OPINIONE

BAROMETRI DIPLOMATIK

ZEROJA E MADHE E DIALOGUT SERBO-SHQIPTAR

26 shtator 2003 / Prof.Dr.Mehdi HYSENI*

Kohëve te fundit, inicimi i dialogut  të imponuar  nga SMZ-ja midis Prishtinës dhe Beogradit pothuajse është bërë «temë qendrore» edhe  në  relacionet e diplomacisë ndërkombëtare. Për sensibilizimin e kësaj çështjeje, në veprim janë hedhur në veçanti politika dhe propaganda zyrtare e SMZ-së, e cila për një kohë shumë të shkurtër, duke improvizuar  rolin demokratik të saj në arenën ndërkombëtare, ia  arriti ta  «animojë» bashkësinë ndërkombëtare, që  palës shqiptare t'ia imponojë  agjendën e bisedimeve me SMZ-në.

Sipas «prognozës» së përcaktuar të Grupit të Kontaktit (SHBA, Gjermania, Franca,  Anglia, Italia dhe Rusia) për Kosovën, të deklaruar  për opionin publik nga kryeadministratori i ri i UNMIK-ut, Hari Holker (me t'u kthyer në Kosovë nga takimi me përfaqësuesit e Grupit të Kontaktit në Nju-Jork, më 24.IX.2003),  hapja e  dialogut «historik» serbo-shqiptar, do bëhet nga mesi i tetorit në Vjenë të Austrisë. Në këtë mënyrë, iu bë qartë palës shqiptare, se janë të «detyruar» të përgatitën seriozisht, duke i harmonizuar qëndrimet  dhe pikëpamjet e saj politike, me qëllim që të hyjnë sa më parë në bisedime me palën kundërshtare serbomalazeze. Tanimë, kjo dilemë u përqartësua se, së shpejti do të fillojnë bisedimet  serbo-shqiptare për «çështjet teknike» të Kosovës. Të paktën, kështu, deri tani janë deklaruar politika zyrtare e SMZ-së dhe ajo e bashkësisë ndërkombëtare, se bisedimet e parashikuara, do të zhvillohen «vetëm» në këtë  sfond  «tekniko-politik»  ndërmjet Kosovës dhe Unionit të Serbisë dhe Malit të Zi.

Mirëpo, edhe pse janë përcaktuar suazat e kornizës së bisedimeve serbo-shqiptare, se do të jenë të «nivelit teknik» pa prejudikuar fare statusin politik të Kosovës, këto nuk do të jenë në plan të parë të fillimit të bisedimeve serbo-shqiptare, por krejtësisht dy «tema të vala» të tjera politike: (A) sovraniteti serbomalazez dhe (B) pavarësia e Kosovës. Sipas të gjitha gjasave të teorisë së parashikuese politike, këto dy «tema», do  të jenë bosht qendror i bisedimeve të ardhshme, që pritet të fillojnë në Vjenë.

Mirëpo, për shkak të  divergjencave të palëve bashkëbiseduese lidhur me këto dy koncepte të papjtueshme politike për Kosovën, do të dështojë dialogu serbo-shqiptar për zgjidhjen e  «çështjeve  teknike»  të Kosovës. Këtë disfatë të dialogut  të ardhshëm serbo-shqiptar, me dozën më të lartë të skepticizmit politik ( kongresmeni dhe specialisti amerikan  për çështje të mbrojtjes  dhe të politikës së jashtme)  e ka parashikuar, që tani edhe  Ted(Galen) Carpenter, duke nënëvizuar se: «për shkak të pikëpamjeve   diametralisht të kundërta midis pales serbe dhe asaj shqiptare, dialogu Beograd- Prishtinë, do të arrijë  po atë rezultat, që e ka arritur edhe dialogu  midis Izraelit dhe Palestinës.»(Sipas www.lajme.net, 25.IX.2003).  Këtë prognozë politike, edhe Ted Carpenter, e mbështet në faktin tanimë të ditur qe më se një dekadë, se  pala shqiptare mbron konceptin e pavarësisë, kurse Serbia dhe Mali i Zi si «ngrehinë e bashkëdyzuar demokratike» me çdo kusht   kërkojnë rivendosjen e sovranitetit jurdiko-administrativ e shtetëror mbi Kosovën.

Thënë të vërtetën, realisht, pjesa e parë e  kësaj deklarate të Ted G. Carpenter nuk ka «zgjuar» aq shqetësim dhe  surprizë në opinionin politik shqiptar, sepse ky tanimë këtu e 100 vjet më parë (1912-1913) e ka të ditur qëndrimin dhe pikëpamjet  e sovranitetit kolonial të Serbisë dhe të Malit të Zi. Mirëpo, pasusi i dytë i kësaj deklarate meriton analizë të hollësishme dhe eksplicite nga ana e politikës shqiptare në Kosovë dhe më gjerë, ku thuhet : « edhe pse Moska është e shqetësuar për mundësinë eventuale të njohjes së pavarësisë së Kosovës, ajo tani nuk ka ndonjë qëndrim të vetin të prerë lidhur me çështjet rajonale. Ndërkaq, SHBA-ja do të ketë rol të përmbajtur  lidhur me çështjen e Kosovës, të cilën me gjasë, do ia lërë për ta zgjidhur Bashkimit Evropian, sepse Kosova nuk është  më as në interesin dytësor të amerikanëve.» (Po aty, www.lajme.net,25.IX.2003). 

Me gjithë skepticizmin e konkluzionit hipotetik  të Ted G. Carpenter, se dialogu serbo-shqiptar, do të përfundojë vetëm   me NJË ZERO TË MADHE, ( gjë që kjo, nuk ka dyshim se do të ketë një epilog të tillë, sepse sovraniteti kolonial serbomadh është në kolizion flagrant me nocionin e pavarësisë së Kosovës shqiptare. Në këtë kontekst, dyshimi dhe dilemat paraprake të Ted G. Carpenter janë tërësisht të qëndrueshme, sepse dialog të suksesshëm serbo-shqiptar a në kuptim të përgjithshëm nuk mund të ketë fare, kur mbisundojnë pikëpamje të kundërta të palëve në konflikt) mbetet për të shpresuar  dhe besuar se, edhe pas shkuarjes së ish-presidentit Bill Klinton nga pushteti, administrata amerikane nuk do të qëndrojë « e përmbajtur»  në zgjidhjen çështjes së Kosovës, siç ka deklaruar eksperti amerikan, Ted G. Carpenter, sepse interesat afatgjata strategjike të politikës së jashtme amerikane, dhe të partnerizmit të saj me aleatët evropianë të NATO-s, diktojnë që SHBA-ja patjetër të jetë e pranishme  edhe në Kosovë, e së këndejmi edhe në  hapësirat e tjera  etnike  të shqiptarëve  në Ballkan. Përndryshe, vërtet, pa praninë e faktorit amerikan  në Ballkan, do të jetë e diskutueshme, jo vetëm pavarësia e Kosovës, por edhe procesi i demokratizimit, i paqes  dhe i sigurisë për të gjithë popujt  e tij.

«Metodologjia e justifikueshme e mbrojtjes» së sovranitetit kolonial serbomalazez mbi Kosovën(!)

Sipas  parametrave të kësaj «metodologjie justifikuese» politika dhe  elita  intelektuale serbe dhe KOS-i, janë dakorduar që sa i përket pavarësisë së Kosovës, të mos ia bëjnë asnjë koncesion palës shqiptare. Në këtë mënyrë, prapë krerët e politikës zyrtare të SMZ-së, qëndrojnë në të njëjtat pozicione të pandryshueshme të politikës antishqiptare të regjimit fashist gjenocidal serb të ish-presdintetit Slobodan Milosheviq: «nuk ka negociata për sovranitetin serb mbi Kosovën».

Praktikisht, kjo të përkujton një thënie popullore:» Ia bëjmë si të duash, i thotë vëllau i madh-egoist  e shpirtzi atij të voglit, ti zgjedhë, por livadhi më mbetet mua». Edhe pse ky krahasim nuk është aspak i natyrshëm, mirëpo në rastin konkret (sepse ne nuk jemi kurrfarë vëllezërish me serbomalazezët, por vetëm armiq të moçëm, si rrjedhim i sundimit të egër kolonial serbomalazez mbi Kosovën dhe territoret e tjera shqiptare të Shqipërisë Etnike) mund të përdoret, sepse esenca e tij është një paradigmë e së keqës dhe e padrejtësisë në kuptimin e përgjithshëm.  Këto dy negativizma  janë pjesë përbërëse të «metodologjisë justifikuese-mbrojtëse»  të sovranitetit kolonial hegjemonist  serbomalazez. Në njërën anë, politika  e SMZ-së është e gatshme për bisedime me shqiptarët, por, ama, dihet, në anën tjetër, sipas tyre: «Kosova është zemra dhe djepi i Serbisë»(!?) Atëherë, çfarë kuptimi politik a diplomatik do të ketë organzimi i bisedimeve politike me palën serbomalazeze, kur kjo, që në fillim, ka përcaktuar pozicionin e saj maksimal politik,  që Kosova me çdo kusht të kthehet nën sistemin kolonial serbomalazez.

Duke qenë se jemi në prag të fillimit të një dialogu të pabarbartë dhe  të imponuar kryesisht nga sponsoruesit e «demokratizimit» dhe të ringjalljes ekonomike të SMZ-së, elitat politike shqiptare në Kosovë, që tani, duhet ta ndërtojnë me konsensus një strategji të qartë politike dhe kombëtare, që do të jetë vetëm në favor të pavarësisë dhe të shtetësisë së Kosovës. Mirëfilli, asnjë kompromis, as koncesion nuk mund të bëhet nga pala negociuese shqiptare, që do të dëmtonte qoftë në ndonjë formë kërkesën e ligjshme dhe të drejtë të popullit shqiptar për pavarësinë  e Kosovës.

Për të mos ndodhur ndonjë  «e papritur a po rikthesë» politike në kuadrin e dialogut të parashikuar serbo-shqiptar, që do të hapet në mënyrë solemne në Vjenë nga përfaqësuesit e OKB-së, të BE-së dhe të Grupit të Kontaktit, e nuk dihet se ku, dhe kur do të përfundojë, sepse zhvillohet pa praninë  dhe monitorimin e Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Sa është oportune dhe e dobishme për çështjen e statusit të Kosovës nisja e bisedimeve serbo-shqiptare, që do të mbahen nën patronazhin e kryeshefit të UNMIK-ut, Hari Holker, që tani, paraprakisht,  po dihet «rezultati» i tyre-NJË ZERO E MADHE NË LETËR. Bisedime për «çështje teknike» se si Serbia dhe Mali i Zi të «rihapin shtigjet e braktisura» për të hyrë dhe dalë lirisht nga Kosova, jo për të zgjidhur ndonjë problem të minoritet serbomlazez në Kosovë, por për të ushtruar propagandë dhe luftë speciale subversive kundër  interesave jetike të shqiptarëve dhe të Kosovës.

«Metodoligjia mbrojtëse» e sovranitetit serb mbi Kosovën (sipas agjendës së përgatitur politike nga Nebojsha Çoviqi, patriarku Pavle dhe Artemie Radosavleviqi etj. për dialogun e theksuar serbo-shqiptar) përbëhet nga këto «pika  strikte» antipavarësi Kosovës, dhe shqiptarëve(shumicës dërrmuese mbi 90%) vetëm status minoriteti kombëtar:

« 1. Serbia me asnjë çmim të mos e braktisë Kosovën, sepse e ka tapinë historike mbi të. Po qe se e mohon këtë tapi të saj, Serbia do ta humbasë përgjithmonë Kosovën.

2. Me ngulmë të insistojë në zbatimin e efektshëm të Rezolutës 1244  të KS të OKB-së, duke u mbështetur posaçërisht në nenin, i cili sanksionin sovranitetin e RFJ-së (sipas të cilit Serbia është trashëgimtare e Kosovës). Sovraniteti i shtetit ka përparësi ndaj vullnetit separatist të minoritetit i cili jeton në të. Të insistojë në zbatimin e Deklaratës Universale për të Drejtat e Njeriut(1948), Aktin përfundimtar të Helsinkit(1975), si dhe të gjitha dokumenteve të KSBE-së, përkatësisht të OSBE-së, që kanë të bëjnë me të drejtat e pjesëtarëve të pakicave kombëtare, sipas të cilave nuk u njihet e drejta  e shkëputjes.

Përderisa të jetë e vendosur dhe konsekuente në mbrojtjen e sovranitetit mbi Kosovën, Serbia mund të llogaritë në mbështetjen e Rusisë dhe të Kinës në Këshillin e Sigurimit të Kombeve të Bashkuara, të cilat për shkak të mbrojtjes së interesave të tyre vitale (Çeçenia, Tibeti, Tajvani, Sinkjang), nuk do të bëjnë koncesione ndaj rivendikimeve të  SHBA-së dhe të NATO-s, që ta copëtojnë tërësinë territoriale të Serbisë. Pas shembjes së komunizmit asnjë minoriteti kombëtar në vendet evropiane nuk i është njohur e drejta e shkëputjes territoriale nga shteti, pavarësisht nga numri dhe kompaktësia e tij ku jeton. Mosndryshimi i kufijve te republikave, është ngritur në stadin e parimit dhe dhe të aksiomës në zgjidhjen e krizës jugosllave, si dhe në këtë mënyrë nuk është lejuar copëtimi territorial i Bosnjë_Hercegovinës nga  republika serbe, i Kroacisë nga republika serbe e Krainës dhe i Maqedonisë nga shqiptarët.

3. Serbia, duke argumentuar Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit, të mbështetet në Aktin final të KSBE-së, i cili garanton mosndryshimin e kufijve të jashtëm të shteteve anëtare, me përjashtim në rast të dhënies së pëlqimit të tyre. Gjithashtu, të merren në konsideratë: Konferenca Nërkombëtare për RSFJ-në e Hagës, e cila duke miratuar konkluzionet e Komisionit të Arbitrazhit të Badinterit, i njohu të gjitha ish-republikat e  RSFJ-së brenda kufijve të tyre të AVNOJ-it.

4. Me qëllim të sforcimit të tapisë së saj mbi Kosovën, Serbia duhet  të marrë për bazë këto traktate ndërkombëtare: Traktatin e Londrës së vitit 1913, sipas të cilit kthimi i Kosovës në sovranitetin e Serbisë është njohur ndërkombëtarisht, Traktati i Paqes së Versajës i vitit 1919, Traktati i Paqes së Parisit i vitit 1947 në të cilat është sanksionuar dhe rikonfirmuar në mënyrë implicite e dreja e sovranitetit të Serbisë, përkatësisht e Jugosllavisë mbi Kosovën.

5. Që kushtetuta e re e Serbisë, përveç dispozitave  të mosjetërsimit të territorit të saj, të përmbajë dispozitën e posaçme mbi ndalimin e dorëheqjes nga Kosova. Në këtë mënyrë, për shtetin tonë të përbashkët (fjala është për Unionin Serbi+Mali i Zi), nuk do të kërkohej asgjë më tepër sesa atë që kanë ish-republikat e RSFJ-së dhe vendet e Evropës Lindore: integritetin e garantuar territorial dhe kufijtë e jashtëm, si dhe trajtimin e barabratë dhe të pacënuar të dinjitetit nacional dhe shtetëror.

6. Sponsorët perëndimorë të separatizmit shqiptar, nuk do të kenë guxim, që ta mbështetin pavarësinë e Kosovës pa pëlqimin e Serbisë. Nëse do të vepronin ndryshe, atëherë do të gjendeshin jashtë të së drejtës pozitive ndërkombëtare, dhe do të rrezikonin që një precedencë e dhunshme e tillë, t'iu kthehej  vetë atyre si bumerang.»

De facto  dhe «de jure» këto janë tezat kryesore antishqiptare, janë të papranueshme qoftë mbi bazën  e së drejtës  natyrore, historike, politike e kombëtare shqiptare, qoftë  mbi atë juridike a politike ndërkombëtare të së drejtës pozitive (sipas të cilave Kosova  me çdo kusht, dhe pa kurrfarë kompromisi, duhet të ngelë në rezervatin e deritashëm kolonial serbomalazez) , që përbëjnë thelbin e përmbajtjes së strategjisë së draftit politik të palës serbomalazeze për të hyrë në dialog me palën shqiptare të Kosovës.

Pikërisht, duke marrë parasysh këto recidiva dhe bagazh iracional  të historisë së falsikuar  të Kosovës dhe të shqiptarëve nga ana e politikës pushtuese kolonialiste e Serbisë dhe e Malit të Zi, duhet të mbështet pa asnjë rezervë dhe serlivizëm edhe deklarata  e peshuar politike dhe kombëtare e kryetarit të Lëvizjes Popullore të Kosovës (LPK), Emrush Xhemailit, dhënë masmediave shqiptare në Prishtinë, më 25 shtator 2003: « LPK-ja nuk do të njohë asnjë rezultat të bisedimeve Prishtinë-Beograd, para se bashkësia ndërkombëtare dhe Beogradi, të mos e kenë njohur ndërkombëtarisht pavarësinë e Kosovës».

(Kosovapress, 25.IX.2003). Në esencë, mesazhi i kësaj deklarate zyrtare të LPK-së, është tejet i qartë dhe apostrofues si për elitat e politikës shqiptare, ashtu edhe për mediatorët dhe sponsorët e bashkësisë ndërkombëtare të dialogut serbo-shqiptar për Kosovën që pritet të hapet solemnisht në Vjenë, se organizimi i tij nuk do të ketë ketë kurrfarë rëndësie politike për  «pajtimin historik» midis serbomalazezëve dhe shqiptarëve lidhur me statusin e Kosovës. Këtë  ZERO rezultat, e kanë parashikuar edhe disa ekspertë të mirënjohur  amerikanë, e në veçanti, siç theksuam më sipër, Ted G. Carpenter. Andaj, me të drejtë shtrohet pyetja: pse të nisë ky dialog  midis Prishtinës dhe Beogradit, kur  edhe politika e sotme  « premtuese demokratike» e SMZ-së ndaj Kosovës dhe shqiptarëve, shërbehet me  ndërrimin e të njëjtave teza dhe argumente të vjetra  raciste dhe kolonialiste në dëm  të së vërtetës dhe të së drejtës historike dhe të vetëvendosjes së Kosovës. Në favor të kujt, dhe kush do të përfitonte më së shumti nga dialogu serbo-shqiptar? – Dihet, rikolonizimi i Kosovës me «refugjatë të rinj» serbomalazezë, dhe statu quo-ja  e mosnjohjes së subjektivitetit të saj juridik ndërkombëtar. Ja, ky do të jetë  rezultati përfundimtar i dialogut  politik serbo-shqiptar i nisur në Vjenë, dhe sipas të gjitha gjasëve i përmbyllur politikisht dhe ndërkombëtarisht me NJË ZERO TË MADHE në Beograd dhe në Prishtinë.

Sigurisht se me  këtë rezultat negativ në planin  diplomatik paqësor të bashkësisë ndërkombëtare për «zgjidhjet e çështjeve teknike» të Kosovës, para të gjithëve do të jetë i rezignuar, Hari Holkeri, kryeadministratori i UNMIK-ut. Mirëpo, përgjegjësinë kryesore për dështimin e dialogut të theksuar, do ta mbajë politika shtetërore  e palës serbomalazeze, e cila në vend se të demokratizohet  dhe të pajtohet me  realitetin dhe të vërtetën historike se Kosova kurrënjëherë nuk ka qenë pjesë e territorit etnik serbomalazez (vetëm plaçkë koloniale  e politikës gjenocidale dhe pushtuese serbomalazeze), ajo sërish po operon me ndërrimin e tezave të «kategorive» të vjetra të historisë shoviniste serbomadhe të «Naçertanije» të Ilia Garashaninit (1844), dhe të periudhës bizantine të «Serbisë» së car Dushanit-mizorit, se  «me tapi, Kosova është e Serbisë».

Për këtë arsye, bashkësia ndëerkombëtare, së pari është dashur të organizojë një konferencë ndërkombëtare për zgjidhjen e statusit përfundimtar të Kosovës, e jo të legjitimojë  «dialog provincial» serbo-shqiptar kinse për «zgjidhje të çështjeve teknike». Kjo «metodikë» e zgjidhjes së konfliktit ndërkombëtar serbo-malazez, përjashton çdo mundësi reale, që Kosova të mëvetësohet definitivisht nga sundimi i egër kolonial serbomalazez. 

Politika strategjike e politikës shqiptare, e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, e OKB-së, e Bashkimit Evropian(BE-së) dhe e NATO-s, në këto çaste, duhet të jetë kompelementare, e bashkërenduar dhe e orinetuar në përshpejtimin e transferimit të të gjitha atributeve shtetërore Kosovës, sepse kjo është e vetmja alternativë reale, e cila do të garantonte të drejtën  legjitime dhe legale të njohjes së subjektivitetit juridik ndërkombëtar të Kosovës.

*Autori është bashkëpunëtor shkencor i «American Diplomacy», North Carolina, SHBA.

Copyright©2000-2003 Trepca.net - Të gjitha të  drejtat e rezervuara.