10.09.2003 - Trepca.net

Personaliteti i shquar i letrave shqipe, Ismail Kadare bėn thirrje pėr zgjidhje tė krizės sė KQZ dhe mbėshtet Presidentin Moisiu

Shqipėria s'ka nevojė pėr kriza artifice


10 shtator 2003 / Ēerēiz LOLOĒI
 
Shkrimtari i shquar shqiptar Ismail Kadare qė ēprej disa muaj ndodhet nė Tiranė ėshtė prononcuar rreth nje krize tė re te politikės sė Tiranės nė prag tė betejės zgjedhore tė vjeshtės pėr qeverisjen vendore. Ai ėshtė pritur nė njė takim tė veēantė nga presidenti Moisiu dhe fill pas kėtij takimi, nė kaudėr tė angazhimit tė pėrhershėm qytetar, ai ka dhėnė versionin e tij nė zgjidhjen e krizės sė KQZ qė shpleks edhe krizėn politike. 
 
PYETJE: Ju jeni takuar dje me presidentin e Republikės, Alfred Moisiu, lidhur me zhvillimet dhe debatin e ditėve tė fundit pėr emėrimin e zonjės Dėshira Subashi si anėtare e 7-tė nė Komisionin Qendror tė Zgjedhjeve. Cili ishte shqetėsimi i tij?
 
KADARE: Si ēdo qytetar i Shqipėrisė do tė thosha se shqetėsohemi kur gjendemi pėrpara njė ngatėrrese tė re tė Shqipėrisė, ngatėrrese tė radhės. Pėr fat tė keq kėtu ka njė prirje pėr ngatėrresa, qoftė edhe artificialisht. Unė pata rastin tė takoj Presidentin, dėgjova mendimin e tij, shpjegimin e tij pėr ngjarjen dhe pak a shumė shpjegimi ishte qė presidenti pėrpiqet qė tė ketė njė moral politik dhe kjo ėshtė e drejtė dhe pėrkon me njė mendim tė gjerė.
 
Ai shtjelloi tezėn qė si president i Republikės, i bėrė veēanėrisht garant pėr kėto zgjedhje pėr ecurinė e tyre tė mbarė dhe kjo ėshtė njė gjė e logjikshme dhe rrjedh natyrshėm nga posti i tij. Ne kemi njė president konsensual, tė shpallur pasi ēdo president nė vendet e Europės ėshtė konsensual, ruan unitetin e vendit, ėshtė garant pėr kushtetutėn dhe disa gjėra kombėtare tė mėdha si mund tė thuash. Nė rastin tonė ai ėshtė dyfish konsensual dhe shqetėsimi i tij pėr t'u bėrė garant pėr zhvillimin e zgjedhjeve ėshtė i natyrshėm, buron nga roli i tij.
 
Kur ėshtė i natyrshėm, vjen i natyrshėm dhe duhet tė jetė i tillė pėr tė gjithė jetėn tonė politike, sepse ne kemi kohė qė jemi nė njė survejim nė kuptimin e mirė tė fjalės tė bashkėsisė europiane dhe asaj ndėrkombėtare. Nė kohėn e sotme asnjė shtet nuk mund tė jetojė jashtė kuadrit tė marrėdhėnieve ndėrkombėtare, kėshtu ėshtė e nevojshme qė kėto teste tė kalojnė me sukses, sepse dikush mund tė thotė pse kaq kohė kemi ne pėr t'i bėrė qejfin Evropės.
 
Nuk ėshtė e vėrtetė, kjo e ashtuquajtur OJQ lidhet me ekonominė dhe zhvillime tė ndryshme nė vendin tonė. Zgjedhjet janė njė ngatėrresė pėr tė gjitha vendet e vogla sot dhe kryesisht pėr vendet e ish-lindjes qė kėrkojnė tė hyjnė nė Europė dhe shqetėsimi i Presidentit ėshtė i drejtė, dhe nė thelbin e rolit tė tij, tė forcės sė tij, tė tagrit tė tij.
 
PYETJE: Shqetėsimi i zotit Moisiu ėshtė moral apo ligjor, pasi Kėshilli i Lartė i Drejtėsisė ėshtė njė institucion i depolitizuar?
 
KADARE: Ėshtė e vėshtirė tė ndash kėto raste moralin nga ligji. Ka njė mendim qė thotė tė bėsh ndarje tė prerė, sidomos kur bėhet fjalė pėr qėndrime tė institucioneve tė tilla siē ėshtė presidenca. Mua mė habit nervozizmi qė u krijua pėr zgjedhjen e kėtij anėtari. U krijua apo u shfaq njė prirje pėr rrėmujė, duke nisur qė nga deklarata e zv-ministrit tė drejtėsisė qė pėr mua ishte krejtėsisht e papėrgjegjshme. I cili thotė tė ikė presidenti punė e madhe dhe i vendosin gjėrat siē duan vetė. Ėshtė jashtė formatit tė njė shteti serioz qė njė zv.ministėr tė dalė dhe tė bėjė deklarata tė tilla. Kėtu pėr mua ka diēka tė paqartė, ka kokėfortėsi tė keqe nga klasa politike shqiptare, njė lloj trilli.
 
Nėqoftėse nuk do ishte kėshtu, nuk kishte pse Kėshilli i Lartė i Drejtėsisė i vuri gishtin kėsaj kandidature. Nga shtypi kam parė se ajo ėshtė njė ndėr tre gjyqtaret qė liroi njė kriminel. Ju e dini se drejtėsisė shqiptare i bėhen akuza nga populli shqiptar si dhe nga institucionet ndėrkombėtare, njė nga akuzat mė tė rėnda ėshtė lirimi i kėtij krimineli. Ėshtė njollė e rėndė pėr ēdo drejtėsi, lirimi i kriminelėve ėshtė thyerje e moralit tė popullit. Kjo gjyqtare e pranoi lirimin e tij, dhe tha merrmėni, gjykomėni. Por ėshtė njė ngjarje e ndodhur nė Shqipėri, dhe para pak ditėsh kėtu ka ndodhur njė ngjarje e rėndė, ėshtė vrarė njė nga komisarėt e policisė.
 
Kėto janė vrasje tipike mafioze. Janė vrasje me njė mesazh shumė tė qartė, qė mafia tė heqė nga rruga pengesat, dhe nga ana tjetėr terror fizik qė paralajmėron ndėshkimin e tė tjerėve. Ėshtė korrupsion nė katror, korrupsion dhe terror. Kėshtu ėshtė pak e ēuditshme se si KLD ka zgjedhur pikėrisht kėtė kandidaturė. Por, qoftė dhe me mėnyrė jo direkte, njeriu, kur bėhet shkaktar pėr njė fatkeqėsi njerėzore, qoftė dhe padashur sėrish merret njė masė.
 
Mesa duket interesat e kėsaj gjyqtareje mua mė lanė njė pėrshtypje shumė tė keqe nė shtyp, sepse kėta i dhanė rastin qė tė shfaqte njė natyrė njerėzore qė ėshtė e detyrueshme qoftė edhe pėr njė gjyqtar qė ėshtė njeri i ligjit, por mbi tė gjitha ėshtė njė njeri. Ėshtė e ēuditshme se si refuzoi me kėmbėngulje, qė dha njė pėrshtypje tė pahijshme pėr tė ardhur tek rrugėzgjidhja e kėsaj krize, sepse gjykohet personazhi dhe gjykohen mėnyrat se ē'mund tė pėrdorė.
 
 
PYETJE: Cila mund tė ishte rruga pėr tė dalė nga kjo krizė?
 
KADARE: Nuk ka krizė qė tė mos ketė rrugėdalje. Ēdo gjė ka njė derė sidomos nė politikė. Duke paraqitur portretin e njeriut qė u bė shkak, mendoj se do tė ishte zgjidhje dhe e logjikshme tė bėnin atė qė duhet bėrė, qė kjo gjyqtare tė tėrhiqej vetė sepse njeriu kur krijon njė sherr, njė krim apo rrėmujė, qoftė dhe padashur, duhet tė tėrhiqet.
 
Me mendimin qė nuk dua mė tė shkaktoj trazira duke ditur dhe atmosferėn tė lerė tė vijė njė tjetėr dhe tė ikė. Ndėrsa kjo e ka refuzuar kėtė gjė, kėtu gjej rastin se ajo vetė apo forcat politike tė afėrta me tė tė mundohen ta bindin tė japė dorėheqje nga kjo gjė, sepse nuk ėshtė normake qė pas kėsaj ajo tė jetė nė njė kėshill qė zotėrohet nga ana psiqike e shpirtėrore nė mbarėvajtjen e zgjedhjeve.
 
Me dorėheqjen e saj, mund tė jepet mundėsia pėr rimbledhjen e KLD, dhe bėhen kompromiset e nevojshme pėr njė zgjidhje tė duhur. Kėshtu dalim nga ky dėmtim i rėndė, pasi vendi ėshtė  nė njė gjendje tė rėnduar, dhe pozicioni i saj nuk ėshtė kurrė i favorshėm. Unė doja tė shtoja kėtu dhe t'u bėja thirrje politikanėve shqiptarė, tė mbledhin mendjen. Pasi ata kanė njė pėrgjegjėsi tė vazhdueshme morale pėrpara popullit dhe duhet tė ndihen disi fajtorė nė mėnyrė tė pėrgjthshme, pėr para popullit, pasi kanė njė popull me shumė halle.
 
 
(Intervistė e dhėnė pėr kanalin televiziv mė popullor nė Shqipėri, Top-Chanel)


Copyright©2000-2003 Trepca.net - Tė gjitha tė  drejtat e rezervuara.