|
- 21 shtator
2003 / Prof. Dr.Mehdi
HYSENI
-
Ska
asnjė dilemė se politika serbe ėshtė pėrqėndruar nė klishetė e
regjimit gjenocidal tė Slobodan Milosheviqit. Nė njėrėn trumbeton
para botės se ėshtė e gatshme pėr dialog me palėn shqiptare, kurse
nė anėn tjetėr, ka deklaruar prerazi, se pavarėsia e Kosovės nuk do
tė jetė objekt shqyrtimi nė asnjė tryezė negociuese
serbo-shqiptare, qė pritet tė organizohet dhe monitorohet nga
bashkėsia ndėrkombėtare. Kjo strategji e politikės zyrtare serbe
paraprakisht prejudikon faktin se, nė ēfarė niveli mund tė
zhvillohen dhe tė pėrmbyllėn bisedimet e palėve nė kontest. Sipas
kėsaj filozofie tė politikės serbe, del se, zgjidhja e problemit tė
Kosovės mund tė bėhet vetėm nė kuadrin e shtetėsisė serbomalazeze.
Nė esencė, kjo edhe ishte formula e vetme e regjimit gjenocidal
pushtues serb tė Slobodan Milosheviqit pėr zgjidhjen e ēėshtjes sė
Kosovės. Mirėpo, gjithashtu, jemi dėshmitarė se, kėto projekte
serbomėdha, tė hartuara dhe tė dekretizuara nga Kisha Ortodokse
Serbe, shkaktuan edhe hollokaustin serb mbi shqiptarėt dhe
Kosovėn(1989-1999), i cili vetėm pjesėrisht u ndėshkua nga bashkėsia
ndėrkombėtare.
-
-
Si rrjedhim i disfatės
politike dhe luftarake tė Serbisė nė Kosovė, tanimė kanė kaluar
katėr vjet qėkur Kosova ėshtė shkėputur definitivisht nga sistemi
shtetėror kolonial serbomadh. Nė kėtė kontekst, rolin kryesor
historiko-diplomatik dhe luftarak e kanė luajtur Ushtria Ēlirimtare
e Kosovės(UĒK) dhe Aleanca e Atlantikut Verior (NATO), e prirė nga
Shtetet e Bashkuara tė Amerikės me presidentin e tyre nė krye, Bill
Klinton. Prandaj, pavarėsisht nga aspiratat e sistemit kolonialist
tė Unionit tė Serbisė dhe Malit tė Zi, de facto as de jure, Kosova
nuk i pėrket mė Serbisė e as Malit tė Zi. Ē ėshtė e vėrteta, Kosova
ėshtė nėn sovranitetin juridik ndėrkombėtar tė Organizatės sė
Kombeve tė Bashkuara (sipas Rezolutės 1244, qershor 1999), mirėpo,
kjo nė asnjė mėnyrė nuk nėnkupton se pas pėrfundimit tė mandatit tė
UNMIK-ut, duhet tė rikthehet nėn sovranitetin e dikurshėm kolonial
tė Serbisė, sepse historikisht kurrė nuk ka qenė territor etnik i
Serbisė, as i Malit tė Zi, por i Shqipėrisė Etnike.
-
-
Kėtė postulat parėsor tė
sė drejtės natyrore, historike dhe ligjshme tė shqiptarėve mbi
Kosovėn, duhet ta mbajnė parasyshė faktorėt relevantė, tė cilėt do
tė involvohen nė zgjidhjen e ēėshtjes sė Kosovės nė kuadrin e
dialogut serbo-shqiptar, tė parashikuar pėr muajin tetor a nėntor
tė kėtij viti. Ndryshe, (nėse pėrfillet kėrkesa e institutit tė
sovranitetit kolonial tė Serbisė mbi Kosovėn) ekziston rreziku
potencial, qė tė shprethejė konflikt i ri i armatosur midis Serbisė
dhe Kosovės. Me kėtė rast, mohimi dhe zvarritja e kėrkesės sė
drejtė pėr pavarėsimin e Kosovės, do tė legjitimonte tė drejtėn e
vetėvendosjes sė ribashkimit tė shqiptarėve dhe tė gjitha
territoreve tė Shqipėrisė Etnike, tė cilat sot gjenden nėn tutelėn
kolonialiste serbomalazeze-sllave.
-
-
Natyrisht, se lindjen e njė
kėrkese tė kėtillė legale pėr rikthimin e sovranitetit territorial
dhe etnik brenda kufijve natyrorė-historikė tė Shqipėrisė Etnike,
Serbia dhe Mali i Zi, do ta trajtonin njėsoj, sikurse kėrkesėn e
pavarėsisė sė Kosovės: ėndėrr dhe iluzion i shkretė i shqiptarėve.
Ky recidiv i historisė falsifikatore dhe i politikės kolonialiste i
Serbisė mbi Kosovėn, dhe mbi territoret e tjera shqiptare, qė edhe
sot po mbahen tė okupuara nga sundimi i egėr shekullor imperialist
serbomalazez, pasyron me vėrtetėsi origjinale ankthin e paranojės
kolektive serbe, se Kosova ėshtė pronė e paluajtshme serbe.
Rishfaqja e kėtij paradoksi mitologjik nė politikėn e sotme
serbomalazeze si kundėrpeshė e realpolitikės shqiptare, paraqet
barrierėn e pakalueshme, qė statusi i Kosovės, tė zgjidhet me mjete
paqėsore demokratike, dhe nė frymėn e rregullave dhe tė parimeve tė
sė drejtės ndėrkombėtare, dhe rendit juridik pozitiv ndėrkombėtar.
-
-
Me gjithė
faktin se politika shqiptare e Kosovės ndodhet nėn ushtrimin e
trysnisė sė ethshme tė politikės dhe tė propagandės sė Unionit tė
Malit tė Zi dhe tė Serbisė (SMZ-sė), si dhe tė Bashkimit
Evroipian(BE), qė sa mė parė tė jetė e mundur tė hyjė nė dialog me
Serbinė pėr «ēėshtje teknike», shqiptarėt e Kosovės, nuk kanė asnjė
arsye, qė tė nxitojnė pėr t'i fryrė kėsaj «ēorbe bajate» tė kuzhinės
serbomalazeze.
-
-
Kėtė objektiv
tė strategjisė preventive dhe tė domosdoshme tė Kosovės, tanimė e
kanė mė se tė qartė, edhe qarqet politike dhe propagandistike tė
Beogradit, tė cilat janė duke u ngutur pėr sė tepėrmi, qė tė
krijojnė kontaktet e para zyrtare me palėn shqiptare, nė mėnyrė qė
statusin e Kosovės ta rikthejnė nėn Kushtetutėn e marsit 1989 tė
Slobodan Milosheviqit, sipas sė cilės Serbia do ta siguronte
sovranitetin e saj mbi Kosovėn dhe shqiptarėt. Vėrtet, pranimi i
palės shqiptare pėr tė hyrė nė negociata me Unionin e SMZ-sė, mbartė
me vete dy rreziqe tė paevitueshme pėr ardhmėrinė e qeniesė sė
Kosovės: (A) Rikthimin e legjitimitetit kolonial tė Serbisė mbi
Kosovėn dhe (B) Pėrjashtimin e politikės dhe tė pushtetit shqiptar
tė Kosovės nga bashkėsia ndėrkombėtare. (Eventualisht) pas kryerjes
sė njė akti tė kėtillė absurd politik e kombėtar tė klasės poilitike
shqiptare, do tė vinte nė shprehje revidimi i statusit tė tanishėm
ndėrkombėtar tė Kosovės, me ē'rast kjo «vullnetarisht» do tė
shndėrrohej nė «ēėshtje tė brendshme» tė Serbisė, ashtu siē
parashikojnė: referendumet, deklartat, rezolutat dhe kushtetat serbe
tė Slobodan Milosheviqit dhe tė Nebojsha Ēoviqit.
-
-
Pse tė hyhet
nė dialog me SMZ-nė pėr «ēėshtje teknike», kur Kosova ende ėshtė nėn
protektoratin ndėrkombėtar tė OKB-sė?! Si nė kuptimin juridik,
kushtetues, politik e diplomatik njė kėrkesė e kėtillė nuk ka
kurrfarė baze racionale, sepse Kosovėn e administron UNMIK-u. Nėse
nė organizimin e tanishėm institucional, administrativ, juridik dhe
ligjor tė UNMIK-ut, nuk funksion ndonjė mekanizėm nė kuptimin e tė
ashtuqujaturave «ēėshtje teknike», atėherė kjo ėshtė ēėshtje mė vete
dhe pėr vete e UNMIK-ut dhe e Qeverisė sė Kosovės, dhe jo kursesi as
e Serbisė, as e Malit tė Zi, si shtete tė huaja.
-
-
Nėse nė
Kosovė «janė tė diskriminuar» serbėt, atėherė ky nuk ėshtė problem i
Podogoricės, as i Beogradit, por i minoritetit serb, i cili
respektimin dhe pėrmbushjen e tė drejtave tė tij, duhet t'i kėrkojė
nė organet dhe institucionet e Qeverisė dhe tė Kuvendit tė Kosovės,
tė cilat janė tė pėrfaqėsuara edhe nga pėrfaqėsuesit e minoritet
serb, e jo t'i drejtohen as Beogradit, as Podogoricės, sepse kjo
atėherė, do tė ishte pėrzierje e drejtpėrdrejtė e SMZ-sė nė ēėshtje
tė brendshme tė Kosovės. Mirėpo, problemi nuk qėndron nė faktin se
minoriteti serb «ėshtė i diskriminuar» nga shumica dėrrmuese
shqiptare, por ky ėshtė njė skenar i vjetėr sa edhe vetė Kisha
Ortodokse Serbe, e cila gjithmonė ka qenė prijėse e sofistikimit tė
sė vėrtetės historike mbi shqiptarėt. Mbi kėtė bazė tė vjetėr
antishqiptare, edhe sot, kur Kosova mė nuk ėshtė nėn qeverijsen e
Serbisė, KOS-i nė vijimėsinė katėrvjeēare (1999-2003), i akuzon
shqiptarėt si «element diskriminues dhe ekstremist» ndaj minoritetit
serbomalazez nė Kosovė. Kjo politikė strategjike e KOS-it ka pasur
dhe ka pėr qėllim tė fundit, qė ta kompremetojė politikėn shqiptare
nė sy tė botės, me qėllim qė Kosovėn ta rikthejė nė gjendjen e
mėparshme tė sundimit kolonial mizor tė regjimit gjenocidal tė
Slobodan Milosheviqit.
-
-
Politika
paqėsore shqiptare, nevojitet qė tė nxjerrė jashtė lojės politike
KOS-in, si dhe tė gjitha agjenturat e saj tė UDB-sė serbomalazeze,
tė cilat janė duke vepruar dhe kryerė akte tė kundėrligjshme
anembanė Kosovės. Praninė e kėtij rreziku e ka theksuar me plot tė
drejtė dhe me arsye edhe «Mandela» i Shqipėrisė Etnike, Adem Demaēi,
duke nėnvizuar se :»
-
-
Pjesėmarrja dhe kontributi
i serbėve nė parlamentin e Kosovės ka qenė i tillė, qė disa herė ka
krijuar edhe krizė politike". Shqiptarėt e kanė shprehur hapur se
pėrfaqėsuesit serbė po zbatojnė politikėn e Beogradit, prandaj
s'kanė mundur tė kenė sukses nė parlamentin e Kosovės. "Tė gjitha
propozimet dhe sugjerimet e tyre janė kontestuar nga shqiptarėt,
sepse ata shihet qartė se po zbatojnė politikėn e Beogradit zyrtar
dhe tė regjimit tė dikurshėm fashist", tha Demaēi dhe shtoi se
kontributi i parlamentarėve serbė do tė ishte mė i madh sikur ta
"vijonin sensin e kosovarėve, jo vetėm tė serbėve por edhe tė
shqiptarėve, dhe sikur tė mos shkonin pėrherė pėr t'u konsultuar nė
Beograd". I pyetur nė ėshtė politikė zyrtare e Beogradit edhe ajo qė
parlamentarėt serbė kėrkojnė tė zbulohen dhe tė nxirren para bankės
sė drejtėsisė aktorėt e veprave terroriste ndaj serbėve, Demaēi
ėshtė pėrgjigjur: "Nė territorin e Kosovės janė 50.000 ish-anėtarė
tė UDB-sė [Sigurimit shtetėror], tė cilėt punojnė pėr mosintegrimin
dhe destabilizimin e Kosovės.»(Liria Kombėtare,16.09.2003).
-
-
Duhet tė nėnvizojmė se, pa
zgjidhjen e statusit tė drejtė pėrfundimtar tė Kosovės, nuk kanė
gjasė, qė tė zgjidhen asnjė nga «ēėshtjet teknike prioritare», tė
parashikuara nga Unioni i SMZ-sė dhe i UNMIK-ut, sepse nė rastin
konkret, nė esencė, ėshtė ndėrruar roli i prioritares nė
sekondaren, gjė kjo ėshtė nė shpėrputhje flagrante me kriteret
normative tė teorisė sė konfliktit pėr zgjidhjen e problemeve
ndėrkombėtare.
-
Me
shqyrtimin e «ēėshtjeve teknike», pėrkatėsisht tė brendshme, qė i
pėrkasin Qeverisė sė Kosovės dhe administratės ndėrkombėtare tė
UNMIK-ut, nuk mund tė ndėrtohen kurrfarė kornizash a draftesh
juridiko-politike, qė presupozojnė vėnien nė «rend dite»
shqyrtimin e statusit tė Kosovės. Pėrkundrazi, kjo «procedurė e
re» juridiko-diplomatike ndėrkombėtare pėr zgjidhjen e problemit
kolonial tė Kosovės, vetėm se do tė neglizhojė mė tepėr, dhe do tė
zvarris pavarėsinė e Kosovės, nga e cila nė mėnyrė tė
pashmangshme, do shtojė gjasėt, qė shqiptarėt tė homogjenizohen,
dhe tė arrijnė konsensusin nė artikulimin e rivendikimit tė drejtė
dhe tė ligjshėm historiko-kombėtar tė ēlirimit antikolonial
serbomalazez-sllav, gjė qė kjo, pa dsyhim, do tė shpie nė
Ribashkimin e Shqipėrisė Etnike.
-
-
Serbia
dhe Mali i Zi, duhet tė jenė tė vetėdijshėm, duke mos i mbyllur
sytė para sė vėrtetės historike, dhe para gjithė botės, se me
thurje intrigash dhe me shpifje tė «terrorizmit» shqiptar nė sy
tė SHBA-sė dhe faktorėve tė tjerė tė bashkėsisė ndėrkombėtare, nuk
do t'ia arrijnė kurrė, qė kėto epitete shėmtuese tė njerėzimit
(veēori kėto tradicionale tė politikės dhe praktikės kolonialiste
tė tė gjitha regjimeve serbomėdha antishqiptare dhe antiKosovė dhe
antiShqipėri Etnike, duke filluar qė nga 1842 deri mė 1999), t'ua
atribuojnė shqiptarėve tė kolonizuar as Kosovė, as Iliridė, as
Anamoravė e as Shqipėri, duke i ndėrruar tezat si gjithmonė gjatė
historisė sė deritashme nė kurriz tė shqiptarėve dhe tė qenies sė
territorit tė tyre etnik, me qėllim qė sėrish, edhe sot, nė
shekullin XXI, tė manipulojnė dhe tė spekulojnė me politikėn, me
diplomacinė dhe me drejtėsinė ndėrkombėtare nė disfavor tė
ēlirimit antikolonial dhe tė pavarėsimit tė Kosovės, pėrkatėsisht
tė Shqipėrisė Etnike.
-
-
Si
shkenca, politika, propaganda, drejtėsia e SMZ-sė, dhe me theks
tė posaēėm, Kisha Ortodokse Serbe ( e cila me shekuj shqiptarėt i
ka akuzuar dhe dėnuar nė emėr tė «terrorizmit» dhe tė
«ekstremizmit» para aleatėve tradicionalė sllavė, dhe para
opinionit serbosllav ballkanik, vetėm pėr tė fshehur tė vėrtetėn
historike dhe gjenealogjike tė shqiptarėve dhe tė Shqipėrisė
Etnike) duhet tė mbajnė parasysh faktet dhe argumentet e
qėndrueshme, qė pėrbėjnė fundamentin e kėrkesės sė ligjshme tė
luftės politike antikoloniale tė shqiptarėve pėr pavarėsi, e cila
ka mbėshtetjen edhe nė tė drejtėn ndėrkombėtare, edhe nė
bashkėsinė ndėrkombėtare, se ka ardhur koha qė paqėsisht tė heqin
dorė nga Kosova dhe nga tė gjitha territoret etnike shqiptare, tė
cilat edhe sot gjenden tė kolonizuara nėn sovranitetin
administrativ dhe shtetėror tė SMZ-sė. Ndryshe, do tė pėrballen me
realpolitikėn gjithėshqiptar, qė pa dyshim ėshtė nė frymėn e
integrimit paqėsor dhe tė qytetėruar nė Evropėn e Bashkuar, rrugė
kjo e pashmangshme, e cila patjetėr do t'iu garantojė edhe
integrimin nacional tė shqiptarėve nė Ballkan (sikurse Serbisė,
Malit tė Zi, Kroacisė, Bullgarisė, Sllovenisė, Greqisė) nė saje tė
sė drejtės sė vetėvendosjes.
-
-
Nė
kėtė mėnyrė, do tė vinte nė shprehje ribashkimi i Shqipėrisė, i
cili para sė gjithash, do tė ishte nė interes tė rujatjes sė paqes
dhe tė sigurisė sė ekuilbrit ballkanik
nga i cili, do tė pėrfitonte edhe paqja e siguria nė dimensione
evropiane dhe ndėrkombėtare. Ndryshe, po qe se pėrfillen me ēdo
kusht gėnjeshtrat, shpifjet, akuzat dhe anatemat e politikės sė
improvizuar demokratike tė SMZ-sė, dhe tė Kishės Ortodokse Serbe,
se «shqiptarėt janė elementė ekstremistė dhe terroristė, e Kosova
, pėrkatėsisht 50% e Shqipėrisė Etnike, ėshtė territor etnik
serbosllav», atėherė, nuk ka asnjė dyshim se Ballkani, edhe nė
shekullin XXI, do tė mbetet «FUĒI BARUTI».
-
-
-
Autori ėshtė bashkėpunėtor shkencor i «American Diplomacy»,
North Carolina, SHBA.
|
|