- Si e bindi Edi Rama PS, për të marrë Tiranën ( 1 )

- Paragjykimet antiopozitare dhe kandidatët përballë Edi Ramës ( 2 )

- Përjashtimi nga lista dhe fituesit e përbuzur ( 3 )

- Si u shkua tek skenari i 28 Nëntorit ( 4 )

Lokalet 2000. Gara në Tiranë. Loja me listat. Protestat e opozitës. Intriga. (4)

Si u shkua tek skenari i 28 Nëntorit

- Arrestimi i Haklajt, torturat ndaj tij, protestat me molotov, zemërimi i Ilir Metës dhe konkurrenca për të bërë avokat ambasadorin Limpreht

 

Tiranë, Korrik 2003 / Nga Preç Zogaj / Botuar në "TEMA"

...

 

Shpallja e rezultateve të raundit të parë u hapi rrugën përgatitjeve të raundit të dytë. Prezenca e OSBE-së dhe nukli i "Grupit të miqve" u vunë sërish në lëvizje. Por shpejt u kuptua se po harxhonin kohën kot, duke shërbyer një garë tashmë të vdekur. Partia Demokratike deklaroi se nuk i njihte rezultatet në bashkinë e Tiranës, Durrësit dhe disa qyteteve të tjera. Ajo kërkoi persëritjen e zgjedhjeve në këto bashki dhe propozoi shtyrjen e raundit e dytë duke e kushtëzuar pjesëmarrjen e saj në këtë raund me plotësimin e dy kërkesave. Kërkesa e parë: të largohej Fotaq Nano nga kreu i KQZ-së. Kërkesa e dytë: të rregulloheshin listat e votuesve.

 

"Kushte idiote", u përgjigj i pari kryeministri Ilir Meta, duke u vënë gjoksin me këtë rast zgjedhjeve të l tetorit. Si rrallë kush, gëzonte mbështetjen e miqve dhe armiqve të Shqipërisë; erërat e kohës përkëdhelnin e shtynin përpara velën e tij, konjuktura e favorizonte dhe e mbronte nga rivalitetet.

 

Qëllon që rrethana që të nxjerr në krye në një moment të caktuar zgjatet në kohë. Për këtë shkak ti fillon ta shohësh rastin tënd jo më si produkt të rrethanave, por të një ligjësie. Këtu ngatërrohet lëmshi. Prej këtij çasti veprimet e tua bëhën "nevojshmërisht diabolike", siç thotë filozofi franko-rumun, Emil Cioran.

 

Në djepin e fitores së l tetorit Meta do të përkundte planet e tij të së ardhmes. Nga ky këndshikim ishte e natyrshme që ai të merrte anën e fitores, madje ta mbronte atë. E panatyrshme ishte prirja e tij për ta kaluar matanë, pa parë rreth e rrotull, si të mos kishte njerëz të tjerë dhe interesa të tjera në fushën e lojës. Injoroi opozitën, mori atribute që nuk i takonin, u doli zot trukeve dhe zgjidhjeve në hartimin e të cilave nuk kishte dorë vetë, dubloi panevojshëm kryetarin e PS-së dhe Presidentin e Republikës. Rrjedhimisht, ai do të bëhej vetë nishani numër një i protestave të opozitës.

 

Pasi nuk mori përgjigje tjetër për dy kërkesat e parashtruara, PD vendosi bojkotimin e raundit të dytë të zgjedhjeve. Ditën kur do të shpallej ky vendim i rëndë, kombëtarja e Shqipërisë do të fitonte dy me zero me kombëtaren e Greqisë në një mbrëmje të rrallë për kuqezinjtë dhe për mijëra tifozë vendas të mbuluar me flamuj kombëtarë. Regjimi bëri çmos ta paraqiste këtë ngjarje si prodhim të vetin. Presidenti, Kryeministri, kryetari i porsazgjedhur i Bashkisë dhe tërë propaganda, që u vente pas, reklamuan në forma të ndryshme një triumf piksëpari politik. Sigurisht, nuk thanë se edhe golat i kishin shënuar vetë, por që ato dy gola ishin njëherësh dy gjyle topi mbi selinë e Partisë Demokratike, kjo doli qartë. Nuk duheshin shumë mend për të kuptuar se shfrytëzimi banal i një ndeshjeje futbolli për qëllime politike do ta rrokulliste shumë shpejt drejt dështimit të radhës kombëtaren tonë. Rregjimi as që e vriste mendjen për këtë anë të medaljes. Gjithë zhurmën e bënte për të mbuluar korruptimin e zgjedhjeve, për të shurdhuar ankesat e opozitës.

 

Në balotazhet e datës l5 tetor, përgjatë një dite të shkrehur e të zymtë, në shumicën e bashkive dhe komunave u votua me një kandidat. Rënia e zgjedhjeve lokale u kompletua. Koha shqiptare hyri sërish në terr dhe në stuhi, pavarësisht se kësaj radhe fitimtarët e mbanin kokën lart, ndërsa të humburit ishin më të vetmuar e më të braktisur se kurrë.

 

                                                                 ***

Demokratët nuk pretendonin se u ishte mohuar fitorja, por rezultati real, gara e lirë dhe e ndershme. Ata kishin rënë edhe vetë në këtë mëkat në vitin l996, e kishin paguar çmimin në vitin l997 dhe nuk pranonin të paguanin sërish e sërish. Makina socialiste e trukeve elektorale, e kapur në flagrancë jo vetëm nga opozita shqiptare, ishte ngulur në zemër të shtetit dhe kërcënonte fatin e demokracisë. Përballë kësaj makine dinake opozita kishte vetëm dy zgjidhje: ose t'i paguante haraçin nga zgjedhjet në zgjedhje në emër të "imazhit të mirë", ose t'i kundërvihej me të gjitha forcat për ta çmontuar e flakur në pubelën e historisë. Në kushtet e ngritjes në sistem të korrupsionit zyrtar, rruga e dytë ishte një zgjedhje spartanësh. Demokratët nuk u menduan dy herë për ta përqafuar. Rikthimi i votës së lirë u shpall prej tyre si një çeshtje ekzistence. Protestat e tyre të përditshme në sheshin "Skënderbej" filluan.

 

Ishte një kohë e keqe, e shurdhër, kur pakkush përtej kuadratit të protestuesve donte të dëgjonte parrulla, bori, thirrje. Paraliza politike - sëmundja më e poshtër e një kombi - kishte pushtuar pjesë të tëra të shoqërisë shqiptare. Shpresa dhe shpëtimi vazhdonin të kishin emrin "ikje". Politika e madhe e Perëndimit ishte në përgjim të ngjarjeve në Maqedoni dhe për këtë shkak kërkonte sërish një Shqipëri të qetë. Nga pikëpamja e interesave globale Perëndimi s'mund të mos çuditej që Shqipëria kishte prodhuar e prodhonte kaq shumë konflikte të brendshme pikërisht në një periudhë të re për kombin shqiptar kur po korrigjoheshin një nga një padrejtësitë e së kaluarës. Në emër të qetësisë, gishti i Perëndimit kishte prirjen të tregonte palën që ankohej, që protestonte, pa hyrë në të thella se pse e qysh.

 

Midis paralizës shoqërore dhe realpolitikës perëndimore lëviznin lirisht varrmihësit e opozitës shqiptare, matrapazët politikë, ambiciozët e paskrupullt, servilët, naivët e robëruar nga metamitet e reja të regjimit, dembelët që paguheshin thjesht për të mos i patur kundër...

 

Kosova kishte fituar lirinë dhe po përkundte në djepin e institucioneve të reja pavarësinë; Maqedonia kishte ardhur në pikën që duhej të zgjidhte ose shpërbërjen, ose njohjen e të drejtave të ligjshme të popullsisë shqiptare atje; çështja "çame" ishte zgjuar nga gjumi. Koha po punonte për pjesët e ndara të kombit shqiptar, kurse Shqipëria po humbte, po braktisej, po zbrazej, po bastisej, po shfrytëzohej, po varfërohej. A do t'i lejohej Kosovës pavarësia me një Shqipëri të sunduar nga ligjet e xhunglës? Deri ku mund të shkonin shqiptarët e Maqedonisë me një Shqipëri të karteleve politiko-mafioze? A mund të zgjidhej çështja "çame" me një Shqipëri të mbërthyer nga varfëria masive në një anë dhe nga oligarkia shqiptaro-greke në anën tjetër?

 

Po. Realpolitika perëndimore e "qetësisë" pa kushte në Shqipëri ishte sempliciste, kundërproduktive, e hapur për spekullime dhe abuzime nga ana e regjimit, paradoksalisht favorizuese për kundërshtarët e Ballkanit të ri, të cilët, duke mos patur forcë për të frenuar proceset e reja rreth Shqipërisë e me gjerë, punonin t'i minonin brenda Shqipërisë.

 

Mirë u kishte vajtur mendja. Objektivisht dhe logjikisht, Shqipëria përfaqësonte një epiqendër të ndryshimeve dhe stabilitetit në rajon; Tirana ishte një pasqyrë e rreshtimeve të reja në shkallë globale. Por Shqipëria mund të ndihmonte aleatët dhe vetveten vetëm duke zhvilluar një demokraci të brendshme normale, për të mos thënë ideale. Deputetët dhe zyrtarët e vendeve mike e kishin gabim kur injoronin standardet në emër të realpolitikës, rregullat e lojës në emër të qetësisë, zgjedhjet e lira në emër të stabilitetit. Shqipëria e monopoleve dhe trafiqeve çthurte natën, atë që realpolitika thurte ditën në rajon. Perëndimi mbase mendonte se do t'i zinte me qerre në momentin e përshtatshëm abuzimet shqiptare dhe ballkanike me kursin e ri. Por koha kalonte dhe nuk përjashtohej mundësia që kursi i ri të binte në cajtnot, thënë ndryshe të pësonte fatin e Korridorit të Tetë, sozia Selanik-Igumenicë e të cilit ishte ndërtuar para origjinalit.

 

                                                                    ***

Manipulimi i zgjedhjeve përbën sintezën e negacioneve të një qeverie. Manipulimet nxiten dhe programohen kryesisht për të mbrojtur abuzimet. Gabimi mbulohet me gabim, krimi me krim - kjo është llogjika. Në këto kushte, delegjitimi i parregullsive, ringritja e altarit të zgjedhjeve të lira janë e vetmja detyrë dhe i vetmi mision i opozitës së përgjegjshme. Pa përmbushjen e tyre, kontributet e tjera shumëzohen me zero.

 

Me këtë mendim, lidershipi i PD-së kaloi mbi indiferentizmin dhe pengesat e kohës, duke i karikuar gjithnjë e më shumë dhe duke i zhvendosur rregullisht përpara Kryeministrisë protestat zgjedhore. Nëpërmjet tyre PD synonte të ngrinte fitoren e koalicionit qeveritar në disa qytete të mëdha, ndryshimin e KQZ-së, përmirësimin e Kodit Zgjedhor dhe hartimin e listës së saktë të votuesve - kërkesa që shpejt a vonë nuk mund të mos gjenin mbështetje nga faktori ndërkombëtar.

 

Regjia që propozonte opozita ishte ajo e ballafaqimit sy për sy me qeverinë, përfshirë ngacmimet dhe provokimet me llastiqe, guralecë, shashka dhe epigrame fyese në adresë të Qeverisë dhe kryeministrit. Një projekt të tillë me emrin e huazuar "intifada", kryetari i porsazgjedhur i Bashkisë, Edi Rama ia kishte ofruar PS-së në vitin l996 kur kjo parti ndodhej në opozitë. Katër vjet më vonë, PD mund ta merrte të gatshëm.

 

Dëshmitarët tregojnë se Ilir Meta bezdisej shumë nga kuadrati i protestuesve poshtë zyrës së tij. Këta dëshmitarë ia njohin si meritë faktin që nuk urdhëronte një raprezalje mbi ata "rrugaçë". Në të vërtetë, qeveria ndiqte taktikën e sfilitjes dhe zvogëlimit pjesë-pjesë të protestës nëpërmjet arrestimeve dhe rrëmbimeve si në mitin e Shillës dhe Karibdës. Çdo mbrëmje duart e skuadrave me maska dhe makina policie zgjateshin dhe merrnin andej këndej në rrugica dhe oborre pallatesh njerëz të ndryshëm të identifikuar si pjesëmarrës në protesta, të cilët i çonin në komisariate, i fyenin, i rrihnin, i torturonin, i denonconin për t'i burgosur, i linin shakull në dhomat e ftohta të izolimit në pritje të vendimeve të Prokororisë apo gjykatës së faktit. Gjykata kishte një rol të rëndësishëm në këtë raprezalje burracakësh. Vonesat e saj të pashpirt në dhënien e vendimeve për masë arresti shtonin vuajtjet e të harruarve në qelitë e burgut.

 

Bilanci i keqtrajtimeve, ndalimeve dhe arrestimeve gjatë protestave opozitare të nëntorit 200l është nga më të pasurit, në mos më i pasuri në historinë e tranzicionit dhjetëvjeçar. Komisariatet ishin çdo natë plot me anëtarë të PD-së, simpatizantë të Sali Berishës. Sipas shtypit opzitar të kohës, rreth l200 persona provuan kërcënimet, dajakun dhe prangat e policisë së shtetit. Viktimat emblematike të kësaj dhune shtetërore me fizionomi terroriste qenë disa prej tyre. Le të kujtojmë djaloshin që u mbante megafonin oratorëve në mitingje, hedhësin e parrullave që, pasi i shqiptonte vetë, i përsëriste turma. Një ditë disa shikas të veshur civilë, i zunë pritë në afërsi të shtëpisë së tij në Laprakë, e morën në një makinë me targa të zakonshme, e çuan "te vendi" dhe e rrahën kafshërisht duke i kërkuar të tregonte lidhjet e tij me Sali Berishën. Në fund nuk harruan t'i shqyenin buzët dhe gojën, shqisën e punës së tij si borizani i protestës. "Kështu qepen gojët", i thanë me cinizëm. "Do të shkosh në spital dhe do të qepësh këto çarjet që të kemi bërë ne. Mbaje prapë megafonin, hidh prapë parulla, po ta mbajti!"

 

E takova këtë njeri disa javë më vonë, në festën e dhjetëvjetorit të lëvizjes studentore të dhjetorit l990. I kishte ende shenjat e qepjeve në gojë, fliste me vështirësi si Guimpleni, por ishte shumë i vendosur të ndiqte kauzën e opozitës. Deri në vdekje, më tha.

 

Ndalimet dhe arrestimet nuk kursyen as drejtuesit e Forumit Rinor të PD-së dhe as bashkëpunëtorët e afërt të Sali Berishës, përfshirë zëdhënësit e tij, Edi Paloka. Goditjet e qeverisë natën dhe prapa shpine i ndezën me keq protestat. Në vlerësimin e të tretëve dukej se PD po shkonte larg, duke tërhequr mbi vete akuzën e njohur të opozitës destruktive e të dhunshme. Protestat zhvilloheshin në fushë të hapur, para kamerave, kurse kundërveprimi i fshehtë i policisë që provokonte rritjen e tensioneve, realizohej larg syve të opinionit publik. Vëzhguesit e paanshëm, mediat dhe qytetarët e papërfshirë në këto protesta nuk kishin mundësi të shihnin anën tjetër të medaljes: dhunën shtetërore.

 

Në dhjetëditëshin e parë të nëntorit u duk qartë se palët po shkonin drejt një përplasjeje të rrezikshme. Pikërisht në këtë kohë kryeministri Ilir Meta largoi nga posti i Ministrit të Rendit "të preferuarin" e amerikanëve, zotin Spartak Poçi. Në vend të tij emëroi Ilir Gjonin, djalin e ish-anëtarit të Byrosë Politike të PPSh-së, Xhelil Gjoni, i cili kishte dalë nga skena me imazhin e skifterit të fundit të regjimit komunist. Me këtë lëvizje të papritur Ilir Meta tregoi se ishte i pakënaqur me Spartak Poçin, "maturia" e të cilit nuk vlente në përballimin e sfidave të afërme. Duke emëruar në krye të dikasterit të rendit Ilir Gjonin, kryeministri Meta mendonte se po hidhte në fushë një buratino përsa u përket marrëdhënieve personale me të, por që ishte një gogol i mirë përsa i përket perceptimit të turmës opozitare. Ilir Gjoni s'do t'ia bënte fjalën dysh për asgjë, madje do të dinte të vepronte vetë në përputhje me shijet e shefit. Nga ana tjetër vendosja e "djalit të Xhelilit" në krye të "dikasterit të kamxhikut" ishte një test ideal për të parë, së pari, deri ku kishte mbërritur niveli i frikës së mitingashëve të Sali Berishës dhe, së dyti, si ishte ngulur dhe sa ishte ngulur në popull projekti politik i "kthimit në identitet", domethënë i kthimit në pushtetin e familjeve dhe dinastive të regjimit komunist.

 

Po ambasada amerikane në "Rrugën e Elbasanit", ku Poçin e kishin si njeri të shtëpisë, si do të reagojë vallë? Kësaj pyetjeje që thërriste në kauzë ambasadorin Limpreht, promovuesin e flaktë të Poçit, u kujdesen t'i jepnin përgjigje njerëzit afër Metës. "Nuk ka dy ose tre delfinë në Rrugën e Elbasanit, por vetëm një. Ky është Ilir Meta! Ky ka kartabiankë të bëjë më të mirën. Ambasadori dhe ambasadorët duan ligjin, shtetin dhe ne ua premtojmë këtë. Kjo është puna jonë. A e kuptuat"!

 

Nuk ka asgjë për të mos kuptuar.Qeveria ka leje të bëjë më të mirën. Përtej kësaj eufeme politike ka gjak dhe kufoma.

 

Rritja e tensionit bën që protestat opozitare të hapen për "demokratët e flaktë", të infiltruar nga shërbimet sekrete, të cilët kanë për detyrë të nxisin dhe të kryejnë akte dhune në emër të PD-së. Devocioni i skajshëm ka qenë dhe mbetet një mënyrë efikase për të diskredituar një kauzë të drejtë. Shërbimet inteligjente me stampë politike e kanë bërë këtë teoremë pjesë të metodës së tyre të punës. Edhe në Shqipërinë postkomuniste. Rezultatet kanë qenë impresionuese, sidomos kur leva e devocionit të skajshëm ka vepruar brenda ashpërsisë legale të opozitës, ose në zonat fluide të zemërimit të ligjshëm dhe mospërmbajtjes. Praktikisht, i ashtuquajturi krah i armatosur i PD-së, ka qenë gjithnjë një amalgamë mercenarësh ordinerë, fanatikësh pa busull dhe të infiltruarish me busull. Përveç vrasjeve, vjedhjeve dhe dëmtimeve - akte të dënueshme nga Kodi Penal - ata kanë kryer edhe një krim tjetër të madh që nuk parashikohet në asnjë ligj, por që ka prodhuar efekte shkatërrimtare në shoqëri: i kanë hapur PD-së namin e një partie guerriljesh. Nga kjo klishé e porositur pushteti ka përftuar alibinë e korruptimit të standardeve dhe zgjedhjeve, ndërsa Bashkësia ndërkombëtare ka ecur me teorinë e "së keqes më të vogël".

 

Nuk mund të thuhet me saktësi se kur dhe në ç'masë është ndërgjegjësuar kryetari i PD-së, Sali Berisha për rolin e "demokratëve më katolikë se Papa", për qëllimet e falshme të atyre që ishin të flaktë nga natyra dhe vuajtjet dhe për qëllimet e mbrapshta të atyre që ishin "të flaktë" nga detyra që kryenin. Liderët e partive popullore nuk e kanë të lehtë ta bëjnë këtë ndarje. Na pëlqen apo jo, në një parti të madhe ekstremistët janë gjithmonë më të mbrojtur dhe madje më të preferuar se liberalët.

 

Fakti është se që prej vitit l996, për arsye imazhi apo për shkaqe të tjera, Berisha filloi të largonte prej vetes apo të mbante në distancë disa prej "të flaktëve", por jo në atë mënyrë që t'i fyente dhe jo në atë masë që të mbetej pré e çdo kërcënimi apo rrugaçërie nga pala kundërshtare. Ngjarjet e l2 dhe l4 shtatorit dogjën disa "demokratë të pushkës", por nga ky brum, në përqasje me këmbët e oktapodit, dilnin vazhdimisht filiza të rinj. PD humbte shumë nga "pathosi" i tyre, por kishte vështirësi ta ndante me bisturi kirurgu pathosin e popullit opozitar nga ekstremistët me mision. PD nuk mund të hiqte dorë nga protestat për faktin se ishte kapur pisk nga ekstremistët. Thënë ndryshe, nxjerrja nga vaska e ujit bashkë me foshnjën ishte ajo që dëshironte qeveria, por nuk ishte zgjidhja.

 

Berisha e ndiente se skema e mallkuar e "devocionit të skajshëm" po riaktivizohej sërish në stinën e protestave të reja kundër manipulimit të zgjedhjeve vendore. Ajo skemë ishte si një karrem që kërkonte t'i çonte njerëzit përballë grykave të zjarrit. Kryeministri dhe suflerët e tij pretendonin se tashmë kishin bërë shtet dhe këtë provë s'mund ta jepnin gjëkundi tjetër veçse duke qëlluar mbi opozitën. Situata po bëhej gjithnjë e më delikate. Të luftoje apo të përmbaje "të devotshmit" ishte njëlloj si të luftoje me hijet. Në Tropojë, ato ditë ishte vrarë në rrethana misterioze shefi i armatimit të forcave speciale, I. Bengasi. Propaganda zyrtare kishte konsumuar pretencën e zakonshme të fajësimit të PD-së. Njëlloj siç kishte bërë edhe me një të ashtuquajtur atentat me snajper që i qenkësh bërë kryetarit të porsazgjedhur të bashkisë, Edi Rama. Plumbi që kishte dalë nga pushka e supozuar e snajperit kishte ngjallur ilaritet jo vetëm në media. Nuk qe marrë vesh a kishte qenë plumb plastik apo plumb i vërtetë, a mbeti midis xhamave dopio të dritares, apo nuk depërtoi as xhamin e parë, a ishte vetëm një plumb apo dy plumba dhe, më e çuditshmja, ç'ishte ai snajper që merrte shenjë një dritare pa njeri prapa saj? Për miun, vetëm macja është e tmerrshme. Vetë Rama, i parrezikuar ç'është e drejta nga ai farë atentati që ka mbetur i pazbardhur sot e kësaj dite, nxitoi para gjithë të tjerëve të shtonte numrin e plumbave nga një në disa (Snajperi kishte qëlluar me breshëri!) dhe t'i quante "karamelet e Doktorit".

 

Përtej zhurmës së shtypit, këto ngjarje ishin si leskra që paralajmërojnë stuhinë. Diçka po përgatitej në Bajram Curri, në skajin verilindor të vendit ku varfëria në një anë dhe blindat e policisë në anën tjetër rivalizonin për të bërë ligjin.

 

Ndërkohë, si një rreze shprese për opozitën, nga mesi muajit nëntor u publikua raporti i Kongresit të Autoriteteve Lokale të Këshillit të Europës për zgjedhjet lokale në Shqipëri. Pjesa e vërejtjeve kritike të këtij raporti përkonte pikë për pikë me kontestimet themelore të opozitës shqiptare, sidomos paragrafët që flitnin për përbërjen e KQZ-së dhe sjelljen partizane të disa prej anëtarëve, për difektet në hartimin e listave të votuesve, për cënimin e parimit të barazisë së kushteve, për vonesën e dyshimtë në nxjerrjen e rezultateve të turit të parë, për degradimin e procesit në raundin e dytë e tjerë, e tjerë. Raporti shoqërohej me një varg rekomandimesh që në thelbin e tyre kërkonin ndryshime të thella në tërë infrastrukturën zgjedhore.

 

Raporti ishte një dush i ftohtë për regjimin e Tiranës Me këtë rast u duk se midis opozitës dhe maxhorancës socialiste po hapej një spirale dialogu për të gjitha problemet e hedhura në tapet nga zgjedhjet e l tetorit. Por me përjashtim të ndonjë zëri të vetmuar, si ai i ish-kryeministrit Pandeli Majko, i cili kërkoi rikompozimin e KQZ-së, zyrtarët e lartë të maxhorancës e bënë veshin të shurdhër. Qeveria "Meta" dhe partia "Nano" nuk sinkronizoheshin më në shumë çështje, pra edhe në qëndrimet autokritike që diktonte raporti europian për zgjedhjet lokale. Kryeministri Meta vazhdonte ta vriste lart sikur nuk kishte ndodhur asgjë; kryetari i partisë, Nano, s'dihej ku e kishte kokën. Ky lloj dyzimi e ndërlikonte edhe me shumë situatën. Partia Demokratike nuk dinte kujt t'i drejtohej për të negociuar zbatimin e rekomandimeve të Raportit.

 

Në sfondin e shurdhërisë zyrtare, PD shtoi protestat, qeveria shtoi dhunën fizike, verbale, mediatike. Dhjetëra artikuj që dënonin, fyenin dhe poshtëronin "mitingashët e paguar të mujsharit Sali Berisha", u porositën dhe gjetën dritën e botimit në gazetat kryesore proqeveritare. Fanatizmi, mercenarizmi dhe injoranca e analistëve të regjimit shënuan rekorde. Kryqëzata e tyre inkurajonte dhunën kundër protestuesve të ndaluar në komisariate dhe përgatiste momentin psikologjik të goditjes finale nga ana e qeverisë "Meta". Disa analistë të pavarur apo të afërt me opozitën, të vetëdijshëm për qëllimet e kësaj kryqëzate, bënë çmos t'i kundërviheshin me mjetet e tyre modeste, duke mbrojtur e lartësuar motivet e protestave. Në fakt, ato ishin protestat më qytetare e më të fisme të dhjetë viteve të fundit në Shqipëri. Nuk kishte ndodhur as më parë dhe nuk do të ndodhte as më vonë që disa mijëra njerëz të dilnin rreth dyzet mbrëmje rresht në protesta për votën e lirë, të mblidheshin në sheshin "Skenderbej", të marshonin në bulevardin "Dëshmorët e Kombit", të qëndronin minuta dhe orë të tëra përballë kordoneve të policisë, të duronin ndalimet, rrëmbimet dhe rrahjet pasi ishin shpërndarë, të përtërinin çdo mbrëmje radhët dhe pjesëmarrjen, të harxhonin çdo mbrëmje kohën e çmuar, të privoheshin çdo mbrëmje nga shlodhja në kafene, në kinema, në shëtitje apo para televizorit...

 

Në muajt e parë të vitit l991 kishte qenë më e lehtë për demokratët, sepse gjithë Perëndimi i kishte drejtuar sytë nga Shqipëria, ndërsa regjimi po jetonte në grahmat e fundit dhe po planifikonte një ringjallje të mëvonshme nëpërmjet tërheqjes.

 

Në vitin l992, kur bashkë me livadhet ishin kositur edhe zabelet, siç thotë një fjalë e urtë, demokratëve nuk u lipsej më nxitja, por përmbajtja, nuk kishin nevojë për trimëri, por për projekte... Por revolucioni i atëhershëm i orës 25.00, qesharak dhe tragjik në thelb, nxori në rrugë komplekset revanshiste të të vonuarve dhe u dha një drejtim kaotik zhvillimeve.

 

Në vjeshtën e vitit 2000 ishte shumë më e vështirë se në vitet l991-l992. Demokratët tashmë ishin provuar dhe ishin larguar nga pushteti, ishin qortuar nga Europa dhe SHBA si arrogantë, ishin braktisur nga miqtë e tyre me të njohur në perëndim. Mund të themi se ishin të izoluar në revoltën e tyre kundër fatit të padrejtë, brenda halleve të tyre të panumërta në opozitë, brenda ndjenjës së tyre të fortë atdhetare. Në këto kushte, pa asnjë mbështetje nga jashtë, madje të paragjykuar dhe të penguar në këtë rrafsh, ata ndërmorën betejën për votën e lirë, thënë ndryshe, betejën për çmontimin e një gënjeshtre kolosale nga froni i Shqipërisë së re. Jo se armiqtë e lirisë nuk kishin të drejtë të uleshin në atë fron - demokracia është sistemi i pohimit - por armiqtë e djeshëm të lirisë ishin ulur atje për të përjashtuar sërish opozitën e tyre.

 

Pjesëmarrësit në protestat e vjeshtës së vitit 2000, të shoshiturit nga koha dhe fati i PD-së, njerëz të thjeshtë dhe intelektualë të klasit të parë, mjaft prej tyre përçmues të popullaritetit dhe ekzibicionit, e dinin sigurisht se çfarë shërbimi të çmuar po i bënin vendit, opozitës, shtetit, demokracisë. Por unë, nga adhurimi për ta, kam shkruar se nuk e dinin. Në fund të fundit, qytetarët nuk kanë demokracinë që u ofrojnë politikanët, por demokracinë që meritojnë vetë. Sa më gjatë qe lënë kjo masë njerëzish në rrethimin apo përballë kordonëve të policisë, aq më shumë qe ndërgjegjësuar për misionin që po kryente. Sa më shumë qenë shtuar arrestimet dhe keqtrajtimet e protestuesve të rinj, aq më tepër qe ndriçuar opinioni për ngërçin e zgjedhjeve. Sa më e patundur qe treguar Qeveria në pozicionin e saj të zëvendësimit të dialogut me "dhunën e ligjit", aq më tepër qe qartësuar përmbajtja e farsës elektorale. Bashkë me të edhe çmimi që duhej paguar për demaskimin e saj. Një godinë ministrie e djegur (asnjë sosh nuk u prek me dorë) nuk ishte asgjë para një opozite të djegur!

 

Në datën 21 nëntor Brukseli vendosi shtyrjen sërish për "vitin tjetër" të negociatave për hapjen e bisedimeve të Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit. Zonja Doris Pack, megjithë dëshirën e mirë, nuk ia solli dot dhuratën e premtuar kryeministrit Ilir Meta. Nuk u skuq njeri. Nuk kërkoi kush falje. Nuk uli kush kokën. Nuk tha kush "pa të shohim parregullsitë në zgjedhje". Përkundrazi: refuzimi i Brukselit u përjetua si rutinë. Avash-avash! Do na ftojnë një ditë, s'ka rrugë tjetër! Ne se ne do të jemi!

 

Imperativi i regjimit ishte heqja qafe e "opozitës së vjetër", që projektonte vrasje dhe atentate, që thyente xhama dhe llampa, që kishte në plan një l4 shtator të ri! Kryeministri ishte informuar se l4 shtatori i ri do të fillonte në Tropojë për t'u rrokullisur si ortek drejt kryeqytetit. Data e mundshme e fillimit të kryengritjes ishte caktuar 28 nëntori, dita e Pavarësisë. "Kjo datë nuk është zgjedhur rastësisht. 28 nëntori është festë dhe demokratët mendojnë të na kapin në gjumë; nga ana tjetër, të fiksuar në bindjen e tyre se socialistët janë uzurpatorë të pushtetit dhe puthadorë të Greqisë, ata, simbolikisht kërkojnë ta barazojnë marrjen e pushtetit me dhunë me rishpalljen e pavarësisë së Shqipërisë"!

 

A i besoi kryeministri këto informacione apo dyshoi në vërtetësinë e tyre? Dilema të tilla, nëse ekzistojnë, mund të rrëfehen aposteri, por nuk kanë vlerë në momentin kur duhet marrë një vendim, aq më tepër një vendim që përkon me arsyet e tua të zemrës. "Shtetarit i lejohet ta zgjidhë enigmën vetëm njëherë", thotë Kisinger.

 

Në datën 27 nëntor Bajram Curri dhe fshatrat përreth ishin blinduar me forca policie. Dega e PD-së lokale kishte njoftuar organizimin të nesërmen të një mitingu proteste.

 

"Kisha ndjesinë se do të ndodhte diçka", më tha më vonë Sali Berisha. "Thirra kushërinjtë e mi, i porosita të kishin kujdes nga provokacionet. Të njëjtën porosi i përcolla kryetarit të degës lokale, Azgan Haklajt. Në

mbrëmje më morën në telefon dhe më qetësuan. Por maskat në radhët tona nuk u përmbajtjen...".

 

Kështu plasi.

  

Copyright©2000-2003 Trepca.net - Të gjitha të  drejtat e rezervuara.