18.09.2003 - Trepca.net

Shqiptarėt dhe Zvicra


   
I. Zvicra dhe kriminaliteti i tė huajve
 
    Njė raport i publikura lidhur me sigurinė e mbrendshme tė Zvicrės pėr vitin 2002 thuhet  numri i akteve penale ėshtė rritur dukshėm. Nė vitin 2001 do kenė qenė 275.591 akte penale ndėrsa nė vitin 2002 ky numėr ėshtė rritur pėr 11.6%, do tė thotė nė 307.631. Nga numri i vitit 2002 thuhet se 53.4% janė akte penale tė kryer nga tė huajt nė Zvicėr. Kėto tė dhėna kohėve tė fundit po pėrdorėn nga krahu i djathtė politik zvicėran pėr tė argumentuar refuzimin marrėveshjes sė Shengenit (konkret marrėveshjėn bilaterale II), marrėveshje kjo ku parashikohet heqja e kontollit kufitar me EU-nė.
  
Argument tjetėr qė po pėrdoret nga kundėrshtarėt e afrimit tė Zvicrės nė BE, janė tė dhėnat tjera poashtu penale si deliktet kundėr trupit dhe jetės. Deliktet vrasje kanė treguar rritje nga viti 2001 pėr 21.7%, kėrcnime 23.9% dhe kėrcėnimet kundėr nėpunsėve shtetėrorė 51.1%, dhunime 6.6%, deliktet kundėr integritetit seksual 15.2%, pra edhe kėto pėrqindje futen si argument se marrėveshjen bilaterale I (liria e qarkullimit tė njerzve dhe mallrave mes BE-se dhe Zvicrės) me BE-nė ėshtė shkaktare e kėsaj rritjeje tė dhunės, natyrisht nga tė huajt. Kėto tė dhėna nuk janė tė fundit, ipet edhe numri i saktė i akteve penale tė bėra nga tė huajt. Kėshtu 164.000 akte penale nė vitin 2002 janė bėrė nga tė huajt, edhe nė tregtin e drogės thuhet tė ketė rritje pėr 15.4% dhe se pjesa e tė huajve qė merren me kėtė zejtari ėshtė dikund 80% (burimi i tė dhėnave St.Galler Nachrichten, 21 gusht 03, fq. 10. Komnet i njė parlamentari federal zviceran). Dhe kėshtu partitė e djathta refuzojnė Marrėveshjen e Shengenit (marrėveshjen Bilaterale II me BE-nė) me parollėn:  jo Marrėveshjes sė Shengenit- dhe jo kriminilatitetit tė gjithnjė nė rritje.
 
II. Shqiptarėt nė Zvicėr
 
Pėrdjekja e shqiptarėve nga regjimi i Millodheviqit dhe keqėsimi i situatės nė Kosovė ka bėrė qė shumė shqiptarė tė vendosen edhe nė Zvicėr. Numri i shqiptarėve, jo vetėm nga Kosova por edhe nga viset tjera tė Ballkanin Perendimor, numron qindra mijėra. Kulninacionin numėri i shqiptarėve nė Zvicėr e arrin me shpėrthimin e luftės nė Kosovė, pra me ardhjen e njė numri refugjatėsh qė i kishte marrė Zvicra pėr ti shpėtuar nga holokausi i shekullit tė ri tė qė po shkaktohej nga serbėt. Njė numėr i madhė i shqiptarėve kanė qenė azilkėrkues tė cilevė nuk iu ėshtė njohur ky status deri atėherė kur ėshtė marrė vendimi qė tė kthehen pėrfundimisht nė Kosovė, bashk me refugjatėt. Disa nga kėta azilkėrkues ia kanė arritur ti bindin organet zvicerane se trupi dhe jeta e tyre ėshtė nė rrezik, por ka edhe njė numėr shumė tė madhė qė kanė mbetur pa njohe tė statusit tė azilit dhe kėshtu vite me radhė (mbi)jetuan nga tė ardhurat sociale qė i jepte shteti kėtyre azilkėrkuesve. Njė numėr i kėtyre azilkėrkues u inkuadruan edhe nė zanatin e vjedhjeve, inicues tė konflikteve e rrahjeve, krijimi i grupeve tė vogla kriminele e deri te shpėrndarės droge dhe bartės tė kėsaj lėnde. Dhe kėto vepra nė vitet e `90 kanė arritur kulminacionit ku organet dhe mediat, natyrisht edhe duke i fryrė shumėn e akteve kundėrligjore tė azilkėrkuesve nga ex-Jugosllavia (edhe shqiptarėt janė kėtu Jugo), dhe ata paraqiteshin si kėrcėnuesit mė tė mėdhenjė tė qetėsisė publike nė Zvicėr!
 
III. Shiptarėt popull kriminel?!
 
Edhe sot kur lexojmė gazetat ditore, edhe atėherė kur vritet ndonjė shqiptarė apo kur ndodhė ndonjė akt tjetėr kriminel disa media zvicerane menjėherė dyshojnė nė shqiptarėt, edhe pse koheve tė fundit supozimet dhe dyshimet e disa nga keto media ėshtė treguar  i gabuar, ato kur aktori ėshtė shqiptarė shtrojnė pyetje si, a ka tė bėj kjo me rivalet nė tregtinė me drogė?!  Dhe nėse zvicerani i thjeshtė lexon diēka tė tillė, e qė nuk ka kontakt me shqiptar, fiton pėrshtypjen se gjithė shqiptarėt janė kriminel, tregtar droge, vrasės, tė dhunshėm, njerėz ekzotik, tė pasjellshėm, tė rrezikshėm, brutal, arrogant...
 
Tė kriminalizohen qindra mijėra shqiptarė qė jetojnė nė Zvicėr duke u bazuar  vetėm nė veprat kundėrligjore tė njė numri tė kufizuar, fenomen qė ka secili popull, moralisht dhe politikisht ėshtė e pakuptimt. Dhe shtrohet pyetja, shqiptarėt a nuk kanė dinjitet dhe personalitet?! A janė shqiptarėt me tė vėrtetė popull kriminel?!
 
Nė njėrėn anė kėrkohet integrimi i tė huajve, kėtu edhe i shqiptarėve, nė anėn tjetėr kjo pengohet direkt dhe indirekt nga lajmet bombastike tė akteve penale e kundėrligjore tė shqiptarėve. Kėtu nuk mendohet fare pėr konsekuencat qė duhet t`I bartin shqiptarėt e pafajshėm mu pėr arsye te lajmeve tė tilla. Shqiptarėt shpesh po hasin nė vėshtėrsi posa tė tregojnė identitetin dhe pėrkatėsinė kombėtare nė gjetjen e punės, ata kanė fituar ndjenjėn se posa tė dihet identiteti i tyre trajtohen ndryshe edhe edhe nga organet administrative dhe gjygjėsore. Shqiptarėt nuk janė vetėm shkelės ligji, shumica mundohen tė punojnė konformė normave vendore, megjithe vėshtėrsive qė kanė me gjuhė dhe fusha tjera. Pse i gjithė ky paragjykim i fryer edhe i pėrkrahur nga disa media?! Kėshtu e ka puna kur shqiptari ėshtė pa shtet, jetim dhe nuk ka kushė ti dalė nė mbrojtje!
 
Ėshtė interesant edhe fakti, se edhe profesorė dhe figura tjera politike e deri te njerzit e rėndomtė mendojnė se shqiptarėt kanė vetėm kanunin dhe se janė njerėz me mendime mesjetare, nuk dinė ēka ėshtė kopjuteri e interneti. Pėr dallim nga vendet si Gjermania, Austria ku ka institute kėrkimore qė i njohin shqiptarėt ashtu si janė, nė Zvicėr nuk ka asnjė institut qė merret me kulturėn, historinė e popullit shqiptarė. Dhe shtrohet pyetja si ėshtė e mundur qė njė vend me mjete te mjaftueshme financiare, qė ka njė numėr shumė tė madhė shqiptarėsh qė jetojnė nė vendin e tyre, tė mos kenė njė institut shkencoro-hulumtues pėr popullin shqiptarė, e jo qė tė vlersohen shqiptarėt nė bazė tė paragjykimeve dhe stereotipeve e deri me antipatit tė tipit gazetaresk?!
 
IV. Shqiptarėt e falenderojnė Zvicrėn
 
Ska dyshim se shqiptarėt dinė tė falenderojnė dhe nderojnė popullin e Zvicrės pėr mundėsin qė iu janė dhėnė atyre qė tė jetojnė dhe veprojnė nė vendin e tyre. Natyrisht ata falenderohen poashtu pėr kontributin qė po e japin zviceranėt nė kuadėr tė Misionin tė OKB-sė nė Kosovė. Ska dyshim se organet e drejtėsisė duhet t`i denojnė aktet kundėrligjore, poashtu s’ka dyshim se edhe shqiptarėt e ndershėm i denojnė dhe i gjykojnė aktet kriminele tė bėra nga bashkkombasit e tyre, mirėpo ėshtė e pakuptueshme qė pjesa dėrmuese e tyre tė dėnohet dhe tė vuaj pasojat e akteve kriminele qė bėjnė disa shkelės ligji dhe vetėm pse fitohet pėrshtypja nga mediat se shqiptarėt janė kėrcėnues tė rendit piblik nė Zvicėr. Jo rrallė shqiptarėt ofendohen duke i quajtur ata edhe si minjė tė mėdhenj e deri te sharjet si Yugo etj.
 
V. Pasojat e paraqitjes sė shqiptarit si krimbėrės
 
Pasojat e paraqitjes sė shqiptarit nė media si kriminel ka ndikuar shumė negativisht nė pozitėn e shqiptarit nė shoqėrinė zvicerane. Me largimin e njė numri tė madhė azilkėrkues shqiptarė nė krye tė toplistės sė kriminelėve tani janė popujt tjerė. Ndėrsa shqiptarėt e ndiejn ende pasojat e servimeve bombastike tė disa mediave zvicerane. Dhe kėto pasoja janė si nė kėrkim tė njė vendi tė punės, banese etj. Tani sė fundi kur kanė filluar edhe pėrgatitjet zgjedhore pėr parlamentin e Zvicrės, partia e djathtė zvicerane, SVP, ka vėnė nė programin e saj "luftimin e mafisė brutale shqiptare", dhe kėtu shtrohet pyetja a ėshtė e vėrtetė gjithė kjo qė propagandon Partia Popullore Zvicerane kundėr shqiptarėve?! Ku ėshtė diplomacia shqiptare?!
 
(Z.A  shtator 2003)


Copyright©2000-2003 Trepca.net - Tė gjitha tė  drejtat e rezervuara.