OPINIONE

   
26.08.2003 - Trepca.net

SS: Studenti-Sqepverdhė ose Studenti- SS!!


26 gusht 2003 / Shkruan: Kadri MANI, prof.

Tek Agjencia e Lajmeve Trepēa. net, mė datėn 25.5.2003, ėshtė botuar "reēensioni" i studentit sqepverdhė ose i studentit SS-(ushtar i Hitlerit), zotit Petrit Shala, me titull nihilist dhe tendencioz: "DY LIBRA TĖ PA VLERA; OSE TĖ SHKRUARA PĖR INTERESAT E GRUPIT DHE MALLIT PĖR TREG"- qė jep tė kuptojmė se artikull shkarravitėsi letėrnxirės, i takuaka njė grupi tjetėr tė organiizimit antikombėtar, tė cilėt ende po vazhdojnė tė ecin nė rrugėn e krimit e tė gjakut.

Pėr librin e zotni Badri Tahirit nuk po flas, ngase ende nuk e kam lexuar, unė kėtu po flas pėr librin e zotit Niman Muēaj, qė e kam lexuar dhe kam marrė pjesė nė pėrurim nė Gjermani.

Artisti ynė i famshėm, zotni Niman Muēaj e ka shkruar njė Monografi zenitore pėr dėshmorin e popullit Salih Ēekajn me titull:" " Sali Ēekaj gurthemeli i pavarėsisė sė Kosovės",- gurthemeli ky qė do tė qėndrojė i patundur, pavarėsisht furtunave e rrebesheve antikombėtare dhe antinjerėzore.

Monografia me vlera tė larta faktografike tė njohėsve tė situatave nė terren, e bėn librin tė patundur, i cili i pėrgjigjet thėnies popullore: luaje mace kryet e buallit!

Andaj macet janė tė shqetėsuara me vogėlsinė e tyre prej macesh mjaullitėse.

Artisti i madh Niman Muēaj, e ka arritur kėtė me pėrkushtim, duke e vendosur nė kornizat e veprimit tė rrethit tė vet: emrat e ushtarėve, nr. i pushkėve...

Dhe pikėrish kjo faktografi po i ēmend edhe mė tepėr tė ēmendurit-zurupatorė tė angazhimeve tė tjetrit, tė gjakut tė tjetrit dhe tė mallit tė tjetrit!!!

Kėtė tendencė as tenton ta fsheh studenti nihilist, kur shpreh shqetėsimin pse komandanti ėshtė vėnė nė kornizėn e vet e nuk ėshtė vėnė nė kornizėn uzurpatore!?!

Dhe u pa puna: studenti i dėshtuar nė reēensionin e parė, nuk i dashka tė intervistuarit e zgjedhur nga autori, por dashaka t`ia imponojė ata tė ideologjisė sė vet socialiste: Rifat Jasharajn, ish- vėlla i Adem Jasharajt, e tash vėlla i Bedri Islamit;- duke ia zėnė pėr tė madhe autorit pse nuk thuhet asgjė nga: Dr. Rexhep Gjergji nga Llapi, Mehmet Kraja, Xhafer Shatri, Bujar Bukoshi!?!- pa i ditur shkaqet e as mundėsit e autorit, apo pėr pėrfshierjen tė lemit e tė blemit, tė cilėt jo qė nuk i kishte shokė armėsh, por mbase edhe ishin kundėrshtarė!?!

Dhe po tė futeshin edhe ato "figura", librit do t`i rritej vlera nga pavlera!!!

Kėso "ēasje" kėrkon kritiku i vockėl, i cili as e di fjalėn- qasje!!! Dhe nė kėtė vazhdė ka afėr 100 gabime, ndėr mė tė rėndat: siq!-(siē), mundet!-(mund), me figurėn- tė mėdha!-( me figurėn- e madhe)... pėr presjen-(,) ai as ka dėgjuar ndonjėherė!!!

Ja tani se ēfarė pata shkruar unė me rastin e pėrurimit tė librit nė fjalė:

Libra tė reja

KUSH TENTONTE T`IA HIQTE GURTHEMELIN UĒK-sė!?!

Nimon Muēaj: "Salih Ēekaj- Gurthemeli i pavarėsisė sė Kosovės", f.214"...Kėto tri pika dhe fjalėt nė vazhdim i kushtohen kryesisht heroit tė kombit, Salih Ēekajt, si dhe gjithė dėshmorėve tė tjerė qė dhanė jetėn pėr ēlirimin e Kosovės. Duke punuar njė dokumentar pėr Salih Ēekajn, i mblodha kėto shėnime, me tė cilat mendoj se mund tė sajohet njė libėr... Pse tri pika? Sepse kanė mbetur edhe shumė gjėra pa u thėnė rreth Salih Ēekajt. Unė kaq munda kėsaj here. Lavdi iqoftė veprės dhe punės sė Salih Ēekajt dhe gjithė dėshmorėve tė kombit!"

Autori

"...Lhetė iu kjoftė mbi vorr lėndina! Butė iu kjofshin moti e stina! Akulli bora e serotina. E dersa tė kėndoj nė mal ndoj zanė. E der sa nė det tė ketė ujė e ranė. E der sa nė qiell tė ketė diell e hanė. Trimat kurrė mos u harrofshin. Por gjithmonė pėr trimni u kujtofshin!...Lavdi u qoftė!"

Kėshtu do tė shkarunte at Gjergj Fishta

"Nuk po mė vret asgja ma shumė dhe nuk po mė pengon asgja mė shumė nė jetėn time dhe nė veprėn time, se filozofia e tmerrshme e dyshimit qė ėshtė krijuar nė raportet brenda shqiptarėve. Kėtė vrasje jam tue pėrjetue pėr ēdo ditė."

Salih Ēekaj

Sot mė 27.4.2003 nė Singen tė Gjermanisė, u Pėrurua ky libėr i artistit tė mirėnjohur kosovar, Niman Muēaj: e njohin dashamirėt e teatrit kėtė fėtyrė tė dashur e tė qeshur, pos tjerash, te "Islihati", qė duke shkuar kaluar nė Mexhlis e takon ēobanin, dhe poashtu duke u kthyer bisedon me ēobananin dhe i thotė:

"Trim e burrė ėshtė ai i cili nuk e vret askė, e as e bėn vendin qė ta vrasė dikush!"- e bariu u befasua kėndshėm, ngase deri atė ditė ai po mendonte se burrė trim ėshtė ai qė bėn hakmarrje e gjakmarrje. Pėrmenda vetėm kėtė moment, se kush mund t`i numėrojė rolet e artistit Nimon Muēaj, i cili aq natyrshėm paraqitet, aq e do rolin dhe trupzohet me tė, saqė e pėrvetėson dhe e hipnotizon publikun.

Po autori as foli pėr librin: ai recitoi vargjet e Gjergj Fishtės!

Tubimin madhėshtor e udhėhoqi zotni Myftar Dragidella, ndėrsa folėn: Shpend Shala, Agim Mehmeti, Astrit Zemaj, Musa Ēekaj, Shefqet Dibrani...

ZYRA E PRESIDENTIT TĖ KOSOVĖS

Fjala e Presidentit tė Kosovės, z. dr. Ibrahim Rugova, me rastin e zbulimit tė monumentit dhe tė shtatores tė intelektualit, humanistit, dhe komandantit legjendar tė Betejės sė Kosharės, dėshmorit Salih Ēekaj. Deēan, mė 7 shtator 2002.

1.GJENEZA FAMILJARE

Flet Nėna e Dėshmorit- Nushe Ēekaj.

Flet Babai- Beqir Ēekaj.

Flet bashkėpunėtori i atėhershėm nė ushtrime i dėshmorit, Kryetari i sotėm i Komunės Gjilan, zotni Lutfi Haziri.

Flet bashkėpunėtori mė i afėrt i dėshmorit, zotni Saim Tahiraj.

Flet HOLE ĒEKAJ, bashkėshortja e Dėshmorit...

Pra, lexuesit e kanė parasysh, se autori ka ndjekur metodėn e intervistimit tė familiarėve dhe tė bashkėpunėtorėve, tė cilėt nuk mund tė pėrfshihen nė kėtė paraqitje tė shkurtėr.

Dokumentari ėshtė autentik: Salih Ēekaj ka hyrė nė Koshare nė krye tė 33 luftėtarėve, me emra e mbiemra, Komuna, nr. i pushkės... Sepse pati dhe ka tendenca qė tė zbehet sa mė shumė, apo tė mohohen krejtėsisht komandantėt qė zhvilluan dhe fituan beteja kundėr pushtuses Serbi: Salih Ēekaj, Agim Ramadani, Tahir Zemaj...

Libri lexohet brenda ditės pandėrpre!

Libri ėshtė botim solemn me kopėrtina tė trasha dhe kushton 10 euro ose 15 franga.

Kadri Mani, prof.

Lexoni e (mos) besoni!


OPINIONE - 25.05.2003 - Trepca.net
 
Heronjtė si ēasje pėr tė shkruar libra
 
DY LIBRA TĖ PA VLERA; OSE TĖ SHKRUARA PĖR INTERESAT E GRUPIT DHE MALLIT PĖR TREG
  
Bedri Tahiri, " Adem Jashari legjendė e legjendave", Rilindja, Prishtinė, 1999 dhe,
Nimon Muēaj " Sali Ēekaj gurthemeli i pavarėsisė sė Kosovės", botim i autorit, 2003
 
Shkruan: Petrit SHALA (student)

Sigurisht kur Bedri Tahiri dhe Nimon Muēaj vendosen tė shkruajnė libra pėr Adem Jasharin dhe Sali Ēekajn, nuk e kishin lehtė. Vėshtirėsitė janė sepse tė dy librat u shkruan nė njė kohė komplekse, tė ngarkuar me konflikte e probleme tė mprehta, me kundėrthėnie ēfarė gjurmat e tyre ndikuan drejtpėrsedrejti nė vlerėn e kėtyre dy librave.

Mirėpo, kėtu pa pretendime tė bėj ndonjė vlerėsim tė thukėt tė kėtyre dy librave nga aspekti tė njė universi letrar, u ndala nė njė ēasje tė thjeshtė tė njė sfere qė pretondohet tė janė shkruar ato. Mendej se nga kjo prizmė qė i kam lexuar kėto dy libra ėshtė dashur tė shkruajnė kritikėt tanė. Kritikat qellimmira nuk e lėndojnė librin, e as qė duhet tė nisemi me pretendimet se, gjithēka qė shkruhet pėr Adem Jasharin dhe Sali Ēekaj(n), pa marrė parasysh si shkruhen(,) janė tė mira. Nėse kėshtu mendojmė atėherė do t(`)i lėndojmė rėndė figurat e kėtyre dy heronjėve tė kohės tonė tė re.

E gjithė vlera e kėtyre librave ėshtė pjellė e drejtpėrdrejtė e momentit historik, qė ka tė bėjė me ngjarje dhe figura reale tė kohės. Sepse ėshtė fjala pėr dy figurat mė tė rėndėsishme tė kohės tonė, gjegjėsisht tė luftės tonė tė fundit. Mė kėtė nuk dua tė them se, Bedri Tahiri dhe Nimon Muēaj kanė bėr(ė) gabim qė janė marrė me kėto dy figura tė tilla madhore. Jo. Por me dukėt se ata i kanė lejuar vetės tė shkruajnė pėr Adem Jasharin dhe Sali Ēakaj(n), tė ndikuar nga tri ēasje, tė themi tė pavlera;

E para; nuk duhej kishit lejuar veten qe me njė gjuhė spekulative, aspak shkencore dhe aspak tė mbeshtetura nė fakte(,)manipuloni me figurat e heronjėve. E vėrteta ėshtė se libri " Adem Jashari legjendė e legjendave" ashtu siē paraqitet, ka njė mbingarkesė tė lėndės jetėsore me folklor tė tepruar dhe shtrirje tė mitit dhe kuptimit legjendė(,) pa kompaktėsi kompozicionale. Libri ėshtė i ngarkuar me njė frymėmarrje folklorike(,) qė ja humb vlerėn jo vetėm librit, por edhe kuptimit tė luftės dhe flijimit tė Adem jasharit. Ushqimi kryesor i autorit pėr ta paraqitur sa mė madhėshtor Adem Jasharin(,) ka qenė pikėnisja folklorike. Bedri Tahiri me gojėdhėnat, me kėngėt popullore dhe folklorike(,) ėshtė munduar ta pėrcaktoj(ė) figurėn e madhe tė heroit. Prandaj edhe figura e heroit kombėtar karakterizohet si figurė e theksuar folklorike(,) e jo si njė figurė reale qė ka jetuar dhe ėshtė flijuar pėr Kosovėn.

Tė libri i dytė " Sali Ēekaj gurthemeli i pavarėsisė sė Kosovės", zotėrojnė bisedat e pėrshkrimet pa ndonjė kuptim logjik dhe kjo ka ngarthtėsuar karakterin e heroit dhe ka ngadalėsuar ritmin, dinamikėn e brendshme tė kompozicionit tė heroit. Nė dallim nga libri i parė, ky i dyti ėshtė munduar t(`)i ik foklorit, ai ėshtė nisur kurdoherė nga rrėfimet e drejtpėrdrejta, nga ngjarje tė treguara nga njerėz prej mjediseve konkrete. Kjo tregon se Muēaj s“ka pas(ė) nevojė tė shpikė e tė fantazojė(,) e aq mė tepėr tė mistifikojė pėr heroin, siq ishte tek autori i parė. Kjo do tė thotė se Muēaj u pėrpoq tė ecė nėpėr rrugėn e realizmit. Mirėpo rruga pėr te cilėn ec Muēaj, duhet parė nė njė rrafsh mė tė gjerė, ai nuk e pėrfill asnjė element tė faktorit letrarė. Libri i tij nuk ėshtė as monografi, as roman, as histori siq ngjet tė libri i parė.

Kėtu del elementi i pėrbashkėt i dy librave; nėse shprehemi me njė gjuhė aspak tė dėshiruar, tė dy librat(,) si shumė libra tjera kohėve tė fundit(,) na dalin si njė malli tregtar.

E dyta; dikush mund tė besoj(,) se pėr dy heronjtė to(,) Adem Jasharin dhe Sali Ēekajn, ka mjaftuar tė rėnditėn disa fjalė e fjali, vetem e vetem qė tė thuhet; ėshtė shkruaj njė libėr pėr Adem Jasharin, pėr Sali Ēekaj..., Gabim i rėndė. Pse gabim?! Sepse, Bedri Tahiri pėr Adem Jasharin nuk ka ēasje drejtė formės dhe pėrmbajtjes(,) qė kėrkon libri nė kuptimin monografik apo historik. Fund e krye tė librit, ku pėrshkruhet trungu i Jasharajve, na del se jasharajt nuk kanė ekszistuar si realitet(,) por ėshtė pjellė e njė autori me aftėsi tė kufizuar prej rrėfimtari. Autori duke shkruar librin(,) na del se ėshtė i frymzuar nga ndonjė p(ė)rrallė qė ia ka treguar gjyshja ose gjyshi. Pastaj, nga ajo p(ė)rrallė ai nxjerr figurėn e Adem Jasharit(,) duke e futur nė njė legjendė; legjendė e legjendave. E dihet se Adem Jashari ka ekzistuar me gjithė dimensionin tė kohės tonė, tė historisė tonė tė re dhe ēlirimtare.

Nimon Muēaj, ngjajshėm si autori i parė pėr nga vlera, por jo pėrnga rruga, niset njė ēasje tjetėr ta paraqes(ė) heroin Sali Ēekaj. Ai duke u bazuar nė rrėfimet e tė tjerėve, fund e krye tė librit lėvizė, ose rrėfehet brenda njė rrethi qė s“ka shteg kalimi. Rrėfimet kėtu janė inerte, tė vdekura, pa argumente dhe herė-herė jo bindėse.

E treta; nė librin e Bedri Tahirit "Adem Jashari legjendė e legjendave", ėshtė i tejdukshėm spekulimi me figuren e mėdha historike tė kombit shqiptar. Ai edhe pse librin e pėrshkojnė shumė figura historike kombėtare, nė libėr ato nuk e gjejnė vendin e vet(,) krahasuar me veprimtarinė e heroit. Kjo rrjedh sepse autori i ndikuar nga grupe (ideologjike), jo pa qellim(,) nuk i lejojnė ta pėrmend askund bashkėpuntorin dhe bashkthemeluesin e UĒK-sė, heroin Sali Ēekaj. Tahiri jo pa qellim e ka kufizuar edhe fushėveprimin, apo fushėluftimin e heroit Adem Jashari brenda regjionit gjeograf tė Drenicės. Pse atėherė aty hyejnė emra heronjėsh(,) pasi ata nuk kanė rol historik nė bashkveprim me Ademin(,) siq ishte rasti pėr Sali Ēekaj(n)? Pse lėvizjet dhe bashkpunimi i Adem Jasharit me luftėtaret jasht(ė) Drenicės janė aq tė kufizuar sipas Tahirit, kur dihet se ai kishte lidhje tė ngusht(ė) me Sali Ēekaj?!

Nimon Muēaj, kėtė mangėsi e eviton, sepse ai pėrmes rrėfimeve tė te intervistuarėve(,) gjithmonė nė qėndėr tė ngjarjeve(,) sėbashku me Sali Ēekaj(n) (,) e ka vue Adem Jasharin. Edhe tė Muēaj pėrsėritet elementi i grupacionit (ideologjik), sepse rrėfyesit i takojnė njė grupi(,) dhe thėnė ndryshe(,) deri diku njė regjioni tė caktuar. Qė vepra jetėsore e heroit Sali Ēekaj, tė arrinte njė kapėrcim monografije apo, themi kushtimisht(,) njė libri kujtimesh, Muēaj ėshtė dashur tė shkoj(ė) edhe nė Drenicė, tė bisedoj(ė) mė ata qė e kanė njohur Salihun. Pse tė mos thuhet asgjė nga Rifat Jashari nga Drenica, vllau i Adem Jasharit? Pse nuk thuhet asgjė nga Dr. Rexhep Gjergji nga Llapi, Mehmet Kraja, Xhafer Shatri, Bujar Bukoshi? Futja e disa fytyrave politike(,) si e presidentit tė Kosovės Dr. Rugova, ish presidentit tė Shqipėrisė Dr. Sali Berishės, apo e Ali Aliu e ndonjė tjetėr(,) brenda kornizave tė librit nga Muēaj(,) mė tepėr janė dekorime pėr tė u gjendur nė treg sa mė mirė libri, se sa kanė vlerė artistike e historike.

Nuk desha ta them kėtė, por nė dy librat e pėrmendura hetohet qartė ndarja e shqiptarėve, ndoshta jo vetem nė aspektin ideologjikisht, por edhe nė atė regjional; dukagjinas dhe drenicas(?!) Njėri shkruan vetem pėr heroin i Drenicės(,) duke i pėrmendur luftėtarėt e tijė, tjetri e pėrmend ata tė Dukagjinit.

Nė fund, kėto dy libra munden tė quhen libra, por jo libra pėr Adem Jasharin dhe Sali Ēekaj(n) (,) si dy heronj qė dhanė jetėn pėr Kosovėn.

 

Copyright©2000-2003 Trepca.net - Tė gjitha tė  drejtat e rezervuara.