OPINIONE

KOMENT

Pengjet e zgjedhjeve 2003

29 shtator 2003 / Çerçiz LOLOÇI

Raporti më i fundit i OSBE, shpërndarë dhe botuar dje në të gjitha mediat shqiptare, shqip dhe anglisht - versioni zyrtar, teksa ka nënvizuar disa përmirësime të ndjeshme në Kodin dhe infrastrukturën zgjedhore, nuk lë pa përmendur edhe disa mangësi që mund të rikuperohen deri në datëzgjedhjen e pushtetit vendor.

Siç është deklaruar publikisht nga opozita dhe kryesisht nga Partia Demokratike, një nga problemet më preokupante të zgjedhjeve të shkuara dhe të këtyre të sivjetshme, është mossaktësimi i listave zgjedhore; megjithëse ka një përpjekje për mospërjashtim të personave që kanë të drejtë vote, në shumë prefektura, qarqe apo edhe minibashki të vendit rezultojnë të përfshirë në këto lista, edhe një numër të vdekurish dhe të paçregjistruarish nga gjendjet civile siç gjenden edhe kontigjente të tëra njerëzish, kryesisht të elektoratit të djathtë që, ose janë lënë jashtë regjistrimeve, ose janë transferuar në qendra votimi larg vendbanimeve të tyre.

Problematika që ka të bëjë me listat zgjedhore vazhdon të përcillet me deklarata dhe kundërdeklarata politike, me konstatime rutinore dhe me versione zyrtare kundërpërgjigjesh, ndërsa mund të lëviznin strukturat më të drejtpërdrejta që janë të lidhura ngushtësisht me zgjidhjen e tyre siç janë organet e pushtetit lokal nga baza deri në dikaster. Me një procedurë të përshpejtuar gjendjet civile mund t'u drejtohen gjykatave, ose trupës gjyqësore të ngritur posaçërisht për zgjidhjen e konflikteve zgjedhore, për të hequr njerëzit që nuk rrojnë më.

Gjithashtu një ballafaqim listash ndërmjet dy forcave kryesore politike, e drejtuar sërish nga strukturat vendore, mund të bënte rakordimet e duhura për emrat e munguar apo të përjashtuar qëllimisht nga procesi zgjedhor.

Një shqetësim tjetër i raportit zyrtar të OSBE/ODHIR është mosbalancimi i Komisionit Qendror të Zgjedhjeve dhe kriza e këtij institucioni pas zgjedhjes nga Këshilli i Lartë i Drejtësisë të një përfaqësuesi të PS-së që zëvendësoi një anëtar KQZ-je me mandat të përfunduar këtu e pesë muaj të shkuara.

Vendimi i KLD-së cilësohet i nxituar prej organeve monitoruese ndërkombëtare dhe në këtë raport ribëhet thirrje për gjetjen e një konsensusi në zgjidhjen e krizës së këtij institucioni. OSBE dhe trupa monitoruese vëren një përmirësim të ndjeshëm të punës së KQZ-së, nënvizon veprime më transparente nga ato të zgjedhjeve të shkuara, por e sheh sërish me shqetësim këtë mosbalancim që është mjaft përcaktues për normalitetin e zgjedhjeve. KLD, ku presidenti Moisiu ka një rol tepër të veçantë, me zgjedhjen e gjyqtares Subashi krijoi një problem të ri, kur i kishte të gjitha mundësitë dhe prerogativat ligjore për të kthyer mbrapsht të gjitha kandidaturat që mund të sillte opozita derisa të vendoste personin e duhur po nga kjo anë politike.

Diskutimi me katër kandidatura, përkatësisht dy të propozura nga PD-ja dhe dy të propozuar nga PS-ja, në një strukturë më eprore të drejtësisë që mban firmën e formësimit të ish presidentit Meidani, ka shkelur njëherësh edhe mbi Kodin e ri Zgjedhor, por edhe mbi marrëveshjen pozitë-opozitë nga e cila ka dalë edhe figura kryesore e presidencës së Shqipërisë. Pas këtij vendimi, si dhe pas firmosjes nga presidenti Moisiu të vendimit të KLD-së, kryetari i shtetit është tashmë i pafuqishëm për të sjellë këtë balancë. Nuk ka asnjë dyshim se Moisiu e ka bërë me vetëdashje këtë kolaps KQZ-je, por nuk mund të mos thuhet se ka qenë një proces jashtë kontrollit të tij dhe që krijon një problem të madh. Madje nuk është hera e parë që Moisiu "humbet" në një strukturë ku ai është personi më i lartë!

Një ndikim më i drejtpërdrejtë i strukturave monitoruese mbi maxhorancën socialiste, mund të finalizohej qoftë me dorëheqjen e anëtares më të re të KQZ-së, Dëshira Subashi, qoftë edhe me zgjidhje të tjera që sjellin zgjidhjen e këtij problemi. Pavarësisht se KQZ e kësaj stine zgjedhore vlerësohet nga OSBE/ODHIR, mbajtja e këtyre raporteve çbalancuese mund të sillte precedentë të zgjedhjeve të shkuara, të cilat janë përmendur edhe në disa raporte ndërkombëtare pas zgjedhjeve të tejmanipuluara për pushtetin legjislativ.

Institucione të tjera që kanë qenë të përziera në manipulimin e zgjedhjeve të shkuara të përgjithshme janë edhe ato të Shërbimit Informativ, të Prokurorisë, të Policisë, ndaj të cilave kreu i shtetit ka kërkuar që të qëndrojnë mënjanë duke respektuar statusin kushtetues, aktet nënligjore dhe rregulloret vetorganizuese. Por mospërzierja e këtyre strukturave nuk varet shumë nga ashpërsia e fjalimeve të presidentit dhe nga takimi i njëpasnjëshëm i tyre; më shumë se nga këto duhet të pyetet se sa profesionale dhe sa demokratike janë këto institucione.

Me përjashtim të ndryshimit të krerëve, asnjë hap tjetër institucional nuk është ndërmarrë në ndërtimin dhe mirëfunksionimin e tyre; në këto insitucione nuk është bërë as përpjekja më minimale për të ribërë statusin dhe kuadrin ligjor të tyre, çka potencialisht dhe nga kontigjentet njerëzore ato mund të jenë sërish një problem i mprehtë për zgjedhjet e 12 tetorit. Koha për të bërë këto ndryshime nuk mund të gjendet në këtë moment, por nuk ka gjithashtu edhe instrumenta që të kontrollojnë mospërfshirjen e tyre.

Në këto kushte projektet me efektbërëse dhe shërbimi më i mirë që mund t'u bëhej këtyre zgjedhjeve do të ishte përfshirja e organizatave jofitimprurëse për të ndjekur rigorozisht çdo qendër votimi në qytet dhe në fshat. Ambasada të akredituara në Tiranë, projekte dhe misione brenda tyre, që kanë luajtur dhe luajnë një peshë të rëndësishme në formësimin e shoqërisë civile, mund të financonin pikërisht në këtë drejtim duke dhënë një kontribut shtesë në mirecurinë e zgjedhjeve lokale.

Po aq sa forcat politike në Shqipëri që janë të interesuara për zgjedhje sa më të ndershme dhe demokratike, duket se ka edhe një interes më të përgjithshëm që ato të shënojnë një kapitull të ri në proceset shqiptare që humb vazhdimisht shanse dhe që mbetet "e uritur" për të hyrë në familjen europiane. Megjithëse ka edhe shumë pengesa të tjera serioze në marrëveshjen e Asocim-Stabilizmit, kapërcimi i moskontestimit të zgjedhjeve është një bazë e mirë për të mos mbetur peng i detyrimeve që varen nga vetë shqiptarët.

Copyright©2000-2003 Trepca.net - Të gjitha të  drejtat e rezervuara.