OPINIONE

Një artikull e disa probleme

(Çështja e imazhit dhe sindroma e viktimizmit)

Nga Piro MISHA

 

Shkas që u ula të shkruaj u bë një artikull i gjatë i botuar pak ditë më parë në gazetën "Zëri i Popullit" (ZP, 14 gusht 2002). Artikulli titullohej "Realitetet përballë, pasqyrojnë realitetin e vetvetes", me nëntitull "Bollëku i zhurmës së shtypit italian dhe politika e re shqiptare". Le ta themi që në fillim, ky artikull pa emrin e shkruesit, i nënshkruar thjesht me inicialet ABC(!), që merrte përsipër t'iu kthente përgjigje shkrimeve të botuara kohët e fundit në shtypin italian, ku përgojohet kryeministri i Shqipërisë, z.Fatos Nano, mund të konsiderohet si shembull se si nuk duhet trajtuar një çështje e tillë. Sigurisht, edhe unë jam i mendimit se në ndonjë nga shkrimet në fjalë kishte shumëçka që të linte një shije jo të mirë. Siç mendoj se ka arsye përse të jemi të pakënaqur me mënyrën se si një pjesë e shtypit italian ka trajtuar gjatë këtij dhjetëvjeçari temën e Shqipërisë e te shqiptarëve.

 

Por që një episod mediatik ta paraqesësh si një krizë në marrëdhëniet mes dy vendeve dhe me një nervozizëm të panevojshëm të bësh karshillëqe, duke iu kujtuar italianëve që do bënin mirë "të mos shihnin qimen në shtëpinë e tjetrit, por trarin në shtëpinë e vet.", dhe pastaj, pasi këput një sërë broçkullash të tjera, duke e shpjeguar gjithshka me xhelozinë që na paskeshin italianët për marrëdhëniet e afërta të zotit Nano me ndonjë politikan të lartë grek, i vë kapakun me kërcënimin se meqenëse italianët na e gjykokan kështu gjendjen në Shqipëri, atëhere ndoshta u dashkan "… parë nga e para edhe prania dhe roli i shumë forcave të specializuara italiane në këtë vend.", e gjithë kjo në rastin më të mirë do të ishte një mendjelehtësi e papërgjegjshme në trajtimin e marrëdhënieve me një ndër vendet që prej vitesh është një nga partnerët kryesorë të Shqipërisë.

 

Sigurisht, s'do t'ia vlente të merresha kaq gjatë me një artikull, që edhe pse i botuar pa emër në organin e partisë që aktualisht është në pushtet, në fund të fundit s'është veçse një artikull. Siç nuk ia vlen të merresh më shumë nga ç'e meritojnë as me artikujt e shtypit italian (ku gjithsesi gjykoj se mënyra që zgjodhi z.Nano për ta trajtuar këtë çështje, duke hapur procedurat legale për shpifje ndaj revistës "Expresso", është mënyra më e mirë se si mund të reagohet në raste të tilla.), sikur nga gjithë kjo histori të mos dalin në pah probleme që, për mendimin tim, është tepër e ngutshme të sillen në qendër të vëmendjes.

 

 

Çështja e imazhit

 

S'ka dyshim se artikujt e botuar tash së fundi në shtypin italian duhen parë brenda kontekstit të imazhit që ekziston sot në mbarë Europën apo dhe më gjërë për Shqipërinë dhe shqiptarët. Faktikisht imazhi që i kemi krijuar vetes përben një ndër faktorët që do të vazhdojë të na penalizojë për mjaft kohë. Sigurisht, një temë si kjo meriton një diskutim shumë më të thelluar, ku të analizohen që nga papërgjegjshmëria e indiferenca absurde që ka treguar shteti shqiptar gjatë gjithë këtij dhjetëvjeçari për një çështje që çdo vend normal në botë e merr tepër seriozisht, e deri tek paefektshmëria e deritanishme e diplomacisë sonë, që fatkeqësisht jo rrallë është parë si një mundësi për të bërë ndere, apo për të shpërblyer militantët për shërbimet e bëra. Për ta ilustruar këtë, s'është nevoja të shkojmë larg, le të mbetemi tek Italia dhe të bëjmë pyetjen: a ia ka parë ndokush fytyrën e diplomatëve tanë në ekranin e ndonjë televizioni italian edhe atëhere kur gjatë dhjetëvjeçarit të fundit, për një arsye apo një tjetër, Shqipëria apo shqiptarët ishin temë e ditës.

 

A ka parë kush ndonjë shkrim të botuar nga përfaqësuesit tanë të nderuar, ku t'i shpjegohet opinionit publik italian se realiteti shpesh s'është aq i thjeshtëzuar sa ç'e paraqet shtypi, se pjesa dërrmuese e emigrantëve s'janë kriminelë, por njerëz hallexhinj që klishetë e medias i ndëshkojnë padrejtësisht, se mes tyre ka aktualisht disa mijëra studentë shqiptarë, të cilët askush s'i zë në gojë, e kështu me radhë. Shumëkujt ndoshta i kujtohet se si gjatë luftës së Kosovës ambasadori jugosllav, e në mos ai, dikush tjetër nga ambasada e këtij vendi, ishin të abonuar të përnatshëm të thuajse çdo emisioni televiziv ku diskutohej për Kosovën, duke mbrojtur interesat e vendit të vet. Sigurisht, s'do të ishte e drejtë ta vinim gishtin vetëm tek përfaqësia jonë në Itali.

 

A s'është e njëjta gjendje edhe në Greqi e gjetkë! Kur një revistë si "Newsweek" botoi jo shumë kohë më parë një artikull që e paraqiste Shqipërinë si një ndër 10 vendet më problemore në botë, në krah të Afganistanit, Somalisë e Koresë së Veriut, duke e shoqëruar artikullin me një sërë fotografish nga kriza e 1997, pa iu shënuar atyre datën kur ishin marrë, çka përbën një falsifikim të dënueshëm profesional, a s'është absurde që në vend që të protestojmë ne, ngrihet dhe proteston zyra e OKB-së në Tiranë! Sigurisht, mund të sillen shumë shembuj të tillë që dëshmojnë nevojën e rikonceptimit të shumëçkaje në shërbimin tonë diplomatik, ku po të përjashtojmë pak njerëz, mes të cilëve do të fusja padyshim dhe ambasadorin e emëruar tani rishtaz në Romë, pjesa tjetër e përfaqësuesve tanë s'kanë as aftësitë intelektuale e as ato profesionale për të kryer shumëçka që duhet kërkuar nga përfaqësimi diplomatik i një vendi, që pas një izolimi të gjatë kërkon të integrohet ne botën moderne.

 

Kur bën fjalë për një temë si kjo s'ka se si të mos të vijnë ndërmend shfaqjet e përsëritura të masohizmit që kemi dëshmuar gjatë gjithë këtij dhjetëvjeçari, kur politikanët tanë s'kanë lënë të zezë pa thënë kundër vendit të vet nëpër forumet ndërkombëtare, me shpresën naive se po godisnin kundërshtarët e tyre politikë.

 

 

A e meritojmë imazhin që kemi?

 

Kjo është një pyetje që ka ardhur koha t'ia bëjmë vetes, pa u fshehur më pas retorikave boshe. Sepse, do të ishte më së paku naive që çështjen e imazhit ta reduktonim në një çështje perceptimi mediatik. Ne mund të nervozohemi kur shtypi i një vendi apo një tjetri e thjeshtëzon realitetin e gjërave, ekzagjeron, tregohet joprofesional kur as që merr mundimin të verifikojë vërtetësinë e fakteve që përdor. Por, veç, le të mos harrojmë, prostitutat shqiptare s'janë thjesht një trillim mediatik. As trafikantët e drogës. Fakti është që prej vitesh jemi bërë një vend që eksportojmë probleme, një vend ku dy herë brenda një dekade u desh të vinin ushtritë e huaja që të ndalonin marrëzinë tonë vetëshkatërruese.

 

Në ç'vend tjetër të Europës dalin ende cubat rrugës për të grabitur udhëtarët! Këto s'janë thjesht fantazimet dashakeqe të ca gazetarëve, as frut i ndonjë konspiracioni, nga ata që na pëlqen të besojmë kur duam ta lajmë veten nga përgjegjësitë. Shtypi italian, grek apo i vendeve të tjera mund të na paraqesë në mënyrë të sipërfaqshme, mund të jetë edhe i instrumentalizuar e tendencioz, ai është padyshim përgjegjës në mjaft raste për përforcimin e stereotipeve që e njësojnë sot shqiptarin me krimin, çka na bën me të drejtë të indinjohemi. Por veç le të mos harrojmë të vërtetën e hidhur se eksporti ynë kryesor vazhdon të mbetet (pavarësisht nga mungesa e shifrave të besueshme) emigracioni, apo ç'është më e keqja, droga, prostitutat e trafiqet e tjera. Këtë s'ka njeri që s'e di. Dhe asnjë propagandë, sado e efektshme qoftë ajo, s'do të arrinte ta ndryshonte dot realisht imazhin që i kemi krijuar vetes, po s'kuptuam se ndryshimi duhet të fillojë së pari këtu. Rruga e gjatë e mundimshme e rikuperimit të emrit tonë të mirë s'fillon me gjetjen e alibive, siç bën psh. artikulli i ZP-së, ku rreket të përligjë e shesë për normale, në emër të ca të ashtuquajturave tradita e karakteristika të veçanta të popullit tonë, që politikanët të shkokan t'iu zënë derën restoranteve e t'i bien qylit, apo të pranojnë "ndere" e "financime".

 

Që kjo ekziston, madje në përmasa shqetësuese, është një turp, por që organi zyrtar i partisë në pushtet të përpiqet të na e shesë si diçka normale, kjo është një tregues që gjërat kanë shkuar larg. Kur e mira dhe e keqja, e ligjshmja dhe e paligjshmja bëhen diçka relative, kjo është shenjë e sigurt se një shoqëri është e sëmurë. Simptomat e kësaj sëmundjeje tek ne kanë kohë që janë shfaqur. Në fund të fundit, mjaft me këto formula që na paraqesin si një vend të veçantë. Qytetërimi europian, për të cilin flasim aq shumë, në fund të fundit është ai sistem vlerash e rregullash, që e detyruan pak ditë më parë një politikan të lartë gjerman të jepte dorëheqjen. vetëm sepse u zbulua se kishte përdorur privatisht bileta avioni të fituara me miljet e mbledhura nga udhëtimet zyrtare! Në s'na pëlqejnë këto vlera e rregulla, atëhere t'i lëmë hilet tona të vogla, le të mos gënjejmë as veten e as të tjerët, t'i biem drejt e të kthehemi ne Arnautistanin, ku me ç'shihet, shumëkush do të ndihej mirë.

 

Sigurisht, këto sa thashë mund të duken vogëlsira para problemeve madhore me të cilat përballen pjesa më e madhe e shqiptarëve. Por janë pikërisht këto vogëlsira që formojnë kontekstin e shtetit ligjor e të një shoqërie civile, fjalë këto me të cilat fatkeqësisht është abuzuar kaq shumë.

 

Pak ditë më parë gazeta amerikane "Washington Post", duke iu referuar situatës në Kosovë shkruante "Nëse udhëheqja e shqiptarëve të Kosovës dëshiron që kërkesat e saj për pavarësi të merren seriozisht, atëhere duhet të fillojë një luftë serioze kundër krimit të organizuar dhe të fillojë zbatimin e ligjit." I njëjti mesazh ka kohë që na është dërguar. Eshtë e kotë të shohim ëndrra me sy hapur: pa ndryshuar imazhin që kemi, çka do të thotë pa luftuar seriozisht krimin, as që mund të bëhet fjalë për integrim në Europë. Përkundrazi, muri i vizave sa do të vijë duke u lartësuar.

 

A mund të luftohet vërtet krimi? Fushata e fundit kundër skafeve, që padyshim duhet përshëndetur, tregon qartë se mundësitë janë, në se ekziston vullneti politik. Por s'mund të jetë veçse hapi i parë. Krimi i organizuar do mund të luftohet realisht vetëm atëhere kur krimineli fajtor për krime nga më mizoret ta dijë se do ta paguajë shtrenjtë atë që bën, që trafikantët e drogës e tregtarët e vajzave ta dinë se pronat e vëna me paratë e krimit do t'iu konfiskohen! Kur të mos mjaftohet me pezullimin nga detyra të policëve që bashkëpunojnë me krimin, që pastaj të na bëhen pronarë të lokalesh luksoze në qendër të Tiranës, por kur ata të ndëshkohen në mënyrë shembullore. Kur gjykatësit e prokurorët të japin llogari se ku i gjetën paratë për jetën që bëjnë e për vilat e ndërtuara plazheve!

 

Dihet se krimi i organizuar luftohet vërtet vetëm kur atij i priten rrënjët politike e ekonomike, kur i konfiskohen pronat ku ka investuar paratë e krimit. A mund të quhemi vend normal kur askush s'kujtohet të pyes askënd se ku i gjeti paratë për të bërë investime qindra mijëra dollarëshe! Vetëm pak kohë më parë në një operacion të madh të policisë italiane u arestuan 104 shqiptarë të akuzuar për një mijë e një të zeza. U tha zyrtarisht se shumat marramendëse të nxjerra nga krimi ishin investuar në Shqipëri. A u hap vallë ndonjë hetim! Sa lokale në Tiranë dihet se janë bërë me para krimi, madje në ndonjë rast pronari ndodhet i arrestuar diku jashtë! Mund të vazhdohet gjatë me shembuj të tillë, për ta përfunduar me një shembull nga kronika e ditëve të fundit.

 

Pak ditë më parë policia deklaroi se e dinte prej kohe se pronarët e një hoteli në Sarandë, të vrarë njeri në Tiranë e tjetri në Spanjë, qenkeshin të lidhur me krimin. Atëhere del pyetja: I ka njoftuar vallë policia politikanët tanë të lartë që të mos shkonin në këtë çerdhe të krimit, sepse me ç'mbaj mend, së paku vitin që shkoi, aty gjeje jo pak nga politikanët më të lartë të këtij vendi! Dhe duke vazhduar me këtë arsyetim: A s'ka ardhur koha që të nxirret një ligj që ta bëjë të detyrueshme transparencën e financimeve të partive e të fushatave elektorale të të gjitha niveleve, për të shmangur lidhjet e dyshimta mes politikës dhe krimit! Parlamenti bën mirë që heton financimet e mundshme të shtypit nga shërbimet e fshehta. Por, a s'do te bënte mirë të niste hetimin edhe të burimeve financiare të medias, pas atij sinjali shqetësues që u dha nga hetimi i çështjes kokaina!

 

Pyetjet që mund të bëhen sot janë të shumta dhe ato kërkojnë zgjidhje. Rruga më e keqe e mundshme është të marrim rolin e viktimës, duke mbyllur sytë para problemeve që kemi, siç bën artikulli i përmendur. Në të vërtetë një prirje e tillë ekziston, madje është një ndër tiparet që na dallon. "Shqiptarit nuk i pëlqen kurrë të shohë dhe të njohë fajin dhe të metën e tij; i pëlqen kurdoherë të ngarkojë një tjatrë.", shkruante Mithat Frashëri dekada më parë. Mos na e paskan fajin të huajt që, siç vuri në dukje me të drejtë dhe ministri më i ri i Brendshëm, prej dhjetë vjetësh nuk arrihet të gjenden së paku dhjetë policë e dhjetë punonjës për aeroportin e Rinasit, kësaj porte ku çdo vizitor bën kontaktin e parë me vendin, që të shfaqin minimumin e respektit që një shtet ka për veten! Si mund të kërkojmë respekt nga të tjerët kur s'respektojmë dot veten. PS e Vlorës protestonte para pak kohe për emrin e keq që i paska dalë qytetit, që padyshim s'e meriton. Por mund të pyesësh: ç'ka bërë kjo organizatë, apo pushteti lokal në Vlorë, deputetët e Vlorës që ky emër i keq të ndryshojë? A ka bërë ndonjëherë vaki që këta njerëz që s'iu vjen mirë për emrin që ka qyteti i tyre, të marrin nismën për të mbledhur vlonjatët që të protestojnë, duke u distancuar nga ajo pakicë kriminale që është bërë shkas që ky qytet të njihet në mbarë botën si një ndër qendrat e trafiqeve.

 

Apo t'i kërkojnë Parlamentit e medias që të mos indinjohen e shqetësohen (me të drejtë) vetëm kur motovedeta italiane bëhet shkas që të mbyten disa shqiptarë, por të shqetësohen dhe ta ngrinin zërin dhe kur, pak javë më parë, skafistët vlonjatë hodhën në det e mbytën (për të disatën herë) disa kurdë të pafajshëm! Te indinjohen në radhë të parë se u vranë njerëz të pafajshëm, së dyti edhe për ndikimin që kanë fakte të tilla në imazhin e qytetit të tyre A është kujtuar psh. PS e Vlorës ta pyesë policinë apo prokurorinë në se ka hapur vallë deri më sot ndonjë hetim për rastet kur skafistët kanë qenë shkaktarë të drejtpërdrejtë të vrasjes së qënieve njerëzore? Sa janë skafistët që vuajnë aktualisht dënimin jo thjesht për trafikim të paligjshëm njerëzish, por për vrasje, për trafikim droge, e kështu me radhë.

 

Sot në të vërtetë ekzistojnë kushtet që mbarë shoqëria shqiptare të dëshmojë se po distancohet nga ai pragmatizëm ekstrem i rrezikshëm që përligj gjithshka në emër të pasurimit. Lufta pa kompromis kundër krimit, jo thjesht e vetëm atij banal e primitiv të qënieve të mjera që shndërrohen në vrasës për pesë pare gjë, (çka dëshmon se sa e gjatë është rruga e shoqërisë sonë drejt qytetërimit), por në radhë të parë kundër atyre kriminelëve që sot kapërdisen si të parët e vendit, do të ishte një hap i parë në rrugën e gjatë drejt rifitimit të dinjitetit tonë e integrimit real në Europë.

Copyright©2000-2003 Trepca.net - Të gjitha të  drejtat e rezervuara.