprorėt tė cilėt kishin hyrė nė luftė nė Koshare pa pistoleta personale.

Njė ndėr ta ishte edhe oficeri Fadil Hadergjonaj, i cili pas rėnies nė fushėn e nderit tė komandantit Salih Ēekaj, kishte marė detyrėn e komandantit tė Brigadės 134. Sebahatja kryente detyrėn e komandantes sė logjistikės nė kėtė brigadė dhe duke dėrguar material luftarak nga Ministria e Mbrojtjes, gjegjėsisht depoja nė Laprakė pėr nė Koshare, ndalon nė Qendrėn stėrvitore nė Kolsh, ku isha duke i stėrvitur ushtarėt pėr hyrje nė Koshare dhe thyerje tė kufirit. I dhashė skuadrėn policore e cila ishte njėsi speciale e komanduar nga Izet Beqiraj dhe pastaj ra dėshmor nė Koshare dhe njė pistoletė qė t“ia dėrgojė special oficerit Fadil Hadergjonaj, ēka dhe e kreu me sukses.

Nė fund edhe pse i kam dėrguar telegram edhe njėherė i ngushėlloj familjet e Sabahate Tolaj dhe tė Isuf Haklajt i cili ėshtė shquar si komandant i policisė ushtarake me njė profesionalizėm tė lartė, energji dhe vendosmėri pėr kryerjen e tė gjitha urdhėrave dhe detyrave luftarake, bashkėluftėtar dhe kolegė i Sabahates, i cili pas njė gjendje komme ndėrroi jetė nė spitalin e Prishtinės, ndėrsa pjesėtarit tė SHPK-sė Hysen Lataj i dėshiroj shėrim sa ma tė shpejtė dhe kthim nė vendin e punės. 

 

Armiku pėrdori taktikėn e marrjes sė informatave duke lansuar individė si “satelitė” nė territorin tė cilin e kishin nėn kontroll njėsitet operative si p.sh nė Lugagji, por kėtė e zbuluam nėpėrmes tė sistemit tė pėrgjimit nė brigadė dhe persona e tillė ndaloheshin...

M. DRAGIDELLA: Pasi qė fronti me armikun zgjati njė kohė mė tė gjatė, ndihej nevoja e zėvendėsimit tė komandės, kurse armiku lansonte edhe “satelitėt “ e tij pėr marrjen e infomatave tė cilat nuk i shkonin?

Major Nazif Ramabaja: Kisha planifikuar qė ta bėj zėvendėsimin dhe freskimin me forca rezervė tė cilat i mbaja nė sigurimin e repartit ushtarak dhe stėrvitjeve tė brendshme, por morali pėr tė qėndruar nė pozicione ishte aq i fortė sa qė edhe pas dyzetė e dy orėsh pa marrje tė ushqimit tė ngrohtė, duke e hargjuar edhe rezervėn e kompletit luftarak dhe duke u mbėshtetur nė prapavijėn e shtabit lokal tė Kosuriqit dhe logjistikės sė brigadės, kėto forca me dėshirėn e tyre dhe moralin e lartė vazhduan qė ta mbajnė frontin.

Por pėr shkak tė lodhjes sė madhe tė eprorit Esat Ademaj, bėra zėvendėsimin e tij me eprorin Musa Dragėn dhe kėtij tė fundit nė mėnyrė vullnetare iu bashkangjit Naim Krasniqi nga Vranoci i cili ishte njė luftėtar i shqėlqyeshem dhe i papėrtueshėm nė dhėnien e ndihmės aty ku u kėrkonte nevoja pėr mobilizimin e tė gjitha forcave dhe kryerjen e detyrave luftarake.

Armiku pėrdori taktikėn e marrjes sė informatave duke lansuar individė si “satelitė” nė territorin tė cilin e kishin nėn kontroll njėsitet operative si p.sh nė Lugagji, por kėtė e zbuluam nėpėrmes tė sistemit tė pėrgjimit nė brigadė dhe persona e tillė ndaloheshin, izoloheshin dhe shfrytėzoheshin pėr marrjen e informatave tė cilat ishin mė se tė rėndėsishme pėr njėsitet operative.

Duke e vėrejtur armiku se nuk po iu arrijnė informatat e duhura filloi tė shprehė nervozizėm nėpermes zhvillimit tė manovrave tė paplanifikuara dhe kontrolluar mirė. Provokimeve tė tilla iu pėrgjigjeshim me mbylljen e shtegjeve, drejtimeve sulmuese nėpėrmes vėzhgimit tė zonės pėrgjegjėse tė brigadės me qėllim qė tė pėrforcojmė sistemin e zjarrit, rrethimin e zonės dhe daljen nė vijėn frontit Gllogjan-Bokshiq-Ēeskovė-Kėpuz si dhe lidhja nė bashkėveprim me luftėtarėt e Jabllanicės tė cilėt i takonin zonės sė Dushkajės, t“i pėrforcojmė pozicionet dhe tė kalojmė nė kundėrofenzivė.

M. DRAGIDELLA: Cila do tė ishte analiza e shkurtėr e operacioneve triditore luftarake nė Lugun e Baranit?

Major Nazif Ramabaja: Analiza e operacioneve luftarake nė Lugun e Baranit prej 2 deri 4 gusht  1998 u bė me komandantėt e shtabeve lokale tė fshatrave: Kodradiq, Vranoc, Rashiq, Turjakė, Baran, Ēallopek, Kosuriq, Lugagji, Gllogjan, Nepole, Kėpuz, Ēeskovė, Raushiq, Loxhė, Lugmir, Lozhan, Graboc, Baran i Epėrm dhe Rosujė. Kjo analizė u bė nė mėnyrė profesionale, duke shfrytėzuar hartat topografike dhe planet e hartuara gjatė dhe pas ofenzivės me tė gjitha elementet e renditjes luftarake me theks tė posaēem nė lėshimet eventuale, gjėrat pozitive dhe veprimet nė tė ardhmen duke i avancuar dhe bėrė mė efikase.

M. DRAGIDELLA: Cilave qėllime dhe detyra u kushtonit rėndėsi mė tė madhe?

Major Nazif Ramabaja: Me rėndėsi ishin: Informimi i gjithanshėm dhe efikas, me shfrytėzimin e sistemit tė hierarkisė ushtarake nga lartė-poshtė dhe anasjelltas me aktivitetet luftarake tė zhvilluara nė zonėn pėrgjegjėse tė brigadės nė koordinim dhe bashkėpunim me forcat lokale, domosdoshmėria e qėndrimit dhe rezistencės dhe moslargimi nga fronti pa urdhėr pėr tėrheqje, evakuimi i popullatės civile sipas planit tė hartuar mė parė dhe nė koordinim tė ngushtė me shtabin e brigadės, pėrgatitja e tė gjitha shtabeve nė zonėn pėrgjegjėse tė brigadės e posaqėrisht shtabit tė Loxhės, Raushiqit, Grabocit, Lugmirit dhe Llozhanit pėr nji sulm tė mundshėm tė forcave okupuese ushtarako-policore dhe paramilitaro-mercenare serbo-ukrahinaso-beloruse, me qėllim tė zhbllokimit tė rrugės magjistrale Prishtinė-Pejė dhe Pejė-Deēan-Gjakovė. Pėrveē kėsaj tė gjithė tė pranishmėve iu dhanė edhe detyra konkrete siē ishin:

1. Mospėrzierja nė kompetenca tė tjetėrkujt dhe pėrfshirja nė to,

2. Ndėrtimi i strehimoreve nė ēdo fshat,

3. Dėgjimi, vėzhgimi dhe qėndrimi nė pozicionin e zjarrit,

4. Dalja nė vijat e para tė frontit, rrethimi dhe sigurimi i zonės pėrgjegjese tė brigadės me ushtarė tė njėsive operative,

5. Dėrgimi i ushtarėve me armatim tė rėndė nga tė gjitha shtabet lokale nė shtabin e brigadės nė mėnyrė qė tė stėrviten: Tė hyjnė nė repart, stėrviten e pastaj tė kthehen nė shtabet lokale tė pėrgatitur dhe tė pajisur me njohuri tė reja luftarake.

M. DRAGIDELLA: Ju keni vendsour qė si komandant, disa bashkėveprimtarė, individė dhe tė tjerė qė kontribuan me ndihma tė ndryshme t“i falėnderoni?

Major Nazif Ramabaja: Ashtu ėshtė. Tė gjithė atyre me tė cilėt kam pasur nė kėtė apo atė mėnyrė kontakt dhe bashkėpunim ju jam mirėnjohės dhe shprehu falenderimin tim. Njė pjesė me tė cilėt kam pasur kontakte gati tė pėrditshme kam vendosur qė t“i nxjerri nga arkiva dhe t“u shpėrndaj mirėnjohje me shkrim, pėr ēka kam angazhuar pėrfaqėsuesin tim Z. Mėhill Berishėn, i cili ka barrėn mė tė rėndė si fizike ashtu edhe materiale, sepse tė gjitha shpenzimet e shtypjes, postale, ardhje-vajtje i ka mbuluar vetė, pėr kėtė i jam dyfish mirėnjohės dhe zoti e shpėrbleftė. Nė mesin e atyre qė merituan mirėnjohje ėshtė edhe gazeta jonė kombėtare “Bota sot” e cila sikurse para luftės, gjatė luftės dhe tashti ėshtė duke e luajtur njė rol tė rėndėsishėm nė infomimin objektiv tė lexuave tė saj.


P.S. Intervista ėshtė botuar nė gazetėn e pėrditshme “Bota sot” nė 12 vazhdime, prej 14 – 27 dhjetor 2003. Tė gjitha tė drejtat rreth emetimit apo ribotimit tė intervistės i ruajnė autori i intervistės dhe i intervistuari.


 Copyright©2000-2003 Trepca.net - Tė gjitha tė  drejtat e rezervuara.

l>