|  KOMENTE  |  HISTORI  |   POLITIKĖ  |  OPINIONE  |  ADRESARI  |  ARKIVI 

 

OPINIONE

   
8.10.2003 - Trepca.net
 

  Dialogu: pro et contra

 
 

 
8 tetor 2003 / Fatlind SADRIU
 
Fillimi i bisedemeve ne mes zyrtatreve kosovare dhe serb paraqet mbarimin e nje etape te involvimit te drejteperdrejt nderkombetare ne Kosove dhe fillimin e nje etape te re, asaj te asistences, inicimit dhe patronimit te kontaktit te drejteperdrejt ne mes paleve negociuese (kosovareve dhe serbeve).
 
Per faktorin nderkombetare, e posaqerisht ate Europian, kjo eshte vetem nje hap me tutje ne drejtim te zevendesimit te faktorit amerikan ne Ballkan, por fenomeni qendron ne ate, se pa marr parasysh fazen e pjekurise politiko-ushtarake te cilen Unioni Europian me cdo kusht po perqit t’a inauguroj, vula e suksesit apo mosuksesit te cfardo marreveshje politike se paku sa i perket Ballkanit ka qene dhe do te mbetet amerikane. Arsyet per kete duhet te shikon ne kontekstkin historik  ate politike dhe strategjike.
 
Ne suazat e ketyre konteksteve perfshihet edhe qeshtja e statusit perfundimtare te Kosoves dhe bisedemit per ceshtje teknike qe do mbahen ne Vjene, por duhet mos harruar se bisedimet e Vjenes jane yvertyre dhe precedan i definimit te statusit perfundimtare te Kosoves, andaj edhe qasja e faktorit politik kosovar ndaj ketij dialogu duhet te jete e konsoliduar dhe unike, sepse cfaredo deshtimi, qofte edhe teknik do te ishte ne disvavor te statusit te ardhsem te Kosoves dhe ne invergjence te politikes dispasionative europiane lidhur me kete problem.
 
Dialogu eshte mjet i zgjidhjes se konvergjencave dhe tolerances, mirepo ne kontekst te paterneve dhe interesave kombetare te Kosoves, edhe anashkalimi apo ignorimi i tij i perkohshem, nuk duhet te gjykohet si qendrim ekstrem dhe i disbalancuar. Arsyet pse duhet shikuar dialogun si hap pozitiv qendrojne ne disa aspekte;
 
1. Qe ne menyre dhe maturi politike t’i dokumntohet opinionit nderkombetare se Kosovaret jane te gatshem per dialog dhe se Kosova tani me ka nje strukture te balancuar te qeverisjes e cila eshte e afte per negociata dhe perfaqesimin e saj ne arenen nderkombetare.
 
2. Delegacionet negociuese do te kene nivel te njejt te perfaqesimit, qe ne sinopset diplomatike paraqet akt ireversibil te realitetit te ri ne rajon,  cka do te thote se perkrah deklaratave naive te z. Qoviq “se kemi  te bejme me dialog ne mes te USMZ dhe krahines se KM”, Kosova tani me ka status te njejt negociues.
 
3. Kosova tani me ka nje hirearki te modifikuar shteterore, perfshire ketu edhe kontrollin mbi shumicen e sherbimeve shtetrore. Cfaredo modaliteti i propozuar apo e arritur ne sferen e personave te zhdukur, sherbimeve publike, qeshtjeve sociale e ekonomike eshte ambiguitet i rendsishem per te ardhmen e Kosoves.
 
4. Interesi imediat i Kosoves, kredibilitetit ndekombetare dhe manifestimi me cdo kusht i pjekurise politike dhe barres qe e percjelle ate, nga ana e udheheqesise kosovare, kerkon qe ne tryezen e bisedemive te incohen dhe gershetohen qeshtjet nderkufitare dhe ato qe permbajne ollupse signifikante diplomatike dhe prezantojne shkallen e tolerances dhe diversitetit racor e religjioz, si elemente keto tejet te rendesishme te nje shteti ne arenen nderkombetare.
 
- Siguria dhe definimi i statusit te Serbeve Kosovare; njohja e statusit special te minoritetit si dhe i shtetasve serb qe deshirojne ti vizitojne ata ne Kosove.
 
- Statusi dhe mbrojtja e patundshmerise serbe, monumenteve kishtare. Pa marre parasysh numrin e ardhshem te serbeve ne Kosove, monumentet dhe kleriket kishtare duhet te jene aty, me mundesi te vizites nga an e besimtareve ortodoks.
 
- Definimi i kufijve, pikave kufitare dhe zonave te qarkullimit te lire, si dhe,
 
- Statusi i kosovareve me qendrim te perhershem ne Serbi.
  
Kembgulja qe cdo delegacion kosovare te kete vulen e organeve legjitime te kosoves  nuk do te thote refuzim i dialogut por vetem mos gadishmeri e perkohshme e te negociuarit dhe komfort negociues para cdo lloj involvimi..
 
Perkrah aspekteve pozitive te te negociuarit, vakumet momentale te sistemit ligjevenes dhe ekzekutiv te Kosoves si pasoj e reluktances se disa qarqeve te UNMIK-ut dhe konvergjencave jo te duhura te faktoreve politike, bejne qe fillimi i negociatave ne Vjene te kete nje doze te intuitetit, sidomos ne kontekst me te ardhmen e statusit te Kosoves.
 
1. Dialogu i kushtezuar nga faktori nderkombetare do te ishte po aq i demshem per te ardhmen e Kosoves, sa edhe refuzimi me cdo kusht i dialogut. Kosova edhe pse ka nje hirearki shtetrore aktivene,ne krahasim me Serbine ajo nuk ka nje status te njejte nderkombetare dhe nje perfaqesim dhe mbrojtje te interesave ne sferen nderkombetare.
 
2. Poltika serbe ka tendence qe dialogun e filluar per qeshtje teknike ne menyre slajtizuar ta percjelle ne dialog te statusit perfundimtare te Kosoves, duke zhvleresuar keshtu Rrezuloten 1244, ku qeshtja e statusit perfundimtare te Kosoves parashihet te rregullohet ne KS e KB dhe ne anen tjeter fuqizimin e preambulles kushtetuese ku Kosova eshte pjese legjitime e USMZ (tani me, ne menyre parciale e proklamuar nga z. Qoviq).
 
Andaj pa nje detajizim te agjendes negociuese dhe te pergjegjesive nga ana e strukturave ndermjetesuese, me theks te posaqem faktorit amerikan, cdo dialog eshte gjykuar te deshtoje.
 
3. Egziston rreziku plasabel qe qarqe te ndryshme europiane te cilat me cdo kusht po perpiqen ta minojne dhe ilegjetimojne involvimin amerikan ne bote dhe europe, qeshtjen e Kosoves mund ta perdorin si nje preteks disent, sidomos kur kem parasysh se Serbia ndodhet ne sferen e tyre te interesit (Kanali 10), ndersa Kosova dhe shtetet e ballkanit jugore ne ate amerikane, (Kanali 8).
 
Kjo eshte sfida e pare serioze e udhheqesise kosovare, ku ne menyre repugnante duhet te deshmoje pjekurine e saj dhe aftesine qe ne menyre te pavarur ne kontekst politike dhe diplomatike te krijoj vizionin dhe te ardhmen e Kosoves.
 
Sferat dhe modalitetet e te vepruarit sot jane te ndryshme me ato te para pese viteve(bisedimet e Rambujese), e me to edhe administratat dhe agjendat nderkombetare, andaj cfardo intuitet dhe hezitim i praqitjes unike para faktorit nderkombetare, te tille cfare delegacioni kosovare e krijoi gjate bisedimeve te Rambujese, mund te reflektohen negativisht ne statusin e ardhshem te Kosoves.
 
 

 
Fatlind Sadriu
 
Student i Fakultetit Juridik dhe i Fakultetit te Studimeve Nderkombetare/Diplomacise, Universiteti i Adelaidit, Adelaide, Australi.
 
Undergraduate student of law (School of Law) and undergraduate student of international studies/diplomacy( School of International Studies/Diplomacy), University of Adelaide, Adelaide, Australia


 Copyright©2000-2003 Trepca.net - Tė gjitha tė  drejtat e rezervuara.