MAQEDONIA NË VORBULLËN E KONTINUITETIT IDEOLOGJIK

OPINIONE

Analizë

28 nëntor 2003 / TN
“Kryeministri Cërvenkovski ka refuzuar t’i pranojë deputetët-Shqiptarë pas mbledhjes së tyre në Vaksincë” (“Dnevnik”).

Ky ishte epilogu i kërkesave të banorëve të Vaksincës dhe të fshatrave përreth të cilët ua parashtruan deputetëve shqiptarë (BDI dhe PPD) të adresuara për kryeministrin Branko Crvenkovski, ndërkaq ky i fundit pa pikë hezitimi refuzoi t’i pranojë në bisedë deputetët Hisni Shaqiri dhe Ismet Ramadani,të cilët bashkë me deputetët tjerë shiptarë (me përjashtim të atyre të PDSH-së) gjatë krizëz së fundit në Vaksicë negociuan me banorët lokal dhe me përfaqësuesit e grupeve të armatosura.Në këtë takim banorët e Vaksincës para deputetëve kanë parashtruar gjashtë kërkesa.

E para është që të tërhiqen të gjithë policët nga rajoni i Likovës,të ketë vetëm patrulla të përziera të policisë multietnike.Kërkesë e tretë është që të ketë amnisti të plotë e jo selektive. Pastaj kërkohet ndërprerja e të gjitha proceseve të montuara politike,si dhe lirimi i menjëhershëm i të akuzuarve që gjenden në burgje.Pesë kërkesat e para janë në harmoni të plotë me Marrëveshjen e Ohrit,kurse kërkesa e fundit që “deputetët të jenë më syçelë”,sepse “e kanë votën e dëshmorëve” i adresohet ndërgejegjes njerëzore dhe moralit politik të politikanëve shqiptarë. Dhe pikërisht ishin këto kërkesa që në takimin e kërkuar nga deputetët shqiptarë duhej t’i parashtroheshin Cërvenkovskit,por ai për shkak se paska qenë i “zënë me punë tjera”,nuk ka mundur të takohet me deputetët shqiptarë,të cilët e vizituan Vaksincën dhe e parapenguan një konflikt të armatosur.

Më kot dy deputetët e lartpërmendur tentonin ta relativizojnë refuzimin e Cërvenkovskit për takimin në fjalë,duke deklaruar se “Sot tentuam që kërkesat e banorëve lokal të Vaksincës dhe fshatrave përreth që ia drejtuan pushtetit maqedonas në mbledhjen me deputetët e BDI-së dhe PPD-së t’ia përcjellim Kryeministrit Crvenkovski,por ai,për shkak se ishte i zënë,nuk ka mundur të na pranojë” (“Dnevnik”),duke shfaqur shpresën se takimi i përfolur megjithate do të mbahet ditën e nesërme.Por ata shumë shpejt i demantoi pala qeveritare maqedonase,duke deklaruar se:”Deputetët janë të zgjedhur nga populli dhe ata mund të bisedojnë me banorët e Vaksincës. Por,kryeministri për këto kërkesa nuk ka ndërmend të negocojë me askënd,bile as edhe me deputetët” (“Dnevnik”). Gjë që në realitet ndodhi, sepse një takim të tillë definitivisht nuk pati dhe përfaqësuesit politik shqiptar bashkë me kërkesat e popullatës u injoruan,ndërkaq Cërvenkovski për t’i “rregulluar punët” iu kthye “metodave” të tij të vjetra,për shqiptarët të njohura mjaft mirë.

Si gjithmonë këtyre viteve “diplomacia” e Cërvenkovskit shpejt i arriti “efektet” e veta.Po i cekim vetëm dy nga “rezultatet” që pasuan menjëherë pas refuzimit të takimit me deputetët shqiptar:

E para, Konspiracioni ndaj BDI-së përbrenda qeverisë dhe shqiptarëve në tërësi gjatë ofensivës në Brezë.Kjo mospërfillje e përfaqësuesëve shqiptar në parlament u shoqërua edhe veprime praktikike dhe vazhdoi edhe me përfaqësuesit shqiptar në Qeveri,konkretisht si me rastin e intervenimit në Brezë ku fare nuk ishin të informuar zëvendësministrat shqiptarë të MPB-së dhe Ministrisë së Mbrojtjes Hazbi Lika dhe Rizvan Sulejmani,me arsyetimin se ”Në MPB aksionin në Brezë nuk e kanë fshehur,por se forcat operative në teren nuk kanë pasur për oblgim që ta informojnë askënd për ditën dhe orën e fillimit të saj”.Rezultatet përfundimtare të këtij “aksioni” ishin dy të rinj shqiptarë të vrarë,prona të shkatërruara,njerëz të zhvendosur etj. dhe

E dyta,Urdhëri për zëvendësit shqiptar nga BDI.Pohimet e shumta të zyrtarëve maqedonas se shteti ndërton institucione multietnike dhe se shumti në këtë drejtim avansim është bërë në polici,më së miri i demantoi vetë Ministri i punëve të brendëshme Hari Kostov kur lëshoi urdhëresë që “Eshalloni i parë i zëvendësve i MPB-së duhet të dorzojë plan operativ për dorëzimin ose kapjen e bandave të Çakallës dhe Brezës” dhe sipas tij,më së voni për një muaj ta zgjidhin problemin me grupet e armatosura të Avdyl Jakupit-Çakallës dhe Hamdi Bajramit-Brezës,ndërkaq:“Atyre në disponim do t’u qëndrojnë të gjithë potencialet kadrovike dhe teknike të MPB-së,mundësia për bashkëpunim me ARM-në dhe Ministrinë e Mbrojtjes“ (“Dnevnik”).

Urdhëri ishte u ishte dedikuar kuadrove të BDI-së, zëvendësministrit Hazbi Lika, zëvendësdrejtorit të Drejtorisë për siguri dhe kundërzbulim Fatmir Deari dhe zëvendësdrejtorit për siguri publike,në të kundërtën sipas Kostovit “ata do të konsiderohen të paaftë për ta kryer detyrën” dhe me triumfalizëm paralajmron se ai “vetë do të udhëheqë operacionin e arrestimit”(“FAKTI”). Pa dyshim se kjo vjen si kudërpërgjiegje “ultimatumit” të BDI-së,me të cilin nga MPB-ja kërkohet përgjegjësi për aksionin e ndërmarrë në Brezë e që në vete përmban elemente mjaft të rrezikshme pasi në esencë të saj qëndron ndarja etniko-politike e sigurisë së shtetit.

Nga këto “kushtëzime” të LSDM-së përmes Hari Kostovit dhe “ultimatumit” të BDI-së kaluan dy muaj dhe as “kushtëzimi” e as “ultimatumi” nuk u realizuan.Shtrohet pyetja:Sa janë serioz këto dy palë që udhëheqin me shtetin dhe elektoratin e tyre?!


Motivet e intervenimit të forcave qeveritare në Brezë?

Banorët e Brezës dhe fshatrave përreth të përfshirë direkt apo indirekt në këtë konflikt këmbëngulnin se ata nuk nuk kanë asgjë të përbashkët Çakallën dhe theksonin se: ”Nuk do të lejojmë që ushtria dhe policia maqedonase të shkelin mbi varret dhe gjakun e luftarëve të rënë.Nuk mund ta kuptojmë pse Cërvenkovski për një Çakallë organizon më tepër se 1.000 pjesëtarë të forcave të sigurisë.Ai nuk dëshiron ta kapë Çakallën,por dëshiron hakmarrje për shkak të luftës së humbur në vitin 2001”(“Dnevnik”). Sipas banorëve të Brezës ky ishte motivi kryesor i intervenimit policor në fshatin e tyre dhe fshatrat përreth.


Bashkësia ndërkombëtare me vlerësime disonante

Përfaqësuest e SHBA-ve,Unionit Evropian,NATO-së dhe OSBE-së të akredituar në Maqedoni aksionin e forcave ushtarako-policore në Brezë fillimisht e vlerësuan si:“aksion profesional për likuidimin e grupit mirë të armatosur”(“Dnevnik”), kurse një javë më pas nga selia qendrore e NATO-s në Bruksel arritën vlerësime tjera që dukshëm dallonin nga ato paraprake se: “Aksioni i forcave maqedonase të sigurisë në Brezë nuk mund të kualifikohet si i suksesshëm. Komandantët e AKSH-së nuk ishin kapur, kurse janë vrarë dy njerëz, të cilët edhepse me uniformë,megjithate janë “peshq të vegjël”” (“Dnevnik”). Vërejtja tjetër e udhëheqësisë së aleancës ushtarake veri-atalntike drejtuar Qeverisë ishte se: “Para dhe gjatë aksionit nuk ka pasur koordinim në mes të partnerëve të kolacionit në Qeveri dhe se puna nuk është kryer siç duhet” (“Dnevnik”).


Prishja e imazhit “idilik” të koalicionit BDI-LSDM

Refuzimi me shpejtësi i Branko Crvenkovskit që të takohet me deputetët shqiptar dhe t’i pranojë kërkesat legjitime të banorëve të malësisë së Karadakut dëshmon se:

E para, Branko Crvenkovski fare nuk ka ndryshuar dhe se është po ai që gjatë qeverisjes së tij të mëhershme i “ndëshkoi” shumë herë shqiptarët dhe “prodhoi” kriza dhe situata konfliktuoze thuaja në të gjitha trevat shqiptare në Maqedoni;

E dyta, I delegjitimon dhe “konsumon” vazhdimisht subjektet politike shqiptare dhe injoron vullnetin politik të shqiptarëve dhe këtë “zanat” ai duket se e ka mësuar mirë. Këtë synin të kryeministrit aktual të shtetit duket se këtë herë e ka kuptuar edhe BDI-ja krerët e të cilës gjatë takimit me ambasadorët Aleksis Bruns dhe Nikollas Bigman, kryesisht kanë biseduar për pasojat e intervenimit të fundit policoro-ushatrak në Brezë dhe sipas shtypit ditor:“Në BDI janë të dëshpërur me sjelljen e partnerit të koalicionit, i cili me intervenimin e fundit në Brezë e ka rrënuar imazhin e saj të partnerit të barabartë në qeveri.Nga ana e BDI-së është insistuar që të përkrahen angazhimet e tyre për koordinim më të madh dhe për pjesëmarrjen e përfaqësuesëve të tyre në resorët e sigurisë në të gjitha aksionet e ardhëshme”;dhe

E treta,Tenton që politikën shqiptare në Maqedoni ta sjellë në pozitë inferiore.Pra,së pari delegjitimimi dhe demisonimi i partive politike shqiptare dhe së dyti ,rrjedhimisht e gjithë kjo të rezultojë me status inferior të këtyre subjekteve dhe përfaqësuesve shqiptar nëpër institucione shtetërore dhe publike.

Prandaj politika që akoma me “besnikëri” e udhëheq Branko Crvenkovski më së miri i demanton të gjithë ata të cilët në shtatorin e vitit të kaluar kur partia e tij fitoi në zgjedhjet parlamentare dhe atëbotë publikisht “premtoi” se më nuk do t’i përsërisë “gabimet e së kaluarës“ dhe deklarohi se ishte “menduar mirë”,i besuan duke menduar se ky me të vërtetë do të fillojë një kurs të ri politik janë mashtruar,përfshirë këtu së pari opinionin ndërkombëtar të cilin bukur mirë e vëndoi në lajthitje, por edhe një pjesë të atij brendshëm,sepse Maqedonia sot e kësaj dite, edhe nën qeverinë të cilën ai e udhëheq (njësoj si nën qeverisjen e Lubço Georgievskit) është burim i josigurisë,jostabilitetit të brendshëm dhe dis-harmonisë ndëretnike.

Megjithatë kjo nuk nënkupton se nëse Branko Cëvenkovski është i papërshtatshëm dhe jokooperativ ndaj kërkesave optimale shqiptare, dikush nga shqiptarët të akuzohet e të ndjehet fajtor për shkak të koalicionimit me te dhe të krenohen ata shqiptarë të cilët Vojvodën Lubço Georgievski e zgjodhën për “partner strategjik” me të cilin skajshmërisht i “relaksuan” “marrdhëniet ndëretnike” dhe gjetën “zgjidhje historike” për shumicën e problemeve, ngase koalicionimi qeveritar nuk bëhet në bazë të simpative ose antipative personale,taktizimit dhe “gjenialitetit” të ndonjë lideri, por sipas parimit të shumicës (fuqisë) politike, gjegjësisht numrit të përfaqësuesëve në parlament dhe mbi baza konceptuale politike.


Kapaciteti i Maqedonisë

Ky konstrukt mental tradicionlisht i shabllonizuar dhe i pareformueshëm i politikës maqedonase bën që vazhdimisht të jemi në fokus të Bashkësisë ndërkombëtare, natyrisht në konotacione negative.

Në kontekst të kësaj,para disa ditësh ish Drejtori i Grupit ndërkombëtar të krizave për Maqedoninë Edvard Xhozef, i cili një kohë të gjatë ka kaluar këtu dhe i njeh shumë mirë rrethanat e përgjithshme të Maqedonisë, duke folur për gjendjen në Maqedoni në Qendrën Vudrou Vilson, vlerësoi se: “Egziston rreziku i destabilizimit të vendit,edhepse,përgjthësisht, gjendja është më e mirë se para dy viteve”,por megjithate ai Maqedoninë e vlerësoi si vend jostabil. Sipas Edvard Xhozefit, situata në Maqedoni mund të shihet edhe nga një aspekt tjetër:”Maqedonia vazhdimisht po tregon se jo vetëm me policinë, por edhe në shumë sfera tjera, nuk ka kapacitet,nuk ka kohezion që të ballafaqohet me këto kërcënime”(“Dnevnik”).

Dhe si për ironi ky vend për sigurinë e të cilit ka vlerësime nga më pesimistet dhe brengosen e mobilizohen shumë mekanizma dhe organizatat më relevante ndërkombëtare të sigurisë,më herët këtë vit me ngulm kërkonte shkuarjen e forcave të NATO-së, ndërsa tash të atyre evropiane dhe hiç pa droje e pa përgjegjësi flet se është në gjendje ta garantojë sigurinë e vet dhe t’i kontribojë qetësisë rajonale,gjë që është mjaft larg realitetit.


Kah po shkon Maqedonia?

Përgjigje precize për këtë është vështirë të jepet, sepse kjo mënyrë e rezonimit politik dhe praktikimit të pushtetit, megjithëse është tërësisht e paqartë dhe e paperspektivë përsëri nuk jep shenja të qarta se do të ndryshojë kah progresivja dhe të gjitha situatat e lartpërmendura nuk janë pasojë e ndonjë veprimi apo përcaktimi momental politik, por janë pasojë e filosofisë, ideologjisë dhe praktikës politike “rezultatet” e së cilës i ndjejmë gati një dekadë e gjysmë.Nga ky orientim politik del edhe realiteti i trajtimit të shqiptarëve dhe të përfaqësuesëve të tyre politik në Maqedoni.

Një filosofi e këtillë politike i përfshin të gjitha segmentet e shoqërisë dhe është mjaft brengosëse kur institucionet shtetërore dhe publike krijohen mbi baza të SUPERMACISË ETNIKE, e ky parim në këtë shtet tashmë “funksionon” në kontinuitet dekada me radhë,kurse për “efektet” e saj më së miri dëshmojnë konflikti i armatosur i vitit 2001 dhe ngjarjet tjera që e pasojnë atë. E tërë kjo gjendje është produkt i investimit afatgjatë të gabuar shpirtëror dhe politiko-ideologjik, sepse vazhdon pandërprerë dhe aty ku dikur mbeti Cërvenkovski e vazhdoi Georgievski e anasjelltas.

Pra, shumë qartë shihet se kemi punë me një KONTINUITET IDEOLOGJIK që vështirë ndërpritet dhe KONSTRUKT MENTAL akoma më vështirë të reformueshëm. Është ky një KONCEPT POLITIK dhe orinentim strategjik që përcakton kahjet e lëvizjes së këtij shteti tash dhe në të ardhmen.Ku do të na shpjerrë kjo?!

(Ky shkrim është botuar në "GLOBI" të Shkupit me datën 7 nëntor 2003.)