|  KULTURË  |  HISTORI  |   POLITIKË  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI  | 

Mbrëmë në Podujevë u shfaq premiera “Metamorfoza”e regjisorit Agron Gërguri

		Afrim Maliqi: Kaherë na kanë vrarë tradhtisht...Dhashtë Zoti të shpëtojnë fëmijët me ta Liria dhe Atdheu Bekim TOÇANI Pse ne nuk dëshmojmë...!? A mos jemi shndërruar të gjithë në vrasës ngase përditë e vrasim të vërtetën në sytë e fëmijëve tanë në të cilët aq gënjeshtërisht betohemi, ka shkruar regjisori Gërguri duke shtuar se shpirti i Dëshmorëve nuk prehet as në varret që ua mbulojmë me lule plastike në aty-këtu në përvjetore... A është tkurrur aq shumë liria sa për t’mos dëshmuar, a ka humbur kuptimin dashuria dhe fundja a ekziston ajo kur përgjohet dhe shpesh i ndërrohet emri deri në vrasje...?! A mund të ketë dashuri kur ndrydhet e vërteta dhe kur Poeti nuk i beson shiut që nuk ka në brendi ylber?

Podujevë, 27 dhjetor 2003 - Në kuadër të përmbylljes së manifestimeve kulturore “Kadri Kadriu”, mbrëmë në skenën e sallës së kinemasë në Podujevë u shfaq premiera e dramës “Metamorfoza” në regji të Agron Gërgurit. Ky homazh artistik është bazuar në monografinë “Dielli me tri dritare” të Gani Xhafollit, kushtuar dëshmorëve Afrim Maliqi, Hyzri Talla e Ilir Durmishi.

Harresa e padurueshme dhe mungesa e dashurisë

“Shpirti i Dëshmorëve nuk besoj se prehet as në varret që ua mbulojmë me lule plastike në aty-këtu përvjetore…Pse…?!”...ka thënë regjisori i premierës Gërguri në premierën “Metamorfoza” duke pohuar pastaj se e gjithë kjo ngjanë sepse ka mungesë dashurie...harresë të padurueshme. Për më tepër shfaqja vë në pah banalitetin jetësor që po e përcjell jo vetëm kohën kur u vranë gazetari e poeti Afrim Maliqi, luftëtari i UÇK-së Hyzri Talla dhe miku i tyre Ilir Durmishi, por që nga vrasja e Jusuf Gërvallës e deri në ditët e sotme kur shumë vrasje mbetën të pandriçuara dhe liria ende ka mbetur e përgjysmuar. Ramadan Oraca në rolin e poetit nuk e jep dot shpirtin edhe kur Nimfa ia kërkon me ngulm. “Dashurinë po na e përgjojnë e ne vdesim duke kënduar”, thotë poeti duke e parë me afsh mollën, “mollën e ndaluar” e cila mes gojës së ujkut dhe pamundësisë për të dëshmuar mbetet peng i frikës dhe ankthit...Dhe me të drejtë shtrohet pyetja para Zotit: kush po e përgjon dashurinë, pse vdekja troket në krenarinë dhe egon e poetit, intelektualit, luftëtarit dhe të gjithë atyre që lirinë e kishin projektuar ndryshe nga Nimfa, ajo që kot i kërkon dashurinë dhe shpirtin poetit. “E rëndësishme është molla e ndaluar...Kot ma kërkon shpritin në këtë dashuri që shpesh ia ndërrove emrin”, i thotë poeti Nimfës vrastare rolin e së cilës e interpretoi aktorja Fluturë Mehmeti. Regjisori Gërguri i cili me mjeshtri realizoi edhe efektet muzikore ka deklaruar se aktualisht “S’ka harmoni, ka keqkuptime, ka fëmijë jetimë, ka plagë të pashëruara, ka dyshime, ka vrasje...Vrasësit ikën, kush po vret tash dhe pse!? Janë këto shqetësime dhe ankth i njerëzve që dijnë diçka për këto vrasje dhe nuk dëshmojnë, ka sish që dyshojnë, miq e familjarë që i ndrydhin ndjesitë dhe pos përfoljeve nuk kanë guxim intelektual, moral as njerëzor të thonë të vërtetën.

Pse nuk dëshmojmë... apo të gjithë jemi shndërruar në vrasës!?

Ose së paku të pretendojnë ta thonë një pjesë të asaj të vërtete që do zbardhë vrasjet e pasqaruara që kanë lënë fëmijë jetimë...Fundja a i besohet dashurisë që ka krimba përbrenda, ai besohet ngjyrës së bardhë që aq lehtë nxihet nga lloji e soji i Nimfave që bredhin duke thithur gjak e duke shpërndarë ankth e lotë...Dilema e së vërtetës që mbështjell edhe dëshmitaren rolin e së cilës e interpertoi Agnesë Thaqi thehet deri në dëshprim në shpirtin e poetit kur ajo pranon se i njeh vrasësit por nuk mund të dëshmojë sepse as vetë nuk e di a është e gjallë apo e vdekur...Regjisori Gërguri prandaj pyetë: Pse ne nuk dëshmojmë...!? A mos jemi shndërruar të gjithë në vrasës ngase përditë e vrasim të vërtetën në sytë e fëmijëve tanë në të cilët aq gënjeshtërisht betohemi... Dialogu i Poetit me Nimfën që nuk rreshtë së kërkuari shpirtin e poetit dhe vendosmëria e këtij të fundit që pavarësisht kërcënimeve të mos jepet shtron pyetjen hamletiane të jesh apo të mos jesh. Kush është Zot i fatit, pyet Poeti – ai që u vra për fjalën dashuri, për dashurinë ndryshe. Poeti mbase nuk e donte veten por të tjerët nuk i urrente... Ai pra e ndiente se do t’ia vrasin dashurinë por kurr nuk pushoi së kërkuari atë... Kështu janë poetët: idealistë të devotshëm të së vërtetës dhe dashurisë ndryshe.

“Kaherë na kanë vrarë tradhtisht...Dhashtë Zoti të shpëtojnë fëmijët, me ta Liria dhe Atdheu” ka thënë Afrimi shumë kohë para se ta vrsinin bashkë me Hyzriun dhe Ilirin...

A vritet fjala e lirë, a vritet liria?!

Në shfaqjen e sontme ishte tejet emocionues zëri i Afrimit të cilin në skenë e solli regjisori Gërguri. Tri dritaret dhe tri rrezet e diellit bashkë me tavolinën e poetit plot libra ishin skenografia e përgatitur me modesti nga Sabit Kopalla...Me cilën gjuhë komunikonte poeti kur tej jetës dëgjonte zërin e atyre që nuk i kemi më fizikisht...?! Pse poeti pyeste: A jemi të vërtetë unë e ti apo ëndërrat që po vdesin përditë dhe kush ishte apo ishin vrasësit e ëndërrave, të dashurisë, të fjalës dhe lirisë...?! Këto dhe pyetje tjera shqetësojnë përsëritshëm Poetin ... Sepse vrasjet kanë vazhduar edhe kur Kosovën e lanë barbarët dhe më nuk dihet se a jemi të gjithë vrasës kur nuk mund të dëshmojmë edhe kur njohim apo dyshojmë se njohim kriminelët!

“Nuk mund të dëshmojë edhe kur i di vrasësit” do ti thotë Dëshmitarja Poetit sepse ajo nuk e di as vetë në është e gjallë apo e vdekur...”Kurr mos u gjetë nëse është shqiptar”, ka thënë Jusuf Gërvalla ... Ai shpirt në ikje dhe qëndresë ... që ëndërroi Atdheun dhe Lirinë, shtëpinë në vendlindje... Pse aq shumë dashuri me urrejtje, vrasje, dhunë...?! Pse Atdheu dhe Vrasjet e pandriçuara, pse...!? A mund të vritet fjala, a kanë vdekur Afrimi, Hyzriu dhe Iliri...A kanë vdekur Jusufi, Enveri, Xhema...!?

Mallkimi do të bie mbi sojin që ofron dashuri të rrejshme

Nimfa e di përgjigjen. Ajo është frymëzimi i këtyre vrasjeve, ajo i di edhe dorasit por ajo do vetëm shkatërrimin e të pabindurve...Por Poeti nuk i jep shpirtin as dashurinë, nuk i jep fjalën e lirë dhe vet lirinë e fjalës. ”Shtrigë apo Shtojzovalle, në mos të vraftë loti i fëmijëve që ua prishe lojën, do të përballesh gjatë me ëndërra të liga...Mallkimi do të bjerë mbi ty e llojin tënd dhe dashurinë që aq gënjeshtërisht e ofroje...” ka shkruar Poeti...Nimfa e metaorfozuar herë në engjull e herë në gjakpirëse të shfrenuar kot kërkon shpirtin që nuk e njeh, atë shpirt poetik që vritet me plumb po jeton për të dëshmuar, për të qëndruar. Në atmosferën e dhunës si një klithmë nga qielli Poeti çirret: Çka po ndodhë me ne? Kush jemi ne? A duhet të ikim nga ky vend ku vie erë vdekjeje dhe kot bie shi e lindin fëmijë... Nga Dielli me Tri dritare rrezet përshkojnë mesazhin: Ruaje shpirtin që të mos humbet e vërteta...Po për cilën të vërtetë bëhet fjalë...Ku të gjendet durimi, mbështetja për të ngarendur për të vërtetën e imagjinueshme, të prekshme dhe rrënqethëse në të njëjtën kohë!

Loja e fëmijëve në skenë me fotografitë e Afrimit, Hyzriut dhe Ilirit me ikonografinë e qirinjëve emocioni shikuesit sidomos kur fëmiu pyeti thekshëm për babin ku e ka...

Molla, Ylberi, Shiu, Atdheu, Liria, nga njëra anë dhe nga ana tjetër Vrasjet e pandriçuara, fëmijët jetimë të atyre që na mungojnë... A është tkurrur aq shumë liria sa për t’mos dëshmuar, a ka humbur kuptimin dashuria dhe fundja a ekziston ajo kur përgjohet dhe shpesh i ndërrohet emri deri në vrasje...?! A mund të ketë dashuri kur ndrydhet e vërteta dhe kur Poeti nuk i beson shiut që nuk ka në brendi ylber? Edhe kur njerëzit nuk janë matematikë Poeti nuk i beson fjalës dashuri... Dilema e së vërtetës gjithnjë mbetet edhe në këto pyetje pa përgjigje...

“Kaherë na kanë vrarë tradhtisht...Dhashtë Zoti të shpëtojnë fëmijët”, ka shkruar Afrim Maliqi...Por se a do të shpëtohet Atdheu e Liria kjo mbetet dilemë derisa nuk lirohemi nga urrejtja dhe derisa nuk ka dashuri dhe ka plagë të pashëruara, derisa nuk dëshmojmë dhe derisa nuk japim përgjigje në pyetjen kush po vret, kush jemi ne dhe çka duam...

Publiku llapjan gjatë u duartrokiti aktorëve të Teatrit të Qytetit dhe në veçanti regjisorit Agron Gërguri si dhe autorit të monografisë Gani Xhafollit derisa lotët e familjarëve, miqve dhe artdashësve mbetën edhe një ikonë e pashlyeshme e kujtimit për Afrimin, Hyzriun, Ilirin dhe gjithë ata që na i vrau një dorë e zezë për të cilën duhet që së paku fëmijëve t’ua themi të vërtetën e dhimbshme...Edhe publiku që u nda i kënaqur dhe me lotë të gjallë mbeti në dilema tjera pas kësaj shfaqjeje dhe përmasat e këtyre dilemave do të shtërngojnë fort shpirtërat e shqiptarëve në Kosovë derisa e vërteta ta thotë fjalën e vet...

Në këtë premierë pos artëdashësve të artit skenik morën pjesë edhe familjarë të tre dëshmorëve, zv. kryetari i komunës së Podujevës Agim Kikaj dhe drejtorët Ahmet Ahmeti e Shpejtim Bulliqi, shkrimtarët Gani Xhafolli, Adem Gashi, etj. dhe shumë dashamirë të skenës llapjane.