|  KOMENTE  |  HISTORI  |   POLITIKĖ  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI 

 

OPINIONE

   
 

Mirėseerdhėt nė Radiotelevizionin Destruktiv tė Kosovės

 
 

 
   
21 tetor 2003 / Skėnder LIMANI
 
Letėr pėr tė Dashurin Baton Haxhiu si kryetar i Shoqatės Profesioniste tė Gazetarėve (ose anasjelltas) tė Kosovės, pėr gazetarėt e mirėfillt tė Kosovės dhe pėr tė gjithė adhuruesit e kėsaj lėmie,
 
Nga pėrvoja ime nė gazetari (edhepse kjo letėr nuk ėshtė asgjė personale) mendoj se gjėrat kishin me qenė mė pozitive poqėse nė Kosovė kishte me ekzistu njė gazetari e mirėfillt.
 
E gjithashtu, nga pėrvoja, pėr shkak se RTK-ja e tillė ēfar ende vazhdon tė jetė, Gazetari kėtu nė Kosovė asnjėher nuk do tė ketė. Formulim ndoshta “i ashpėr” pėr disa, por besoj se i shkurtė, i qartė dhe konkret! 
  
Ja edhe pse...
 
Para se me hy nė detaje pėr RTK-nė – RadioTelevizion pėrmes tė cilit do tė ilustroj kėtė letėr dhe mungesėn e Gazetarisė nė Kosovė -  kėtu me automatizėm na del (vlen) njė pėrkufizim nė formė pyetje: Ēka ėshtė Gazetaria? Si dhe Pse lindi Gazetaria? Kush e lindi ate? Si dhe Pse dallon Gazetaria nga “lėmėt“ tjera shoqėrore – edukative? Ēka ka lidhje Gazetaria me Edukim? Si formėsohet bartėsi i Gazetarisė - Gazetari? E shumė e shumė tė tjera...
 
Kjo ėshtė e para… Ndėrsa ēėshtjet tjera kishin me u shtru nė kėtė mėnyrė, si psh: ēka ėshtė Raporti? Si dhe ku dallon Raporti Gazetaresk nga njė raport tjetėr i mirėfillt? Si hartohet dhe si redaktohet teksti Gazetaresk? Pastaj, Si ndėrtohet komunikimi me masėn (popullin, popullatėn ose nėse do edhe me xhematin)? Ēka ėshtė komunikimi? Ēka ėshtė marrėdhėnia me Publikun? Si, Pse dhe A klasifikohet Publiku? Si Lind Informacioni? Kujt i shėrbėn? Pėr kė shėrben? Si “merret” informata? Si transmetohet Informacioni (TV, Radio, Gazeta e Publikime me mjete tė ndryshme etj.)? Si ndėrtohet programi Televiziv- Informativ? E shumė e shumė tė tjera... Edhepse, ndoshta me ironi, por kėto janė vetėm disa ēėshtje sipėrfaqėsore, sepse kalkulatori i Gazetarisė nė “Botėn e Civilizuar” qysh moti ka lėvizur drejt zhvillimit pozitiv! Sidoqoftė, unė nuk e kam ndėrmend tė pėrgjigjem nė kėto pyetje sepse kjo Letėr nuk synon Edukimin e Gazetarėve!
 
Por, ndoshta kjo qė po bėjė kėtu ėshtė “shprazje” e mllefit por kur mėndoj se me ēfar Gazetarė e Gazetarie nė Kosovė jam ndeshur (personalisht) e vazhdon tė ndeshet shoqėria Kosovare si tėrėsi, atėher Po, ky ėshtė jo mė shumė se mllef!
 
RTK si Ilustrim
 
Paramendo, mė shumė se 90 % e gazetarėve nė RTK (fatėkeqėsisht, kjo vlenė edhe pėr tė gjithė gazetarėt nė Kosovė) nuk dinė komunikimin nė gjuhėn Angleze (Anglisht), nuk dinė tė flasin e tė shkruajnė Gjuhėn Shqipe (edhepse kjo mund tė jetė pėrjashtim- ēfar ironie a), nuk dinė pėrdorimin e kompjutorit sepse nuk dinė Gjuhėn Angleze (pra, nuk dinė pėrdorimin dhe shfrytėzimin e mundėsive qė u jep Interneti), nuk dinė pėrpilimin e njė teksti gazetaresk, nuk dinė raportimin, e me kėtė nuk dinė tė “kapin” ngjarjet e si paaftėsi e kėsaj ata “kapen” pėr deklarata, deklarata tė “politikanėve” shqiptar e tė UNMIK-ut e tė tjerėve... pra, deklarata(t) ėshtė krejt nė ēka bazohet sot Gazetaria nė RTK por edhe nė Kosovė (vetėm shiko, lexo e dėgjo Mediumet – fillojnė diēka si me pėrurime, reagime, vazhdojnė me deklarata, konferenca, ndonjė rast social dhe pėrfundojnė me Motin)!!!
 
Tė gjitha Programet Dokumentare dhe tė tjera tė RTK-sė janė tė njė bashkėrendimi absurd: zėri, pamja dhe narracioni nuk pėrkojnė me njėra tjetrėn, bile zėri ėshtė aq i egėr e agresiv (jo edukativ, kequdhėzues) sa qė nė familje ku ka fėmij nėn moshėn 7 vjeq jam i bindur se do ta ndėrrojnė programin menjehėr, me vetėdije ose pa tė, sepse fėmijėt nuk do tė mund tė bėjnė gjumė tė rehatshėm. Marrim shembull emisionin “Aveny” ose edhe emisionin “Diku nė Kosovė”! 
 
Programi Televiziv dhe ai Radiofonik nė RTK shihet se ka “probleme”me kreativitet! Tash TVK-ja pėr kreativitet mė shumė shėrbehet me KTV-nė sesa me “stafin profesional” tė Agim Zatriqit, Drejtorit Gjeneral!
 
Rrogat e “larta” nė kėtė Radiotelevizion “si dėshmitar okular” e them se kanė ndikuar, me vetėdije ose pa vetėdije, nė pėrtacinė e punonjėsve nė kėtė Medium e nė stafin “Profesional” tė tij. Mė se 80 % e punėtorėve tė kėsaj Shtėpie nuk ka ide se ēka bėn aty... e Adem Demaqi, kryetari i Bordit i RTK-sė, i viziton kohė pas kohe, paramendo Adem Demaqi i viziton Punėtorėt e Vet kohė pas kohe sepse, thjesht, Ai Nuk ka Zyre nė RTK! Ēfar Argumenti po don mė shumė???  
 
Pastaj, caktimi nė Pozita tė Drejtuesit (Drejtorit) pa kurrfar vlerėsimi paraprak, caktimi nė Pozita tė Udhėheqėsve (Mbiqyrėsve etj) pa kurrfar vlerėsimi paraprak kanė ndikuar nė “Tredhjen e Trurit” tė Opinionit Kosovar pėrmes Kutisė Magjike (Ekranit Televiziv), por edhe tė vet punonjėsve brenda RTK-sė. E ata askujt nuk i japin llogari pėr kėtė. Pse? “Sepse jena Medium i Pavarur”, thonė! Po prej kujt tė Pavarur se ??? 
 
Si “dėshmitar okular” e them se caktimi nė kėto Pozita ėshtė bėrė pėrmes Marrėveshjeve Paraprake ose Biznesit Paraprak me keta punonjės – ndėrmjet Agim Zatriqit dhe tė tjerėve -  pra duke u klanizuar nė njė shoqėri klani, biznesi, duke pėrkrahur njėri tjetrin, pėr t’u “mbrojtė” prej mosdhėnies sė pėrgjegjėsisė nė emėr tė Pavarėsisė! Vetėm shikone e dėgjone Radio dhe Programin Televiziv tė RTK-sė- ēfar argumenti tjetėr iu duhet?
 
Mendoj se kėtu duhet tė dihet e tė thuhet se mjetet e dhėna nė formimin (e jo themelimin e ndėrtimin) e RTK-sė si Shtėpi Mediale Publike e Kosovės janė dhėnė si Dhuratė (Donacion) pėr Kosovėn nga Donatorėt e Huaj (e jo tė panjohur) e jo pėr “Stafin Profesional dhe Agim Zatriqin” e RTK-sė sot. Nėse ka pasur kėqpėrdorime tė mjeteve materiale nga Stafi Ndėrkombėtar nė RTK kjo pėr kėtė Letėr ėshtė Irelevante.
 
Asnjė presion nuk ka ekzistuar e nuk ekziston ndaj RTK-sė nga OSBE-ja, UNMIK-u ose edhe nga Zyra Amerikane nė Prishtinė ose nga ndonjė Parti Politike e Kosovės... Nėse ka pasur diēka tė tillė ai presion asnjėher nuk ėshtė konfirmuar as nga vet Agim Zatriqi. Por, duke pasė parasyshė pėrvojėn paraprapke tė kėtij Individi nė Medium (Drejtor i ish RTP-sė, nė tė cilin thonė se ka ardhė me ndihmė tė Komitetit Krahinor tė Kosovės...) dhe raportet qė vijnė nga ajo kohė e rregullimit Shoqėror nė Kosovė e mė gjerė, atėher pėrfundimi ėshtė se Ky Individ po Rren (gėnjen), e pėr kėtė ka aftėsi tė natyrshme...
Por, nejse- as ky nuk ėshtė synimi i Letrės...
 
Po e marr model kėtu Gazetarinė dhe Programin e RTK-sė, sepse Ky Radiotelvizion, ėshtė krejt tjetėr nga ajo qė ėshtė synuar ose mėsyer, me themelimin e kėsaj RTV-je Publike.
 
Pėr dallim, Televizionet Komerciale si KTV e RTV21 (tė vetquajtura Kombėtare – edhe kjo ēėshtje pėr debat), mund tė “manipulohen” shumė lehtė; natyrisht kėtu fjala manipulin duhet tė sqarohet, por ky nuk ėshtė synim i Letrės... Shembull, taksat e qytetarėve tė Kosovės nuk mirėmbajnė Kėto Televizione, andaj kėto Televizione “krijonė” program Komercial: me fjalė tė tjera Kėto Lloj Televizionesh nuk Synjnė ose nuk i japin Pėrgjegjėsi Publikut por Komercialistėve, e ky proces ose ndodhė me vetėdije ose pa tė – kjo ėshtė irelevante... andaj edhe nuk bėhet “zhurmė” kėtu pėr KTV-sė ose RTV21, (e edhe kjo ēėshtje pėr debat). Shembull: para disa muajve RTV21 kėrkonte tė rinjė tė cilėt do t’i trajnonte pėr t’i bėrė gazetetarė??? Thua se Edicionet e tyre tė Lajmeve janė nė nivel andaj nuk u mbetet tejtėr...    
 
Back to the Future ose Gazetaria nė Kosovė
 
Gazetaria nė Kosovė sot bazohet nė Deklarata e jo nė Ngjarje, Ndodhi e nė Procese, paraprirje tė proceseve, e pse jo edhe nė Patriotizėm (jo nacionalizėm).. ‘Lufta” – nėse e di – me mjete joushtarake ėshtė mė e ashpėr se ajo me mjete ushtarake. Shembull i kėsaj konkret mund tė jetė Gazetaria e Serbisė karshi Kosovės dhe karshi proceseve nė Serbi (lajmi i “fundit” nga atje vjen se Serbisė - Malit tė Zi nė fund tė 2004 do t’i hapen dyert pėr nė BE; lajmi i fundit nga Serbia vjen se SHBA-tė po investojnė me miliona dollarė nė Serbi – e jo vetėm nė Irak, lajmi i fundit ėshtė se sė shpejti do tė ketė ushtarė serb nė Afganistan e nė Irak) e ky nuk ėshtė “vetėm” sukses i politikanėve nė Serbi por edhe i Mediumeve, sepse Mediumet atje e duan Serbinė mė shumė sesa Ēoviqin (andaj edhe e kritikonė shpesh njėfar Shoqėrie Civile nė Serbi).
Kjo sa pėr ilustrim. E ilustrimi nuk ka tė ndalur.
 
Koha Ditore...
 
Edhe kjo Gazetė ka ”probleme” me kreativitet. Kjo Gazetė e ēmueshme tash “kohėve tė fundit” ka filluar tė duket si “shabllon gazetari”... Shumė shpesh nėse diēka sot gjindet nė faqen e katėrt, ajo nesėr del nė faqen e parė ose anasjelltas, pastaj ka tituj deri nė tre rreshta etj. Kjo sa pėr ilustrim.  
 
Pėrvoja si Gazetarė
 
Sa isha “Gazetarė” psh. nė konferencat pėr shtyp tė UNMIK-ut e tė KFOR-it asnjė gazetar nuk pyetke asgjė! Paramendo! Tėrė ato probleme esenciale qė ka pasur, ka dhe ende do t’ i ketė Kosova  (sepse ato nuk treten vetvetiu) asnjė gazetėr nuk pyetke asgjė... Bile edhe sot e kėsaj dite jam nė dyshim nėse ata kanė kuptuar gjė nga ajo qė ėshtė thėnė atėher (pėr shkak tė rezultateve tė mėvonshme tė proceseve qė do tė ndodhin e po ndodhin nė Kosovė). Edhe kjo sa pėr ilustrim!
 
Pėrfundimi...
 
I dashuri Baton,
kjo letėr nuk shkruhet me tė bind pėr diēka Ty ose Dikė tjetėr… Kjo Letėr nuk synon Destruktivitetin ose Hakmarrjen ndaj dikujt ose diēka tė tillė! Kjo Letėr kryekėput ka synim Mllefin psh. nė atė se jo tė gjithė qytetarėt (banorėt) e Kosovės iu intereson Gazetaria, Koha Ditore ose edhe RTK-ja. Ata nuk merren e as qė iu intereson e as qė dinė “problemet” e Gazetarisė sot nė Kosovė! E vetmja gjė qė ata kanė parasyshė ėshtė Informimi, tė jenė tė Informuar! Pra, nėse duan tė dinė pėr diēka qė ėshtė jashtė domenit tė tyre personal ose edhe personal psh. Ata (qytetarwt e Kosovės) Lexojnė Gazeta, dėgjojnė Radio ose shikojnė Televizion – pa marrė parasyshė cilin ose cilen! Nė rrethana normale kėtu fillon Gazetaria e Mirėfillt, Informimi! E kjo nuk po ndodhė, sipas meje! Kėtu fillon “keqpėrdorimi” i Gazetarisė pėr shkak tė paaftėsisė... Thjeshtė: nėse qyetetarėt e Kosovės ishin informuar me kohė, drejt dhe mirė pėr ndonjė proces nuk kishte pasė gjasa as Praktike e as Teorike qė ai Proces tė kaloj nė Negativitet! Kaq!
 
Me Nderime,
Skėnder Limani 
Gazetar dhe ish Punėtor i RTK-sė


 Copyright©2000-2003 Trepca.net - Tė gjitha tė  drejtat e rezervuara.