OPINIONE

Treni ynë që ecën së prapthi

Leksington (SHBA), 23 gusht 2003 / Ridvan PESHKOPIA*

 

Sot, kur gjithë vëmendja e opinionit publik shqiptar është përqëndruar në problemet banale teknike të procedurave të përzgjedhjes së kandidaturave të kandidatëve të parëndësishëm të një palë zgjedhjeve rutinë lokale, një ngjarje e rëndë, shumë e rëndë, vetëm pak sa nxjerr kryet ndonjëherë, vetëm si një lajm i mbledhur rastësisht në gjykatë dhe jo si ndonjë analizë serioze dhe e shqetësuar: dy shqiptarëve të FYROM (IRJM), Gafurr Adili dhe Taib Mustafa, të arrestuar dy muaj më parë nga policia shqiptare, prokuroria jonë, me një zell të lakmueshëm, ua ka kopsitur dosjen për nxitje të urrejtjes etnike që sipas një gazete shumë të qarkulluar në vend, paska "infektuar" gjithë Tiranën.

 

Së pari, unë jam shumë i paqartë për termin ligjor "nxitje e urrejtjes etnike". Po ashtu, nuk kuptoj mirë edhe rrethanat dhe vendin në të cilit ky term përdoret. Unë nuk jam jurist, por së fundi kam patur pak kohë të hulumtoj në konceptin e konfliktit etnik dhe si ish deputet, të kem një ide për rastin dhe rrethanat të cilave u referohet një krim. Unë e kam kuptuar nenin e nxitjes së urrejtjes etnike si një term që i përket jetës së brendshme të shoqërisë sonë, dmth, nëse një shqiptar nxit shqiptarë të tjerë të sulmojnë prona të minoriteteve që jetojnë në vendin tonë, apo anasjelltas.

 

Por kurrë nuk më kishte shkuar në mend se prokurorët tanë mund ta zbatojnë këtë nen për të zgjidhur problemet etnike të vendeve të tjera. Edhe nëse vërtetohet se Adili dhe Mustafaj kanë bërë propagandë intensive anti-sllavomaqedonase në Shqipëri, unë nuk shikoj këtu ku është dëmi që pëson shoqëria shqiptare nga kjo. Ky është një problem që i takon një shteti tjetër, një shoqërie tjetër.

 

Adili dhe Mustafa mund të thonë ç'të duan për bashkështetasit e tyre të një kombësie tjetër por unë nuk kuptoj dot se çfarë implikon këtu drejtësinë shqiptare që sendërton procese të tilla.  Në vendin tonë ka patur vazhdimisht shkrime, fjalime, artikuj shkencorë apo publicistikë që kanë akuzuar hapur dhe ekstremisht të gjithë grekët, të gjithë serbët, të gjithë maqedonasit për vrasje, presje, përdhunime, grabitje të shqiptarëve e të njeri-tjetrit..

  

Ka pasur shkrime përbuzëse për prejardhjen barbare të sllavëve dhe dinakërinë tradicionale të grekëve, për mungesën e identitetit historik, kombëtar e gjuhësor të disa prej fqinjëve tanë por as unë e as askush tjetër nuk ka dëgjuar se drejtësia shqiptare, pasi i ka mbërthyer të gjithë kriminelët, trafikantët e të korruptuarit e këtij vendi, e mbetur tashmë pa punë, u është kthyer krimeve virtuale të cilat duhen shëruar në një shoqëri të shek. XXI për t'u lënë pasardhësve tanë të shek., XXII një shoqëri sa më të shëndetshme.

 

Por unë mendoj që gradualisht të ngjisim shkallët e problemit për të parë se sa më lart të ngjitemi në të, aq më e shëmtuar është kjo pjesë e vendit tonë që prej shekujsh, me urdhër nga jashtë apo thjesht me një servilizëm të pështirë, vret pjesët e saj. Thuhet se AKSH është shpallur nga UNMIK si organizatë terroriste. Kjo për Shqipërinë edhe ka, edhe nuk ka vlerë. Shqipëria nuk është shprehur ende qartë për AKSh-në nëse ajo është një organizatë terroriste apo jo dhe as është raportuar ndonjë akt terrorist i saj në territorin e Republikës së Shqipërisë. Por këto argumenta nuk kanë ndonjë vlerë përsa kohë mbi Adilin apo Mustafajn nuk po ngrihen akuzat e rënda për terrorizëm por për oksimoren "nxitje të urrejtjes etnike" për të cilën jam i bindur që, edhe po t'i paguash me flori, asnjë nga prokurorët e Shqipërisë dhe madje të botës nuk ia gjen dot kufijtë.

 

Po le të ngjitemi pak më lart në shkallën e problemit. Çfarë përfaqëson Adili dhe Mustafaj? Sipas meje, ata janë nacionalistë shqiptarë, në të drejtën e tyre për të çuar përpara idetë e tyre me forma politike. Por ata nuk janë racistë. Ata nuk e kanë përqendruar luftën e tyre në shfarosjen e sllavëve të jugut dhe ndoshta kjo për ta nuk ka pikë rëndësie. Është raportuar në shtyp që ata kërkojnë atë që paraardhësit tanë e kanë pasë quajtur bashkim kombëtar dhe që nuk është tjetër veçse bashkimi në një shtet të vetëm të territoreve të banuara me shqiptarë por që gjenden në njësi administrativo-politike të ndryshme.

 

Nga kjo pikëpamje, duke u nisur edhe nga përvoja e Kosovës dhe e UÇK-së në IRJM, lëvizjet nacionaliste shqiptare nuk kanë qenë kurrë të prirura drejt urrejtjes etnike ndaj sllavëve; thjesht, shqiptarët nuk kanë dashur të sundohen prej sllavëve ose të jetojnë me ta. Kjo është kaq e thjeshtë saç duket. Kësisoj, nëse AKSh-ja në rrafshin politik propagandon bashkimin e trojeve shqiptare në një shtet të vetëm, nuk shikoj këtu se ku është ndryshimi i saj me idealet e Lidhjes Shqiptare te Prizrenit, Lidhjes Shqiptare të Pejës, Konferencës së Bujanit, veprës së rilindasve tanë, ëndrrës që miliona shqiptarë ia lënë trashëgim pasardhësve brez pas brezi, ajo që nga ne është emërtuar si "çështja kombëtare shqiptare" dhe po kështu njihet edhe në politologjinë bashkëkohore ndërkombëtare.

 

Nuk kuptoj se çfarë ka antisllave në këtë lëvizje. Arritja e qëllimit të saj mund të dëmtojë interesat ekonomike, politike, strategjike apo edhe thjesht emocionet e sllavëve, por qëllimi i saj nuk është ky. Kjo është pasojë dhe jo objektiv. Kjo platformë nuk synon aspak pengimin e përparimit të sllavëve të jugut; ajo synon që përparimi i tyre të mos bëhet duke shfrytëzuar burimet natyrore, njerëzore e financiare të shqiptarëve. Edhe unë kështu mendoj por kjo nuk më bën aspak të urrej sllavët.

 

Adili dhe Mustafaj nuk kanë ndërtuar ndonjë platformë akademike anti-sllave për të vërtetuar fjala vjen se sllavët e jugut kanë bisht, se ata janë barbarë, së fundi mund të shtojnë se janë edhe analfabetë (sepse kështu u raportua së fundi edhe në mediat më të rëndësishme ndërkombëtare), se ata nuk dijnë të qeverisen, etj.. Në fakt e kundërta është e vërtetë. Sllavët e jugut gjithmonë ua kanë veshur këtë primitivizëm shqiptarëve, pa qenë aspak të detyruar t'i përgjigjen për këtë as drejtësisë së tyre e as ndonjë drejtësie tjetër në botë. Ajo që kanë kërkuar Adili dhe Mustafa është që Kosova dhe territoret e banuara me shqiptarë në IRJM t'i bashkohen Shqipërisë. Bukur fort. Ku është këtu urrejtja etnike? Statusi final i Kosovës është ende përpara për t'u zgjidhur dhe zyrtarët ndërkombëtarë kanë përjashtuar vetëm një opsion: atë të kthimit të gjendjes së përpara vitit 1999.

 

Ndërsa përsa i përket mundësisë së ndarjes së IRJM-së, zyrtarët e Shqipërisë sonë që e kanë me aq merak ekzistencën absurde të saj, përpara se të kapen me Adilin e Mustafën, le të dëgjojnë më me vëmendje argumentet centrifugale të Gjeorgjevskit e Xhaferrit. Edhe një hap më lart në shkallën e problemit. Përse zyrtarët tanë, në mënyrë krejt të çuditshme e të papritur, ndërmarrin një hap të tillë? Në cilin drejtim është hedhur ky hap? Që kjo nuk është një nismë ligjore e prokurorëve tanë të hutuar, këtë e merr me mend edhe bufi. Po çfarë është pas saj?

 

Është ky një hap i kërkuar nga koncepti abstrakto-hipokrit i quajtur me emfazë "Europë". Apo është zgjatim i neomakartizmit amerikan të futur në qorrsokak nga shërbimet e tij ineficente inteligjente të cilët, sikur të jenë akademike, dijnë më mirë të përshkruajnë ngjarjet pasi ndodhin, se sa t'i paralajmërojnë apo parandalojnë ato? Apo mos vallë, siç është edhe më shumë e mundur, ky është vetëm një zell i pështirë i segmenteve lart në majë të administratës tonë, të cilët nuk i bëjnë detyrat e shtëpisë por i "kopjojnë" ato? A mos vallë, pas telefonisë, tregtive fitimprurese të karburanteve, interesave gjeo-politiko-ekonomiko-strategjike, tani do t'i fusim një thikë pas shpine edhe ndjenjave?

 

Po tek e fundit, ndjenjat janë vetë kombi. Nëse janë të huajt ata që kanë instrumentalizuar burgosjen e Adilit dhe Mustafajt, Shqipërisë sonë i duhet të merret me këta të huaj dhe jo me dy shqiptarët. A ka diplomacia jonë një strategji për të mbrojtur ata shqiptarë që përplasen me interesa të të tjerëve teksa mbrojnë çështjen shqiptare? A i shkoi ndonjë herë në mend zyrtarëve tanë të lartë se përveç Kartës virtuale të Adriatikut, Shqipëria mund të përfitonte si shpagim për mbështetjen dhënë ShBA-ve në Irak edhe zhbërjen e Listës Bush, në të cilën, për fat të keq, qëndrojnë disa shqiptarë shumë të mirë? A mendojnë ndonjëherë ata se Kushtetuta u kërkon t'i mbrojnë dhe jo t'i dënojnë shqiptarët përtej kufijve.

 

Por ajo që nuk po kuptoj dot edhe më shumë është se përse opozita nuk po zbret në fushë  për këtë çështje. Është çështje ligjore, çështje e të drejtave të njeriut, çështje politike dhe njëkohësisht çështje kombëtare. Janë në pyetje disa nocione që nuk kanë qenë kurrë të vëna kështu me shpatulla për muri.

 

A do të na lejohet më të duam vendin tonë, të themi se ndaj nesh është bërë një padrejtësi historike, të themi se ne do të punojmë që ajo të ndreqet? A do të na lejohet të punojmë për atë që punuan edhe paraardhësit tanë; për një Shqipëri me të madhe, më të pasur, më të fortë? Apo e kemi dorëzuar fatin tonë në duar te të tjerëve dhe të rrethanave aspak të qarta, të qëndrueshme dhe të sigurta gjeopolitike të imponuara?

 

Do t'i pranojmë ato që Agron Alibali i quan në artikullin e tij të mrekullueshem "Ballkani Perëndimor apo Europa Adriatike" si "kushte më të rrepta dhe më shtrënguese se sa ato që parashikohen në Kriteret e Kopenhagenit"? Do të pranojmë që të vazhdojë të shitet për pesë lekë apo thjesht të blatohet si kurban në altarin e "Fotografisë me Presidentin" çdo send apo ndjenjë që ende ka vlerë në vendin tonë? Unë them: shqiptarët që e duan Shqipërinë, nuk e kanë vendin në burg por në punë. Gafurr Adili dhe Taib Mustafa duhet të lirohen menjëherë nga burgu.

 

---

*Shkolla Patterson e Diplomacisë dhe Tregtisë Ndërkombëtare

Universiteti i Kentakit

Leksington, Kentaki,

SHBA

Copyright©2000-2003 Trepca.net - Të gjitha të  drejtat e rezervuara.