6.08.2003 - Trepca.net

BOTOHET NJĖ UDHĖRRĖFYES PĖR KOSOVĖN


St. Gallen (Zvicėr), 6 gusht 2003  Nga: Zef AHMETI
 
Opusi i librave tė botuara nė gjuhėn gjermane pėr Kosovėn, dhe jo vetėm nė kėtė gjuhė, ėshtė rritur shumė e nė veēanti me fillimin e luftės nė Kosovė.
 
Librat qė janė botuar pėr dhe rreth Kosovės kanė pėr temė fusha tė ndryshme, duke filluar me historinė, kulturėn pastaj trajtimi i Kosovės si objekt studimi nė tė drejtėn ndėrkombėtare dhe kushtetuese. Varėsisht nga autori dhe profesioni i tij, librat mbi dhe pėr Kosovėn kanė shkruar historian, gazetar, professor tė tė drejtės ndėrkombėtare publike, jurist tė ndryshėm, albanolog etj. Pra vėshtrimet e trajtimet janė tė ndryshme. Ndėrsa autorėt, sa i pėrket aspektit pėrkrahės tė Kosovės, ndahėn nė tre grupe: grupi i autorėve qė ėshtė venė nė mbrojtjen e tė drejtave tė shqiptareve, duke i arsytuar ato sipas perspektivės (pozicionit) tė tyre, pastaj ata qė kanė qenė kundėr aktivizimit tė mekanizmave ndėrkombėtar pėr t`i dalė nė mbrojtje popullit tė Kosovės, e nė veēanti kundėr intervenimit tė NATO-s, si dhe grupi i tretė i autorėve qė janė pėrpjekur tė jenė neutral nė konflikt, duke u mundur tė pozicionohen si krikues tė dhunės, pėrkatėsisht luftės nė Kosovė (kriktikė tė gjithė palėve nė konflikt).
 
Tani kurė lufta nė kosovė ka pėrfunduar, trendi i botimeve tė librave pėr Kosovėn edhe mėtutje nuk ėshtė ndalur. Shumė autorė, qė dikur kanė qenė nė mbrotje tė Kosovės dhe popullit tė sajė, kurė bėheshin masakrimet tani disa nga ata janė kthyer dhe po shkruajn libra kritik ndaj shqiptarėve veprate veprimet tė tyre tė bėra pas luftės. Se a kanė qenė aq tė shėmtuara sjelljet e shqiptarėve si po i paraqesin kėta autorė, ekzistojnė vlersime tė ndryshme!
 
Das Kosovo entdecken
 
   
Kėshtu thiret libri i ri, i njė lloji tė veēantė, i botuar nga shtėpia botuese Treschler (Gjermani) nė kėtė vit (2003). Fjala ėshtė pėr njė udhėrryfyes klasik, apo si e quajn nė gjuhėn gjermane Reiseführer, pėr vendin Kosovė. E veēanta e kėtij libri ėshtė se, njė loj i tillė i librit nė gjuhėn gjermane ėshtė i pari deri mė tani. Libri ėshtė menduar tė jetė si kėshillues pėr tė gjithė ata qė kanė tė bėjnė me Kosovėn zyrtarisht, privat  apo edhe biznes.
 
Libri, apo udhėrrėfyesi “Ta zbulojmė Kosovėn”, ėshtė i shkruar nga Suzane Wenzel. Udhėrrėfyesi pėr vendin Kosovė ėshtė i ndarė nė tre pjesė. Nė pjesėn e parė ipen tė dhėna, informacione pėr vendin, banorėt dhe historinė e Kosovės. Pjesa e Dytė i ėshtė kushtuar vendeve qė ia vlenė tė vizitohen nga ata qė shfaqin interesim pėr ta njohur Kosovėn. Dhe kėtu pėr secilin vend jepen informacione pėr mundėsinė e fjetjes, restauranteve, muzeve etj. Ndėrsa nė pjesėn e tretė kemi tė dhėna tė pėrgjithshme. Libri ėshtė i ilustruar me fotografi tė ndryshme pa ngjyra tė atyre pjesėve tė Kosovės, qė janė vlersuar si mė tė rėndėsishmet dhe mė me vlerė.
 
Megjithė idesė sė shkėlqyeshme tė autorės qė tė nxjerr nė dritė njė libėr-udhėrryfyes tė parė pėr vendin e Kosovės, aty hasim nė mangėsi, tė cilat ndoshta janė rezultat i mungesės sė konsultimit me njohėsit e Kosovės, pėrkatėsisht mungesės tė tė dhėnave tė plota rreth vendit Kosovė.
 
Nė librin-udhėrrėfyes autorja ėshtė mundur ti paraqes elementet kryesore karakteristike dhe mė tė rėndėishme rreth vendit Kosovė, por asaj i janė zdėrvjellė mangėsi nė informacione mė tė plota. Diku-diku autorja jep shumė informacione, ndėrsa nė disa fusha tjera ose jep informacione tė mangėta, sipėrfaqėsore e disa qė nuk i pėrkasin fare realitit nė Kosovė.
  
Qė kjo kritikė tė jetė mė argumentuese, ne po cekim pjesėn ku autorja fletė pėr Kanunin. Ajo nė kėtė kapitull shtjellon tė drejtėn zakonore gjashtė faqe, ndėrsa ajo nė gjithė librin-udhėrryfyes nuk e cekė fare institucionin mė tė lartė edukues Universitetin e Prishtinės, ēka nė kėso libra udhėrryfyes duhet tė figurojė. Pastaj lexuesi nuk mund tė dalloj ēka ka ende nga kjo e drejte zakonore nė Kosovė qė ende ka mbetur nė popull. Autorja nuk koncentrohet nė kanunin nė Kosovė por del jasht teritorit tė Kosovės, pra nė Shqipėri. Dhe shpesh nuk mund tė dallojė lexuesi tė kaluarėn me tė tashmėn, psh. Kuė flet pėr rolin e gruas nė shoqėri mendon njeri se e gjithė jeta e gruas nė Kosovė ėshtė e rregulluar sipas rregullave tė Kanunit. Ka edhe shumė vėretje tjera qė kėtu nuk po i trajtojmė.
 
Mangėsitė janė edhe nė pjesėn kurė flet pėr personalitetet shqiptare. Kėtu poashtu nuk dallon peronalitetet shqiptare nė pėrgjithėsi dhe personalitetve shqiptare tė Kosovės. Numri i kytyre personaliteteve ėshtė i mangėt dhe mungojnė shumė emra tjerė tė kulturės dhe traditės shqiptare tė Dardanisė, megjithėse shpesh ėshtė vėshtirė tė ngrejmė, bėjmė dallim mes shqiptarėve tė Kosovės dhe Shqipėrisė apo tė Maqedonisė ngase historia shqipate eshtė e pėrbashkėt.
 
Edhe nė pjesėn ku fletė pėr literaturėn, autorja jep informazione simbolike. Jepen shumė pak informazione pėr krijuesit. Edhe kurė flet pėr objektet e vjetra ajo harron tė fusė Kishėn katolike tė Prizrenin, qe ka njė vlerė kulturo-historike. Edhe nė pjesėn e fundit tė librit Reisetips von A bis Z, jep disa informacione, qė nuk pėrkojnė fare me realitetin qė ėshtė nė Kosovė psh. te veshja etj.
 
Ishin kėto disa nga mangėsit. Ka edhe tjera mangėsi tė cilat lexuesi qė e njef Kosovėn, ēoftė shqiptar apo i ndonjė pėrkatėsie tjetėr, ai do tė mund t`i lokalizoj shumė shpejt mangėsitė.
 
Libri-udhėrrėfyes i autorės Wenzel ėshtė pėr tu pėrshėndetur dhe ka vlerėn e tij e nė veēanti kėtė vlerė ia jep fakti qė ėshtė i libri i parė i kėtij lloji nė gjuhėn germane, e nesė nuk gaboj edhe i vetmi nė pėrgjithėsi. Njė pėrmirėsim, plotsim nė tė dhėnat qė ajo i ofron lexuesit nė njė botim tjetėr tė mundshėm, libri-udhėrrėfyes mund tė bėhet mė i plotė e me tė dhėna mė tė sakta.

 


Copyright©2000-2003 Trepca.net - Tė gjitha tė  drejtat e rezervuara.