|  KULTURË  |  HISTORI  |   POLITIKË  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI  | 

Botime të reja

Engjëjt, koha dhe Kosova

		12 dhjetor 2003 / TN Baki YMERI (Përkitazi me librin e Halil Haxhosajt, Pastaj bëhu relikt, Rozafa, Prishtinë, 2003)   Edhepse ende s’është  i njohur në përmasa ndërkombëtare, autori e pasuron bibliotekën e ndjenjave letrare me një vëllim të ri poetik, të cilin ua dërgon me respekt të veçantë, edhe miqve në diasporë. Poeti Haxhosaj plason një ndjeshmëri të lartë lirike përmes dimensionit të shpirtit, dashurisë dhe atdhedashurisë.   Kështu, që nga kënga e parë “Dhomë mjegullnaje”, lexuesi shqiptar ballafaqohet me ndikime nga Formula shqiptare e Pagëzimit (1462): “Në emër të birit e të atit të shenjtë/ Diçka lëviz shqip në atmosferë/ Dhe bie në kokën time të zbardhur” (9).    Autori debuton me vëllimin e parë poetik në moshën 46 vjeçare (1992), për të arritur sivjet në vëllimin e tij të gjashtë, me 59 vjersha të strukturuara në kuadrin e cikleve Pastaj bëhu relikt, Hyrje në dhembje, Trishtimi i fjalës, Frymëmarrja me klithma dhe Ofshamë e shpirtit.

Po ku mund të ketë poezi më të bukur se sa vargjet ku engjëlli ia hap dyert e shpirtit engjëllit, duke u dehur përmes frymëzimit, pa zbrazur asnjë gotë rakie, duke u çmallur njëri me tjetrin përmes përkujtimit të botës shqiptare me Lekë Dukagjinin e Shtjefën Gjeçovin, Hasin e Gjakovën, Drenicën e Tetovën, Tropopjën, Tepelenën, Kalabrinë, Manastirin, Janinën e Çamërinë: 

 

Dhe ja se si edhe engjëjt e Kosovës dinë të zhyten në botën e poezisë, me goditjet e forta që zbresin nga yjet në gjolin e lotëve,/ me burimin e kujtimeve dhe ngushëllimet e zemrës,/ me përplasje të hatashme që dalin nga toka/ e bien në murin e jetës,/ derisa e çajnë, dhe shpirti gjen shpëtim,/ në gjirin e qiellit tënd (17). Engjëjt, koha dhe Kosova. Mendimi, mallëmgjimi, mallkimi, melankolia Loti i kohës dhe dashuria. Dashuria i çon shpirtërat të flasin me engjëjt

 

Atdheu, Shqipëria dhe Shqiptarizmi. E kemi thënë dhe e themi se shqiptarët me Zotin mund të flasin vetëm shqip, siç lutej Pal Engjëlli në kohën e tij, apo siç lutemi ne sipas porosive të Nënë Terezës e të atyre që i frekuentojnë faltoret kosovare për t’u ndërlidhur me Perëndinë, përmes gjuhës shqipe dhe shpirtit shqiptar.

 

E kemi prekur dhe e prekim këtë temë në kohën kur kopilat e kombit që e kanë braktisur atdheun, mundohen të rezistojnë në lindje përmes ekstremizmit fetar, duke shpifur rrugëve, zyrave e salloneve, jo për t’i bashkuar siç vepronin rilindasit tanë, por përkundrazi, duke i ndarë shqiptarët në myslimanë e të krishterë. Njërin prej tyre, autori edhepse s’e njeh, din ta godasë metaforikisht: Shikonte kërmillçe/ Frymonte kërmillçe/ Urdhëronte kërmillçe (72).

 

Fitimi vjen nga puna, arti lind nga imagjinata, dashuria i çon shpirtërat të flasin me engjëjt. Ëndërrimtari shndërrohet në zog që mahnitet kur Tirana përlindet përmes vashave të etshme për kulturë perëndimore, Pranvera çlirohet nga pengu i harresës dhe na bëhet nuse me do këngë të atilla që edhe Diellit i buzëqeshin rrezet dhe bëhen gurëz lumenjsh (47).

 

Librit të zotit Haxhosaj ia shtojnë vlerën edhe psalmet drejtuar Zotit me do lutje për falje mëkatesh, gënjeshtrash, mallkimesh e harresash, duke kërkuar mëshirën e tij, përherë duke patur parasysh faktin se

 

Zoti zotëron në ndërgjegjen tonë. Autori në këtë kontekst, shpreh dashurinë ndaj mendimit, pendimit dhe heshtjes, ndaj dashurisë së shenjtë në të gjitha gjuhët e rruzullit, në të gjitha gjuhët e shenjta të Zotit (45). Dhashtë Zoti që zoti Haxhosaj, të na befasojë edhe me vlera të reja letrare, ngase edhe përmes artit, jeta ka kuptim dhe kuptimi ka jetë. (Baki Ymeri, Bukuresht)