|  KULTURË  |  HISTORI  |   POLITIKË  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI  | 

OPINIONE

26 nëntor 2003 / TN

 

Shkruan: Gëzim MEKULI*, Oslo

Në gazetën “Shekulli” para disa ditësh, lexova një lajm të rëndë e të pikëlluar. Fëmija vetëvritet! 11-vjeçari thonë "ishte fëmijë inteligjent, por kishte lindur me disa deformime fizike, ndërkohë që kokën e kishte pak të madhe. I ndjeri sipas njoftimeve, shpesh ishte objekt humori nga bashkëmoshatarët e tij të cilët shpesh e quanin "kokëmadh". Këto fjalë, mobbuese, depresionuan engjëllin shqiptar dhe e detyruan të vdesë…!

Sa pak media u fokusuan rreth fenomenit shqetësues e gjithnjë në rritje të quajtur shpotitje. Lexojmë për fëmijët, të cilët janë ofenduar; nënçmuar e shpotitur psikikisht dhe fizikisht. Kjo "faqe e zezë" e shoqërisë sonë shqiptare është duke u zhvilluar për vite të tëra. Dhe mësimdhënësit, siç duket, "nuk janë fare në dijeni" për këtë dukuri negative, të produktit të shoqërisë sonë. Kemi parë e lexuar se si viktimat e shpotitjes, duke qenë të lënduar shpirtërisht, kanë tentuar të sulmojnë tiranin edhe me thikë. Këto episode të mjera e tragjike të bëjnë të mendosh seriozisht, se çfarë është duke ndodhur me vlerat shpirtërore e etiko-morale të traditës e kulturës sonë. Fjala "Mobbing" është relativisht shprehje e re në fjalorin shqiptar.

 

Fjala "Mobbing" do të thotë "dhunë grupi". Veprim i një grupi agresiv e sulmues ndaj një personi i cili konsiderohet se nuk i përket shumicës; dhe nuk pranohet nga ky grup apo shoqëria. Ata të cilët shpotisin kanë si qëllim të thyejnë viktimën; psikikisht ose fizikisht. Pra disa fëmijë qesëndisin dhe trazojnë viktimën, e cila nga këta mobues paragjykohet dhe konsiderohet të jetë më i dobët dhe më "shkoklan" se sa "të tjerët". Sëmundja "e re" shoqërore " Shpotitje " ndahet në disa kategori: si psh. në atë fizike dhe psikike. Janë me qindra arsye se përse shpotitet në shkollat tona.

 

Një ndër arsyet mund të jetë edhe kjo: Ai që është zgjedhur për viktimizim dallohet dhe veçohet nga "shumica e madhe normale dhe e zakonshme". Shpotitja, jo rrallë bëhet edhe për shkak të pamjes së jashtme (edhe pse askush nuk duhet të duket i njëjtë me të tjerët). Disa shpotiten për shkak të problemeve psikike apo ndonjë asimetrie trupore. Shumë nga këto raste do të kishin mundësinë për t'u mënjanuar po qe se shkolla dhe prindërit do të kishin informuar fëmijët rreth prezencës eventuale, të këtyre nxënësve të sjellshëm, por të hendikapuar.

Dikush mund të pyes nëse viktima është vetëfajtore për shpotitje: Përgjigja do të ishte jo. Mëkatar janë shpotitësit. Është vërtetuar shkencërisht se, shumica e atyre që shpotisin janë më të dobëtit. Këta shpotisin të tjerët për të kamufluar dhe fshehur dobësinë e tyre. Këta janë të dobët dhe të frikësuar për veten e tyre për të qenë i shpotitur. Po ashtu dihet se shumica e shpotitësve rrjedh nga familje dhe shtëpi ku mbizotërojnë alkooli, bixhozi, kurvëria e nënës/babait... etj. etj. Teoria tjetër mbi shpotitjen tregon se, vetë shpotitësit kanë përjetuar sulme shpirtërore, dhe se ai/ajo nuk është kuptuar mirë gjatë formimit psikofizik.

 

Nuk është lehtë që të largosh agresivitetin dhe përjetimet që lëndojnë e nënçmojnë. Ndjenjat mbesin përseri aty, edhe pse ne nuk jemi të vetëdijshëm për këtë. Shpotitësit hedhin ndjenjat e tyre tek tjetri. Prandaj këta dalin jashtë në hapësirë me "radarin" e tyre, për të hulumtuar se kush mund të jetë pranues për shpotitje.
Kemi shumë shembuj që tregojnë se në shkollat tona, me vite të tëra, fëmijët tanë janë shpotitur. A nuk e ka hetuar askush këtë sëmundje? Shkolla është përgjegjëse dhe llogaridhënëse. Këtu çdo herë kemi të bëjmë me relacionet shoqërore: Fëmijët shpeshherë kanë raportuar se këta janë shpotitur edhe para syve të mësuesve.

 

Mësuesit e mësueset duhet të jenë më me përgjegjësi. Të mos imitojnë e kopjojnë TV-në. Këta duhet të mirëbisedojnë me secilin nxënës. Të pyesin për shpotitjet eventuale. Mësimdhënësit duhet t'i falin besimin nxënësit, se ajo çfarë flitet në mes tyre do të mbetet sekret. Jo rrallë mësuesit provojnë të lënë pas dore problemin, apo mundësisht ta bartin atë tek prindërit… Po ashtu prindërit duhet të flasin me fëmijët.

 

Pavarësisht iniciativave, fenomeni shpotitje, nuk mund të mënjanohet rrënjësisht. Gjithmonë do të jetë dikush që mendon se është më "i dobët" e më i vockël se sa të tjerët, dhe çdoherë do të jetë dikush që ndien nevojë të terrorizojë e të minimizojë të tjerët, vetëm e vetëm për t'i treguar shoqërisë se ata janë më të guximshëm, më të mirë ose më të përkryer se sa të tjerët.

 

Shpotitjet në mes fëmijëve janë fenomen brengosës për shoqëritë demokratike. Këtu, në Norvegji, organizohen seminare shkencore, bëhen studime sociologjike, filozofike, psikologjike e antropologjike, rreth asaj, se si të shërohet kjo "mortajë e bardhë", mortajë e cila dëmton fëmijën dhe zhvillimin normal të tij. Pasojat e një shoqërie mobuese, ne tani po i ndihem edhe në politikë.

 

Politikanët dhe mediat kanë po të njëjtat shablone shpotitëse: Këta mobojnë e nuk dialogojnë. Një gjë dihet: mobing është rezultat i mungesës së dashurisë, respektit dhe produkt i një shoqërie të papërgjegjshme. Dhe s'u ndalua kjo e keqe, kjo do të na drejtojë në dhunë, varfëri e kriminalitet. Shpotitja është kërcënim dhe njëkohësisht sulm për integritetin psikofizik të fëmijës. Fëmijët që shpotiten, shkallë shkallë, dëmtojnë e shkatërrojnë vetëbesimin. Shiko në shoqërinë tonë dhe lehtësisht do të kuptosh se çfarë do të thotë të jesh fëmijë. Vendose veten tënde në pozitën e fëmijës shqiptar; Mendo! Çfarë janë vlerat shpirtërore në shoqërinë tonë, dhe se çfarë i afrojnë ato fëmijës?

Çfarë duhet ndryshuar? Fillimisht do të duhej filluar me Nanon dhe Berishën!

 

*Autori vazhdon studimet pasdiplomike në Universitetin e Oslo-s, (departamentin për Film, Media dhe Komunikacion)