|  KOMENTE  |  HISTORI  |   POLITIKË  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI  | 

Ridvan Dibra, një emër i spikatur në letrat shqipe

17 tetor 2003 / TN

 

Nga, Dhurata HAMZAI

 

Emri i shkrimtarit Ridvan Dibra tashmë është bërë i njohur për një grup të madh lexuesish në të gjitha trevat shqiptare nëpërmjet periodikëve të njohur letrarë "Aleph" "Ars" dhe të përjavshmes së gazetës sonë "Fjala". Krijimtaria e tij ka filluar të marrë hov që në vitet '90, ndërsa libri i tij i parë poetik ka dalë me titullin "Thjesht" që nënkupton urtësinë me të cilën e ka nisur shkrimtari rrugën e krijimtarisë, i cili doli në dritën e botimit në vitin 1989.

 

Pa kaluar shumë kohë emri i Ridvan Dibrës filloi të bëhej i njohur në rrethet letrare dhe talenti i tij spikati në gjininë e prozës. Ndërsa disa tregime të zgjedhura u bënë të njohura në gazeta e revista të ndryshme letrare, libri i parë në prozë është "Prostituta e virgjër" i cili u botua më më 1994, i cili pasoi me një tjetër libër po brenda këtij viti "Eklipsi i shpirtit" dalë në dritë nga SH.B "Gjergj Fishta" në Shkodër.

 

Dhe pas kësaj në një hark të shkurtër kohor Ridvan Dibra u bë i njohur duke botuar tregime, romane dhe novela me cilësi të lartë artistike. Romani i tij "Nudo" botuar më 1995 u vlerësua në rrethet letrare më të njohura të Tiranës, ndërsa Ridvan Dibra vazhdon të shkruajë me sukses më pas romane dhe shkrime eseistike.

 

Pasi ka shënuar sukses ndër lexues të shumtë në Shqipëri, ku është vlerësuar në rrethe të ndryshme intelektuale si dhe gjatë promovimeve të disa prej romaneve të tij, krijimtaria e Ridvan Dibrës është nderuar me çmime kombëtare e mbarëkombëtare. Pjesë nga krijimtaria e tij janë bërë të njohura edhe në rrethet letrare jashtë vendit, të cilat janë përkthyer në gjuhët gjermane, italiane, maqedonase e malaziase. Një nga emrat më të njohur të kritikës së letrave shqipe Ali Aliu e ka vlerësuar me superlativa krijimtarinë e Dibrës.

 

"Romanet dhe vëllimet me tregime, novela e parabola i kanë dhënë shkrimtarit Ridvan Dibra një vend të rëndësishëm në këtë zhanër letrar të shqipes... Lexuesi ka kënaqësinë që takon po atë prozator të talentuar, me mundësi të dallueshme epike, por njëherit edhe të ndryshëm, të përtërirë sidomos në rrafsh të idesë dhe teknikës narrative...".

 

Ndërsa bashkëmoshatarët e tij e kanë vlerësuar Ridvan Dibrën si një prozator me imazh të përsosur "shumë të zotin e skrupuloz", duke e konsideruar si shkrimtar të përpiktë që nuk i fal vetes asnjë rrëshqitje në shabllone të njohura letrare. Në të gjitha rrethet krijuese vepra e tij është e pritur me një mirëkutim të veçantë. E kanë cilësuar edhe studiues të artit si një autor të dorëshkrimeve të shkruara me mjeshtëri. Pena e tij është "nga më brilantet në letrat shqipe", sipas Shkëlzen Maliqit.

 

Emri i Ridvan Dibrës është një nga më të lexueshmit dhe më të preferuarit përsa u përket artikujve publicistikë ndërsa për shprehjet e tij eseistike shkrimtari i njohur Bashkim Shehu thotë se: "Parabolat e Ridvan Dibrës, për nga sintetizimi dhe vrullimi i imagjinatës, të kujtojnë parabolat e Kafkës apo skicat - enigma të Apdajkut. Dhe këtë ngjashmëri e përmendim me kuptimin e mirë që kanë paralelizmat në fushën e letrave, si ngjashmëri tipologjike, lidhur me një dukuri të re në letërsinë tonë".

 

I çliruar nga ngërçi i zhbirimit të temave në modë ose konflikteve të ditës, prirjeve nacionale apo politike vepra, - proza e Ridvan Dibrës - ka ardhur në mjediset e letërsisë shqipe me atë flamur që ka shpalosur në librin e parë poetik "Thjesht" duke ndjekur ndonjëherë atë frymë origjinale e të papërsëritshme të shkrimtarëve të viteve '30 Ernest Koliqit e ndonjë tjetri. Kjo dukje është përkatësi për sa i përket lojës imagjinare.

 

Ndërsa Ridvan Dibra dëshmon se ka gjetur rrafshe të rinj për të shkrirë frymën e tij krijuese ku shpesh jehon diçka e brendshme e papërsëritshme me një ligjëratë karakteristike për të cilën kritiku Prend Buzhala thotë "Te vepra e Dibrës, jehona narrative - ligjërimore sikur vjen nga "Ferma e kafshëve" e Xhorxh Oruellit apo nga proza e Xhojsit". Ky përcaktim nuk shërben në këtë rast për të mbushur boshllëqet që i kanë munguar letërsisë shqipe dhe si pasojë të sugjestionohet lexuesi, por për të shtrirë edhe njëherë gjithë atë material jetik në gjuhë të artit me qëllim që t'i përkasë vetëm atij, thënë ndryshe Dibra u thotë jo ngjyrave sociale dhe politike aq të ngarkuara me ngjyrat e veta.

 

Pra vetëm aftësia për të bërë transformime të tilla narrative të gjendjeve të sipërpërmendura, lë një mbresë të pashlyer për një kohë të gjatë tek lexuesi. Kolegët e tij e kanë vënë re veçantinë, prandaj shrimtari Kujtim Rrahmani thotë se "...Dibra ka thyer tabutë tematike që e mbizotëronin realizmin socialist të letrave shqipe. Në këtë kontekst, mund të thuhet se ai është ndër ata që kanë rimëkëmbur vetëdijen krijuese se objekti tematik është i shumëngjyrshëm dhe me mundësi të pakufizuara qasjesh e përkufizimesh".

  

 

 

Botime të tjera nga Ridvan Dibra

 

VETMIA E DIELLIT

parabola, 1995. Sh. B. "Rilindja", Tiranë.

MJERIMI I GJYSMËS

novela, 1996. Sh. B. "Fi&Ga", Maqedoni.

KURTHET E DRITËS

roman, 1997. Sh. B. "Onufri", Tiranë.

TRIUMFI I GJERGJ ELEZ ALISË

roman, 1999. Sh. B. "Onufri", Tiranë.

STINA E UJKUT

roman, 2000. Sh. B. "Camaj&Pipa", Shkodër.

TË LIRË DHE TË BURGOSUR

roman, 2000. Sh. B. "Buzuku", Prishtinë.

VËLLA ME CENTAURËT

parabola, 2002. Sh. B. "Buzuku", Prishtinë.

TRIUMFI I DYTË I GJERGJ ELEZ ALISË

roman, 2002. Sh. B. "Buzuku", Prishtinë.

E-MAIL

roman, 2003. Sh. B. "Sejko", Tiranë

Shkrimin për botim në Trepca.net e dërgoi më 17 tetor 2003 , z. Çerçiz Loloçi.