|  KOMENTE  |  HISTORI  |   POLITIKË  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI  | 

OPINIONE

NË FOKUS TË NGJARJEVE

A DUHEJ TË NDODHTE OSE JO TAKIMI I VJENËS..?!

22 tetor 2003 / Shkruan: Rexhep ELEZAJ

 

Takimi i parë zyrtar i pas luftës midis përfaqësuesëve shqiptarë të Kosovës dhe atyre të Serbisë i mbajtur në Vjenë me 14 tetor 2003 me inicimin dhe ndërmjetësimin e faktorëve ndërkombëtarë, si njëri prej “7 kushteve të Michael Steiner-it para statusit”, në opinionin e gjërë shqiptar, përpos dilemave politike ka nxitur edhe ndarje të mendimeve se a duhej të fillonte tani dialogu shqiptaro-serb apo jo. Grupimi i parë përfaqëson pikëpamjen se takimi i Vjenës midis përfaqësuesve shtetor të Kosovës me ata të Serbisë ka ndodhë në momentin e duhur kur është fjala për interesat politike të shqiptarëve, ndërsa grupimi i dytë mendon se takimi në fjalë ishte i parakohëshëm, bile i dëmshëm për interesat e Kosovës!?

 

Sa janë pikëpamjet e këtyre dy grupimeve të arsyeshme politikisht po sjellim së pari disa nga qëndrimet të cilat flasin në favor të grupimit të parë:

 

1), se koha qëkur ka mbaruar lufta në Kosovë sipas standardeve psikosociologjike konsiderohet periudhë e mjaftuar për zbutjen e tensioneve midis palëve në konflikt (midis viktimës dhe xhelatit) e cila sado-kudo mundëson kontaktin e parë midis tyre, kuptohet jo për t’u pajtuar pa kushte, por që përmes tij t’i çelën rrugë më të gjëra proceseve (të bllokuara) politike siç është për shqiptarët çështja e pavarësimit të Kosovës.

 

Poashtu, siç thonë brenda këtij grupimi, janë shumë çështje “teknike” të cilat ende kanë ngelë të pazgjidhura, pikërisht për ate se një pjesë e madhe e problemeve të pas luftës në Kosovë janë pasojë e shaktërrimeve barbare që regjimi kriminel serb ndërmorri në Kosovë gjatë viteve 1989/99, sidomos ato të natyrës ekonomike që ndërlidhen me aktorët e tyre e që praktikisht nuk mund të zgjidhen pa biseduar me regjimin aktual të Beogradit siç është çështja e energjetikës, transportit, privatizimit, çështja e të zhdukurëve dhe të kidnapurëve të luftës, të burgosurit politikë dhe pengjet shqiptare që ende mbahen fshehtë nëpër burgjet serbe, çështja e kthimit në Kosovë e librave amzë dhe kadastrale, çështja e kursimeve të shqiptarëve nëpër bankat e Serbisë para dhe pas vitit 1989 në shuma astronomike të grabitura më vonë nga regjimi kriminel i Millosheviçit, si dhe çështja më kryesore ajo e kompensimit të dëmëve të luftës në Kosovë nga ana e Serbisë, etj, që përbëjnë gamën e problemeve të cilat shikuar realisht nuk mund të zgjidhen pa kontakt dhe dialog të drejtpërdrejt me palën serbe.

 

Ata të cilët brenda këtij grupimi e shohin zgjidhjen e këtyre problemeve përmes dialogut me serbët janë të bindur se në masë të madhe vetë statusi i Kosovës vazhdon të jetë peng i politikës aktuale serbe ndaj Kosovës, të cilët (zyrtarët serbë) duke llogaritur se koha po punon për serbët me çdo mënyrë po përpiqën që sa më tej ta zhagisin zgjidhjen përfundimtare të statusit të saj. Prandaj, duke e kuptuar këtë hile të politikës serbe ky grupim e përkrah fillimin e dialogut i ndodhur ditë më parë në Vjenë.

 

2), pranimi i dialogut nga ana e palës shqiptare me armiqët e tyre shekullorë, kuptohet me zëmër dhe shpirt të thyer për shkak të dhimbjeve për mijëra shqiptarë të vrarë nga ushtria dhe policia kriminele serbe, politikanëve shqiptarë të Kosovës para opinionit ndërkombëtar (ky pranim) u garanton pozitë më të fortë në të ardhmën në kuptimin; se shqiptarët janë për dialog, paqë dhe stabilitet në rajon, duke i hapur vetës poashtu rrugën për aktivitet më të dëndur diplomatik në arenën ndërkombëtare.

 

Ngase, siç mendojnë këtu, nuk mund të ndërtosh rend demokratik në Kosovë ose politikë integruese në rajon, në njërën, nderisa në anën tjetër refuzon kontaktin dhe bisedimet me fqinjët, në rastin konkret me serbët, kur dihet fakti se faktorëve ndërkombëtarë në rend të parë u intereson arritja e qëllimeve të tyre strategjike në rajon siç është stabilizimi politik, paqja sado e brishtë, që të mos ketë më luftëra në Ballkan, pastaj rikompozimi i marrëdhënieve të shkëputura midis popujve të cilët deri dje luftuan në mes veti, integrimi sa më i shpejtë i rajonit të Ballkanit, siç po e quajnë tani perëndimorë, në familjen europiane, eliminimi i çdo pengese që ngadalëson këto procese siç janë marrëdhëniet ende të acaruara midis shqiptarëve dhe serbëve, midis shqiptarëve dhe maqedonëve, midis grekëve dhe maqedonëve, midis serbëve dhe boshnjakëve, dhe kështu merradhë.

 

3), se kontakti me Beogradin pas katër viteve e gjysëm pas mbarimit të luftës me ndërmjetsimin e faktorëve ndërkombëtarë ka karakter tjetër politik krahasuar me dialogun e inicuar në mënyrë të drejtpërdrejtë midis këtyre dy popujve, prandaj nisur nga këto pozicione që cekëm më lartë ky grupim nuk e sheh si gabim politik takimin e Vjenës të udhheqësve legjitim të institucioneve të Kosovës (Presidencës dhe Parlamentit) me përfaqësusit e regjimit të Beogradit, edhe pse pala serbe nuk i kishte plotësuar as kushtet më elementare ndaj palës shqiptare para se të fillonte takimi siç është kërkimfalja për krimet dhe gjenocidin e bërë në Kosovë, kthimi në Kosovë i të gjithë shqiptarëve të zhdukur dhe të masakruar, lirimi i të gjitha pengjeve shqiptare që ende mbahen në Serbi, kthimi i librave të amzës të vjedhura gjatë luftës, etj, gjë që do t’i shërbente krijimit të atmosferës për fillimin e një dialogu më konstruktiv.

 

Megjithë këto mungesa dhe kushte të paplotësuara nga ana e Beogradit zyrtar, pranimi i politikanëve shqiptarë që të bisedojnë dhe ulën në të njëjtën tyrezë me palën serbe, pranë asaj se kishte simbolikën e vetë politike, sipas vlersimit të këtij grupimi, një hap i tillë ishte megjithate në interes të Kosovës, ngase mospranimi i dialogut me serbët do të kishte dëmë si dhe reperkusione të mëdha për politikën shqiptare.

 

Arsyetimet për këtë siç pohojnë përkrahësit e dialogut me serbëtë janë të shumta; se pala serbe refuzimin e shqiptarëve do ta shfrytëzonte për akuza të reja kundër tyre në arenën ndërkombëtare me pretekstin se ja shqiptarët janë kundër dialogut, kundër paqës, kundër procesve demokratike, kundër integrimeve në Europë, se janë jo kooperativë, se janë element destabilizues në rajon, se kanë synim krijimin e “Shqipërisësë madhe”, etj, etj, që të gjitha këto për ta mbajtur sa më gjatë gjendjen e status-quos në Kosovë e me këtë edhe situatën e tensionuar politike në rajon.

 

Mbase zyrtarët serbë janë të sigurtë se në momentin e pavarësimit të Kosovës u del nga dora alibia “kryesore” për gjetjen e fajtorëve kujdestarë për gjendjen jo stabile në Ballkan, siç i kanë akuzuar gjithmonë shqiptarët. Zyrtarët e Beogradit poashtu e dijnë mirë se me pavarësimin e Kosovës humbin gjithashtu adutin e të qënurit faktor kryesor politik dhe ushtarak në Ballkan (tutor në rajon), synim ky i vjetër i tyre i cili i ka nxitur që të bëjnë krime dhe gjenocide në dekandën e fundit të shekullit që lamë pas ndaj popujve joserb.

 

Prandaj, heqja nga dora politikanëve të Serbisë këto “armë” është gjithsesi aftësi dhe mençuri politike e palës shqiptare, mendon ky grupim, i cili bisedimet dhe dialogun me serbët i konsideron si pozitiv për shqiptarët. 4), në rrethanat aktuale politike dhe ekonomike të cilat mbretërojnë sot në Kosovë duke filluar nga prezenca e enklavave serbe, pushteti paralel i tyre brenda një Kosove të administruar nga faktorët ndërkombëtarë, në një Kosovë ku veriu i saj është i okupuar nga ekstremistët serbë me Mitrovicën e ndarë, pastaj tregtia e papenguar e shumë firmave private shqiptare me ato të Serbisë, ku artikujt kryesorë ushqimorë në Kosovë vijnë nga Serbia, në një Kosovë ku një përqindje e madhe e shqiptarëve ende mbajnë dhe vazhdojnë të pajisen me dokumente identifikuese dhe të udhtimit të Serbisë, në një Kosovë në Parlementin e së cilës ulën 22 deputet serbë, ku në qeverinë e saj ka edhe dy ministra serb, etj, dialogu dhe bisedimet me Beogradin sipas këtij grupimi del plotësisht në harmoni me strategjinë e proklamuar të zyrtarëve shqiptarë për një Kosovë të pavarur dhe demokratike, sepse në të kundërtën refuzimi i dialogut do të ishte akt që bie në kundërshtim me këto parime. Realiteti i sotëm politik dhe ekonomik në Kosovë palës shqiptare pashmangshëm se i ka diktuar dhe imponuar edhe hapa të padëshiruar politikë në rrugën e saj drejtë pavarësisë, thonë analistët në këtë grupim, situatë të cilën politikanët shqiptarët me mjeshtëri dhe mençuri duhet ta shndërrojnë në favor të interesave politike dhe kombëtare të shqiptarëve.

 

Kurse, argumentet në të cilat thirret grupimi i dytë se dialogu shqiptaro-serb ishte i parakohëshëm dhe i dëmshëm për Kosovën janë: 1), se nuk mund të ketë dialog me Beogradin pa njohjen e pavarësisë së Kosovës, se dialogu me gjelatin është nënçmim për shqiptarët, se fillimi i dialogut në këtë kohë Kosovën e rikthen nën sovranitetin e Serbisë, se bëhët fjalë për lojë antishqiptare nga ana e faktorëve ndërkombëtarë, se dialogu shqiptaro-serb nisë me porosi të Beogradit, se ende nuk janë pjekur kushtet për bisedime me armiqët tanë shekullorë, se qëllimi i qendrave të vendosjes ndërkombëtare është futja e Kosovës në Unionin Serbi Mal i Zi, se kontakti me serbët është i pamundur derisa organet vetëqeverisesë të Kosovës nuk kanë kompetenca të plota për të dialoguar me shtetet fqinje, se dialogu në këto rrethana politike legjitimon Kosovën si pjesë të Serbisë me vetë faktin se niveli i përfaqësimit shtetror ende nuk është i barabartë, se ende nuk ka ardhur koha për përmirësimin e marrëdhënieve me Beogradin zyrtar, etj, etj, sipas të cilave argumente ky grupim shkuarjën në Vjenë të dy udhëheqësve më të lartë të Kosovës dhe fillimin e dialogut me zyrtarët e Serbisë e sheh si gabim të madh politik, bile edhe si tradhëti kombëtare, ngase siç thonë përkrahësit e këtij mendimi, nësë i bëhët një vështrim më i thellë rrethanave aktuale politike në rajon, del se me fillimin e këtij dialogu intenca kryesore e Beogradit është që Kosova përsëri të kthehët nën jurisdikcionin e saj politik dhe juridik, gjë që është shkak i mjaftuar që ai (kontakti) nuk duhej të ndodhte, as tani dhe as më vonë derisa Kosova të mos njihet shtet i pavarur dhe sovran.

 

Këto argumete ky grupim i mbeshtet në disa fakte: a), se nuk mund të ketë dialog me armikun i cili vrau dhe masakroi një popull të tërë, se nuk mund të ketë dialog derisa regjimi serb të mos u kërkojë falje publike shqiptarëve për krimet e bëra gjatë viteve 1990/99, derisa t’iu paguajë shqiptarëve dëmshpërblimet e luftës, se nuk mund të bisedohet me palën e cila vazhdon ta injorojë dhe refuzojë faktorin shqiptar në rajon, qoftë në aspektin politik, qoftë ate ekonomik, se nuk mund të ketë dialog derisa në Kosovë ende nuk janë hapur të gjitha varrezat masive dhe ende nuk është tharë gjaku i 20 mijë dëshmorëve të cilët dhanë jetën e tyre për liri dhe pavarësi të Kosovës, e jo për të mbetur nën sundimin dhe okupimin serb. b), se nuk ka qenë koha për kurfarë bisedimesh, pra as për çështje “teknike”, sepse pa status të barabartë të Kosovës në çfarëdo bisedimesh qofshin ato, problemet midis dy vendeve nuk mund të zgjidhen në favor të shqiptarëve, se dialogu me Beogradin në këtë kohë Kosovën e kthen në provincë serbe, etj. Ndaj siç thonë brenda këtij grupimi, kjo që bënë “krye me vete” presidenti i Kosovës dhe kryetari i Parlamentit ishte gabim i madh politik dhe diplomatik me pasoja të rënda politike për Kosovën dhe të ardhmën e saj(!?).

 

Se, cila palë në vlerësimet e saja rreth fillimit të dialogut shqiptaro-serb është më afër realitetit, mbetët që të shihet shumë shpejtë, ndonëse matur sipas barometrit politik të disa qarqeve politike në Perëndim dialogu në mes Prishtinës dhe Beogradit, jo vetëm se është i pashmangshëm, por njëkohësisht është edhe sprova më e rëndë politike me të cilën duhet të ballafaqohën të dy palët në konflikt. Ndërsa sa i përketë asaj se cila palë do të jetë fituese ose humbëse më e madhe nga këto bisedime do të mvarët sigurisht nga rrethanat tjera politike, dhe jo vetëm nga fakti se cila palë do t’i përmbushë më mirë kushtet e parashtruara nga vetë inicuesit e këtij dialogu.