|
Oslo,
26 tetor 2003 /
Shkruan:
Gėzim MEKULI*
Resurse
te medha jane duke u investuar ne fushen e quajtur "Public relation".
Kjo shprehje amerikane e shkurtuar ne PR nuk eshte e lehte te
perkthehet ne shume gjuhe, duke perfshire edhe gjuhen tone!
Karakteristike e pergjithshme dhe qellim i saje paresor e fundamental
eshte: "komunikacioni i cili zhvillohet me qellim qe te ndikoje dhe te
binde ne sjelljet dhe ndodhite qe na rrethojne"...
Qe ne
vitin 1920 "Public relation" (PR) egziston si drejtim studimi
universitar ne SHBA. Pas luftes u zhvilluan programe hulumtuese
kapitale brenda fushes se komuniukacionit. Kombe e shtete tjera me
shpejtesi ndoqen kete shembull; PR eshte bere sot nje pjese integruese
dhe e pazevendesueshme e industrive te medha multinacionale,
konserneve, organizatave, departamenteve, qeverive dhe partive
politike
Sa i
perket qellimit dhe formes se komunikimit, brenda fushes se PR,
profesoret e shkencave te komunikacionit Grunig dhe Hunt perdallojne
kater modele:
1.
Modeli propagandistik eshte nje komunikacion nje drejtimesh dhe
asimetrik. Ky model quhet asimetrik sepse derguesi dhe pranuesi nuk
jane te barabarte; njera pale provon, vetedishem, qe te ndikoje dhe te
binde palen tjeter. Shiquar historikisht ky eshte modeli i pare i PR.
Modeli i dyte dhe bashkohor i kushton rendesi komunikacionit dy
drejtimesh; por perseri me qellim ndikimi/bindje. Varianti i trete
quhet modeli informativ. Edhe ky model komunikacioni ndertohet ne baza
nje drejtimeshe, por qellimi paresor i tije nuk eshte ndikimi dhe
bindja e pales tjeter, por vetem ai informativ. Varianti i katert
bazohet ne komunikacionin simetrik. Ketu derguesi dhe marresi jane ne
pozita te barabarta dhe komunikacioni bazohet ne dialog.
Lufta
dhe "Public relation"
Se PR
don te thot ndikim, dhe se propaganda e drejteperdrejte mund te jete
nje pjese e saje, duket qarte gjate krizave politke dhe lufterave.
Andaj "Public relation" (PR) perfshine edhe institucionet ushtarake.
Gjate luftes se Vietnamit, senatori J.W. Fulbright, ne librin e tije
mbi "Propaganden e Pentagonit", nder tjerash potencon se, vetem
departamenti i armatimit te aviacionit te asaj kohe kishte 1305 te
punesuar ne PR. (Fulbright 1970: 88)
Gjate
luftes ne ballkan u aktiviazuan dhe u paguan zyrat nderkombetare, e te
specializuara, per PR. Keshtu, ne vitet e 90-ta palet ne luftim
huazuan/paguan dhe aktivizuan zyrat me te njohura e me te famshme per
PR. Keto PR-zyre, te paguara me miliona dollare, kishin per detyre e
qellim qe te jene informator dhe lobist per palen qe perfaqesonin.
Keshtu p.sh. qeveria serbe, per aktivitetin e saje luftarak e
propagandues huazoj/pagoje lobistet britanik "Ian Greer Associates" si
perkrahes dhe lojtar aktiv ne mbrojtjen, sofistikimin, transportimin
dhe perpunimin e propagandes mediatike proserbe. Edhe qeveria ne
Kroaci dhe Bosnje e Herzegovine, asokohe, nenshkroj nje kontrate me
"Ruder Finn" ne Washington. Kjo PR-zyre u pagua qe te jete ne mbrojtje
propagandistike dhe te mirekujdesej per interesat kombetare te
kroateve dhe boshnjakeve gjate tere luftes. Revista "New Stateman" me
31 . Korrik 1992 zbuloj se, "Ruder Finn" dhe "Ian Greer Associates"
ishin "shum te suksesshem" gjata luftes ne Bosnje e Hercegovine...!
Edhe
gjate luftes clirimatare ne Kosove, perpos faktorit ushtarak dhe atije
politik rol, veqanerisht te madh, luante fushata mediatike. Dihet roli
i madh i CNN-it ne transportimin e informates mbi krizen e Kosoves
)
Pas kapitulimit te forcave okupuese serbe ne Kosove, Alastair
Campbell, zedhenesi i kryeminsistrit te Tony Balir tha ,se: "shtypi ka
detyrim qe te perkrahe luften e shtetit dhe kombit te vet".
Edhe pse
lufta u fitua me mjete ushtarake, perkrahja nga mediat nderkombetare
ishte me se e nevojshme dhe kruciale. Qe lufta clirimtare e Kosoves te
tregohej me bindese dhe me reale, kishte nevoje per fjale dhe
fotografi, e jo vetem per aeroplan e bomba. Shqiptaret me shekuj i
kishin te gjitha argumentet kunder gjenocidit e poshterimit serb, por
ishte viti 1999-2000 qe shqiptaret, per te paren here, kishin edhe
mediat per te transportuar kete realitet...
Ministri
i mbrojtjes Donald Rumsfeld don te fitoj opinionin boteror
Se sa e
rendesishme eshte PR tregon edhe qellimi i ministrit ameriakn te
mbrojtjes, Donald Rumsfeld, i cili planifikon qe te themeloj nje
aparat te ri propagandistik, me qellim qe lufta kunder terrorit "te
shkon me mire". Kjo eshte bere e ditur para dy ditesh, ne intervisten
qe ministri amerikan i mbrojtjes kishte zhvilluar me redaktorin dhe
gazetarin e "Washington Times".
Padyshim, SHBA-te nuk zhvillojne lufte vetem kunder terroristeve;
SHBA-te zhvillojne edhe nje lufte per te fituar opinionin boteror;
lufte per idete e administrates se guximshme te Bush-it.
"Ne
jemi, njekohesisht, ne lufte me idete, dhe ne lufte kunder terrorit
global. Dhe, idete jane te rendesishme. Keto duhet te ndermjetesohen
dhe te transportohen qarte dhe paster. Idete dhe mendimet duhet te
komunikojne ne ate menyre qe keto te jene sa me te besueshme per ata
qe i degjojne ato", tha Rumsfeld ne intervisten e dhene ne "Washington
Times".
Per te
konkretizuar kete, shefi i Pentagonit deshiron te etabloj nje zyre te
informacionit ne qeveri. Zyre "te shekullit 21", sic shprehet ai. Kjo
zyre do te ndihmonte ne luften nderkombetare per mendimet dhe idete
pozitive, dhe te ndikoj ne perkufizimin, ligeshtimin dhe ngushtimin e
ndikimt te terroristeve dhe eksteremisteve.
Rumsfeld
frigohet se, pas nje kohe, populli do te qetesohet dhe do te harroj
kercnimet terroriste. Dhe kjo nuk duhet te ndodhe, mendon Rumsfeld.
Perveq kesaj, Rumsfeld mendon se shum organizata joqeveritare duhet te
aktivizohen me qellim qe keto te jene kunderbalanse e shkollave
radikale religjioze islamike, te ashtuquajtura Medrese.
A jane
akoma "bartesit e politikave" ne Kosove duke i shfrytezuar mediat si
mjet per shfryrje te inateve personale e mbrojtje te interesave
vetanake?
Mendimi
e ideja per te ndertuar PR kombetare do te duhej te ishte pritotet per
pergjegjesit e politikes dhe ministrite ne qeverine e Kosoves. Keta do
duhej te ndihmojne ne profesionalizimin e fushes se komunikacionit dhe
informacionit (Public relation). E jo te urdherojne te ndalojne e
pengojnė keto
!?
* Autori vazhdon studimet nė shkencat e
Mediave, Film dhe Komunikacion nė Universitetin e Oslo-s
nė
Norvegji.
|
