Mozaiku i përgjysmuar i lirisë

Ese

Portat e hapura të së vërtetës së heshtur

Shkruan: Bekim TOCANI ( Podujevë )

Pesë vjet do të kalojnë nga vrasja e Enver Malokut dhe pos luleve, fjalëve, kujtimeve dhe heshtjes, asgjë nuk do ta zbardhë vrasjen makabre të janarit 1999...Të janarëve që jo krejt pahetueshëm janë bërë pjesë e ftohtë e jetës qe shumë vjet...Të asaj jete dhe të mozaikut të përgjysmuar të lirisë, heshtjes tonë dhe mospërgjegjësisë së organeve që do të duhej ta thonin fjalën e vet për vrasjet, plagosjet dhe përgjithësisht për dhunën politike që ka lënë fëmijë jetimë dhe plagë të gjalla...të vrasjeve që kanë lënë domosdoshëm edhe porta të hapura e gjysmë të hapura për ndriçimin e këtyre akteve të zeza të dorës vrastare e kriminele...


Porta e kujtimit

Në korrikun e 1998-ës kur Enveri i shpëtoi atentatit të parë ne shkuam që ti jemi afër. Ishim mbase tepër të rinjë për ta mbrojtur ate dhe për t’i kuptuar ngjarjet e tilla donkishoteske të individëve a grupeve politike e jopolitike, por ishim tepër të vetëdijshëm për punën e palodhshme të tij dhe rëndësinë që kishte informimi dhe vetë institucioni i QIK-ut. “Mos u dëshproni sepse për gjithë punën që bëjmë ndoshta i vetmi shpërblim do të mbetet likudimi, por kam shpresë të madhe se e vërteta për Kosovën do të ngadhnjejë, me ose pa ne”, na pat thënë duke qeshur Enver Maloku pak orë pas atentatit të parë. Kështu vepruam edhe kur u plagos intelektuali Sabri Hamiti.

Ishim të rinjë dhe pos tjerash i ofruam edhe gjak. Ishte një ndjesi e çuditshme por jo e papritur. Dëshironim që Llapi të shpëtohej nga ato vrasje të mistershme që në disa pjesë të Kosovës po merrte përmasa tragjike...Patjetër që ishte vështirë të ecej në teh të shpatës, por ishte një ideal madhështor dhe një punë që kërkonte durim dhe sakrificë...Ishte dhe mbeti liria, për të cilën u vra edhe Enveri. Ishte fjala e lirë dhe e vërteta për Kosovën, jo me kutin e grupeve politike që donin primat mbi fjalën dhe lirinë!

Është thënë e shkruar shumë për vrasjen e Enverit. Më shumë është mbetur pa u thënë. Prandaj edhe mozaiku i të së vërtetës ka mbetur i përgjysmuar shkaku i heshtjes së atyre që kanë punuar dhe bashkëvepruar me Enver Malokun, Xhemajl Mustafën, Afrim Maliqin...Prandaj shtrohet pyetja që klith: Pse ne nuk dëshmojmë...!? A mos jemi shndërruar të gjithë në vrasës ngase përditë e vrasim të vërtetën në sytë e fëmijëve tanë në të cilët aq gënjeshtërisht betohemi?! Enveri do të pyeste deri kur dhe pse?!


Porta e Gjuhës së stuhisë

“Nga viti i luftës 1998, të shpresojmë se po kalojmë në vitin e lirisë 1999. Të gjallët le të jenë të lumtur se janë gjallë, pavarësisht prej dhimbjes, pikëllimit e trishtimit që na është ulur në sofrat, shtëpitë, vendbanimet dhe vendin tonë. Le të festojnë të gjallët që i pret një vit shumë i vështirë, vit i luftës dhe i lirisë ...” ka shkruar Enver Maloku në një nga editorialët e tij në gazetën e mbrëmjes “Informatori” vetëm dhjetë ditë para se të vritej afër bodrumit banesë, në sy të fëmijëve ... Ishte dita e fundit e vitit 1998 kur Enveri, në kuptimin e fjalëve të lartshkruara, dërgoi mesazhin për Vitin e lirisë, vitin 1999 që vërtetë mori kuptimin e vizionit të shefit të QIK-ut, gazetarit dhe intelektualit që la porta të hapura, vakum të paplotësueshëm kurr në informimin shqip dhe vizionin e lirisë që ia vranë aq pabesisht për të mos e shijuar kurr dhe pse dha aq shumë për një ditë të tillë!

Ato ditë të luftës dhe lirisë, Enveri më shumë se kurrë do të punonte për informimin e shpejtë për ngjarjet dinamike në Kosovë dhe jetën që mund ta kishe në mëngjes dhe jo në mesditë apo mbrëmje. Botimi i gazetës së parë të mbrëmjes merrte kohë dhe energji, përkushtim por edhe guxim. Dhe Enveri gjithëmonë e përsëriste të njëjtin refren: Më ka dhënë Zoti fuqi dhe vullnet të pathyeshëm, prandaj nuk ndalem, prandaj ne shqiptarët nuk bën të ndalemi, por të punojmë 24 orë në ditë, që orën e 25-të ta kemi për votrat familjare. Jo vetëm në kryeqytet por edhe në ato pjesë ku mund të shpërndahej “Informatori” i mbrëmjes pritej me padurim nga lexuesit që dësh’ronin të dinin për ngjarjet në Kosovë dhe rreth saj.

Për informimin e pavarur në Kosovë, gazetarët e brendshëm dhe të jashtëm, ishte më shumë se simbolike edhe puna e Pres Qendrës së QIK-ut ku filluan t’i shprehim pikëpamjet e veta politikanë, ekspertë dhe zyrtarë të brendshëm e të jashtëm. Shqiptarët vriteshin në shtëpitë e veta, fëmijët shpalleshin terroristë, digjeshin shtëpi, zbrazeshin vendbanime të tëra dhe makineria ushtarake e policore serbe kudo në Kosovë lente varre, kufoma shqiptarësh dhe porta të hapura...

Sikur edhe gjatë bisedave që i ofronte koha e paktë e lirë, por edhe në intervistën e tij të pabotuar për gazetën “Bujku”, Enveri do të deklaronte se puna e QIK-ut pothuaj ishte kryer në baza vullnetare dhe se krijimi i sistemit të pavarur të informimit ishte meritë e mbi 2000 mijë veprimtarëve të LDK-së-bashkëpunëtorëve anëekënd Kosovës, disa prej të cilëve i mori lufta kurse disa tjerë edhe pas plot 5 vjet në liri mbetën ashtu siç edhe kishte parandje vetë Enveri! Kushtet e rënda të gazetarëve dhe përgjithësisht të gazetarisë në Kosovë nuk lejonin komoditet atë kohë edhe për faktin se ”acarimi i marrëdhënieve në skenën politike, edhe brenda grupacioneve me emër të njëjtë” do të shtonte kërcënimet kundër gazetarëve që edhe ashtu ishin të rrezikuar nga policia serbe...

Në atë kohë të pakohë pohimi i Enverit se shpërblimi për punën 360 ditëshe të atyre që kurr nuk iu përmendej emri mund të ishte likudimi politik, moral dhe fizik del më se i vërtetë... Mirëpo gjithë ajo punë e asaj armate të tërë të njerëzve të rëndomtë të LDK-së pati strumbullar të vetëm idealin për liri, nevojën për informim të njerëzve në Kosovë dhe çka ishte më e rëndësishme, njoftimin e faktorit ndërkombëtar me të vërtetën për Kosovën, atë të vërtetë që përmes agjensionit të vetëm me faqen në internet shpërndante në gjuhën shqipe, angleze dhe gjermane qindra mija informacione. E megjithate informimi shqip që po shtypej nga thundra serbe rrezikohej nga injorimi edhe i faktorit politik vendor ...”Më duket se, në të gjitha nivelet, sundimtarët e rinj në Kosovë po ndjekin e dëbojnë, në mënyra e me taktika të ndryshme, të gjitha kuadrot e afta e profesionale.

Për të qenë më të mirët, të ligët duhet të mbesin të rrethuar prej më të ligjëve se sa janë ata vetë...” do të deklaronte Enveri në intervistën dhënë gazetës “Bujku” që u botua katër ditë pas vrasjes së tij në gazetën e mbrëmjes “Informatori” e cila nuk do të kishte jetë të gjatë të botimit pas likudimit fizik të krijuesit të saj...Editorialet e Enver Malokut do të mbeten gjatë në kujtesë për opinionin publik kosovar për thellësinë e trajtimit të problemeve që nuk i trajtonte askush, kurse shpejtësia e shpërndarjes së informacioneve lë për të dëshiruar edhe për aktualitetin e sotëm kur gazetaria përgjithësisht vuan nga stereotipet dhe “lajmet” që botohen e stërbotohen si “lajme”.


Porta e heshtjes që vret

Ka ndodhur gjatë këtij pesëvjeçari të shkruhet për vrasjet e pandriçuara, plagosjet dhe sulmet që në të shumtën e rasteve janë bërë ndaj figurave politike të LDK-së, gazetarëve e intelektualëve që “lirinë e kishin projektuar ndryshe”. Ka rastisur që të kenë shkruar edhe të atillë që i kanë njohur pak ose vetëm kanë dëgjuar për ta. Për të qenë ironia edhe më plagosëse kanë folur e shkruar, flasin e shkruajnë edhe sot, sish që helm e vrer kanë vjellur kur ata ishin gjallë... Aktualiteti i përgjithshëm në Kosovë nuk lë të ikësh nga dyshimi Shekspirian për jetën e keqe apo vdekjen e mirë, apo shprehur me gjuhën e Enverit “likudimi politik, moral dhe fizik-shpërblimit për ata që punojnë parreshtur”!

Pothuaj jemi mësuar të shkojmë në përvjetore, të mbjellim lotë dhe të dëshirojmë që vrasjet e tilla të jenë të fundit ... Kështu patëm dëshiruar edhe në varrimin e Enverit, edhe të Afrimit, edhe të Xhemës ... Fundja kështu dëshirojmë edhe sot, k’të e dëshirojnë shumica e shqiptarëve jo vetëm në Kosovë! Por pyetjet më të shpeshta që shpojnë pamëshirshëm ndërgjegjen, mbeten përsëritshëm të njëjta! Kush e vrau Afrimin, Enverin, Xhemën ...kush e vrau Jusuf Gërvallën?! Pse heshtim dhe nuk dëshmojmë apo deri kur do ta bartim në brendi të ndërgjegjes hijen e heshtjes që vret?

Çka kemi bërë ne të gjithë që t’i ndriçojmë këto vrasje nëse me heshtjen tonë nuk jemi shndërruar të gjithë në vrasës!? Çka kanë bërë organet përgjegjëse për zbardhjen e këtyre vrasjeve e plagosjeve “të mistershme”?! A thua krejt pyetjet pa përgjigje bashkë me heshtjen tonë dhe mozaikun e përgjysmuar të lirisë ndodhin vetëm pse ka mungesë dashurie dhe harresë të padurueshme?! Apo pse duke heshtur e ndrydhur të vërtetën ruajmë privilegjet e jetës dhe të lirisë me paterica...?!

Ndërkohë që ne jetojmë heshtjen dhe realitetin e jetës e të lirisë, me pyetjet pa përgjigje, portat mbeten të hapura për të vërtetën që do ti jepte tjetër formë e përmbajtje kësaj jete, krejt tjetër kuptim lirisë, fjalës dhe ardhmërisë së Kosovës për të cilën aq shumë flasim e “gënjeshtërisht betohemi”!?