OPINIONE

Mediat në krizë !

Oslo (Norvegji), 24 gusht 2003 / Nga: Gëzim MEKULI Ishte bideda e zhvilluar me një gazetar të njohur kosovarë ajo që më nxiti të shkruaj! Gjatë pushimit, sa isha në Kosovë, ashtu pa planifikuar, takova një gazetarë të radios dhe TV-së. (Më duhet të potencoj se, në opinionin tonë, ky konsiderohet si gazetar, reporter e moderator cilësorë. Dhe ky ka një përvojë gazetareske prej 30 vitesh). Përpos mediave biseda jonë u përqëndrua edhe në sëmundjen e rrezikshme të shoqërisë; Korrupcionin. Kuvenduam për biznesmenët e korruptuar (kontrabanduesit); biznesmen që për mbarvajtje të ”afarizmit” paguanin para të majme për reklamat në TV-në dhe radion ku gazetari punonte…!!! "Po pse nuk kritikon këtë dukuri korruptuese të kësaj kompanie?", "Fuqizoni korrupsionin apo e ligështoni atë?", e pyeta unë. "Televizioni ynë fiton shumë para nga reklamat e këtijë biznesmeni. Dhe po e kritikuam këtë, ai do të shkoj në TV-në tjetër. …E neve po na vynë paret, për tjetër send as që po na ndinë hiq", u nxe gazetari, dhe iku...

Gjersa mediat në mesin e viteve të 90-ta, parësisht, kuptoheshin si pjesë përgjegjëse të sitemit politk, ekonomik e kulturor; si faktor të ndërtimit të mendimit; si instrument për prodhimin e opinionit të lirë publik, këto sot, kryesisht, janë faktor ekonomik.

Politika e jonë mediale, në pjesën më të madhe të saj, është duke ndjekur politikë lokale. Ligjëdhënësi medial nuk formësohet/modelohet më, por ai ndjekë nga pas zhvillimet e tregut ekonomik. Përpos globalizimit është edhe jo-profesionalizmi dhe mungesa e edukatës dhe përgjegjësisë ajo që do të mbante pjesën e vet të fajit, sepse mediat gjdo ditë e më tepër po konsiderohen e kuptohen më pak si e mirë kulturore, dhe/por më shumë si e mirë ekonomike!

Korniza Kushtetuese e Kosovës, padyshim, garanton lirinë e të shprehurit nga shteti dhe politika, por kjo kornizë nuk mund të rregulloj (direkt apo indirekt) ndërhyrjen e ekonomisë. Sepse investimet e reklamave, edhe tek ne, janë të mbështetura në bazë vullnetare e të lirë të tregut.

Shumica e mediave janë të varura nga sasia e reklamave që ato disponojnë, dhe janë po këta faktor ekonomik që ndikojnë në punën gazetareske. Ky ndikim arrihet, kryesisht, për këto arsye:

a) Në tentimrritjen e kuotës së recipicienteve: Detyra e gazetareve ështe që këta të orientohen në zgjimin e vëmendjes, dhe mundësisht, që të krijojnë sa më shumë kërshëri në opinion. Për këto media senzacionalizmi është maksimë, është celës i ardhmërisë dhe suksesit…; është rast për të siguruar sa më shumë pagues të  reklamave…

b) Jo kritikën ndaj ”bosëve” të korruptuar ekonomik. Gazetaria kritike, kundrejt këtyre kontrabanduesve ekonomik, mund të sjellë bllokimin e fitimeve të vjelura/ardhura nga reklamat e tyre. Dhe e tërë kjo është duke sjellë rrezikimin e minimumit të neutralitetit medial, mu nëpërmes interesit ekonomik. Dhe, pa dyshim, kjo moskritikë dhe spiralje e heshtjes është duke përforcësuar bindjet për humbjen e besuesshmërisë ndaj ca mediave.

Disa ”xhentlemen” medial ekonominë e lirë të tregut, siq duket e kanë keqkuptuar: Këta ”Lajmin dhe informatën e kanë shndëruar në mallë”; Lajmi është shndërruar në një faktor ekonomik i cili, edhe, duhet shitur?? Andaj edhe përqëndrimi, i gazetarëve dhe gazetareve dardanase, në zgjuarjen e vëmendjes tek opinioni, është duke u bërë qëllimi kryesor i punës së tyre; E për të arritur këtë qëllim nga gazetarët dhe gazetaret kërkohet më shumë energji e punë; këta duhet të shërbehen me teknikë të panjohur; si p.sh strategjinë e marketingut, teknikën vizualizuese (Grafikën, Ngjyrosjen, disajnimin, etj, etj)

Për shumë gazatarë e gazetare ”tona” presentimi/inscenimi i një lajmi/informacioni do të jetë më i rëndësishëm, se sa vet përmbajtja apo / dhe thelbi i tij. Tanimë ”nuk është” me rëndësi ”C'FARË?” por ”SI?” do të bëhet ndërmjetësimi / transportimi i informacionit!!!

"Damage assessment" quhet metoda kur gjeneralët ushtarakë mblidhen rreth fotografive, të bëra nga satelitët spiunë, me qëllim që të vërtetojnë, analizojnë dhe zbulojnë nëse kruisraketat e tyre me sukses kanë goditur cakun e tyre të dëshiruar. Ndoshta është koha, që në disa redaksi të mediave ”tona”, të ndërmirën veprime të tilla si prej gjeneralëve, e të studiohet dhe verifikohet, se sa goditje të sukseshme ka realizuar besuesshmëria e tyre mediale në opininin publik!?

*Autori studion shkencat e mediave masive, komunikacion dhe film në Universitetin e Oslo-s (Norvegji)

Copyright©2000-2003 Trepca.net - Të gjitha të  drejtat e rezervuara.