- Si e bindi Edi Rama PS, për të marrë Tiranën ( 1 )

- Paragjykimet antiopozitare dhe kandidatët përballë Edi Ramës ( 2 )

- Përjashtimi nga lista dhe fituesit e përbuzur ( 3 )

- Si u shkua tek skenari i 28 Nëntorit ( 4 )

Paragjykimet antiopozitare dhe kandidatët përballë Edi Ramës

Tiranë, Korrik 2003 / Nga Preç Zogaj / Botuar në "TEMA"

  

Demokratët u vonuan disa ditë për të shpallur kandidatët e tyre. Për të motivuar bazën e partisë dhe ndofta për të larguar imazhin e Njëshit të plotfuqishëm, Berisha kishte preferuar një skemë konkurrence në përcaktimin e kandidatëve, gjë që në disa rrethe e kishin bërë edhe socialistët. Skema e seleksionimit të kandidatëve, nëpërmjet votimit të fshehtë në forumet partiake lokale, ishte demokratike. Por epërsitë e saj teorike u zbehën jo pak nga lufta e lobeve dhe klaneve brenda për brenda partisë, nga parregullsitë reale dhe ireale të votimit, nga hatërmbetjet dhe mëritë e kandidatëve të eliminuar.

 

(Kryetari socialdemokrat Skënder Gjinushi e kapi i pari momentin e zemërthyerjeve në PS. Partia e tij u vu kudo në gjueti të kandidatëve qejfmbetur, të cilët i kandidoi nën siglat "PSD" dhe nën slloganin "E majta për ju". Ndërsa zemërthyerjet në PD humbën në koston evidente, por gjithnjë të pallogaritshme të indiferentizmit dhe emocionalitetit që ka gërryer këtë parti).

 

Më në fund, pas një gare me dy ose tre raunde, PD shpalli kandidatin për postin e kryebashkiakut të Tiranës. Ishte dyzet e dy vjeçari Besnik Mustafaj, shkrimtar dhe publicist aktiv nga më të shquarit e brezit të viteve tetëdhjetë, me disa romane të përkthyer në frengjisht dhe italisht, ish ambasador i Shqipërisë në Francë në vitet l992-l997, një prej intelektualëve të spikatur që me praninë e tij në PD ndihmonte për të mbajtur gjallë idenë e reformimit të saj.

 

Mjaft prej vëzhguesve të paanshëm të jetës politike e vlerësuan kandidimin e Besnikut si një zgjedhje të mençur të PD-së dhe Berishës. Me Mustafajn kjo parti propozonte moderacionin, antikonfliktin. Në fakt Besniku ishte vënë në dispozicion të PD-së në një moment të vështirë të jetës së saj. Konkurronte në njohje dhe popullaritet me kandidatin socialist. Ishin që të dy njerëz të dalë, por me temperamente të ndryshme. Prudenca favorizonte Besnikun, por fushata do të zhvillohej në dy nivele. Së pari në nivelin e ballafaqimit të kandidatëve dhe stafeve të tyre, së dyti në nivelin e ballafaqimit të partive që i konsideronin politike zgjedhjet vendore.

 

Edi Rama do ta shfrytëzonte këtë situatë për t'i bashkangjitur garës së pashmangshme me rivalin Mustafaj një fushatë sulmesh e kundërsulmesh ndaj Berishës në veçanti. Rama do të kapej fort pas tezës se Mustafaj ishte thjesht kandidati i Berishës, madje do ta shtynte këtë tezë deri në spekullim me ndjenjat krahinoriste meqenëse Mustafaj ishte me origjinë nga Tropoja. Antiberishizmi ishte flamuri politik dhe elektoral i PS-së. Duke e tundur atë më shumë se vetë Nano, Edi Rama arriti ta spostonte në një rrafsh tjetër fushatën e tij dhe t'i shmangej dendur përballjes me rivalin e drejtpërdrejtë. Në këtë spostim të favorshëm për të u ndihmua edhe nga propaganda e PD-së që e pati në fokus si të ishte shefi i së majtës.

 

x x x

 

Fillimi i fushatës për zgjedhjet vendore më gjeti në këndin e mënjanuar të meditimeve dhe dëshpërimit. Kisha dashur dhe kërkuar një PAD jashtë koalicionit qeverisës; prej kohësh e përjetoja qëndrimin në qeverinë socialiste si një teprim gjithnjë e më të madh me të drejtën tonë prej të përjashtuarish apo të larguarish nga Partia Demokratike. Herë-herë, kur shikoja se thelbi i qeverisjes socialiste ishte antiopozitarizmi, e përjetoja bashkëqeverisjen si tradhti ndaj misionit tonë politik. S'më bënte më zemra të shërbeja një kauzë të tjetërsuar, që për më tepër, në rrethanat e reja, po kristalizohej si thikë pas shpine ndaj opozitës për llogari të pushtetit. Presioni nga brenda për nxjerrjen e PAD-së nga koalicioni qeverisës i kishte dhënë kësaj partie statusin e oponentes së qeverisë, gjë që i lejonte drejtuesit e saj të bënin kritika shpeshherë të ngjashme me ato të opozitës. Ky status po katandiste në një farsë. Nuk ishte serioze për ne. Duhej marrë vendimi përfundimtar i shkëputjes nga qeveria, përndryshe oponenca apo opozita brenda qeverisë nuk do të ishte gjë tjetër, veçse një formë e shëmtuar e diversionit politik në dëm të opozitës institucionale. "Le të flasin të tjerët për turpin e tyre, unë flas për timin", shkruan Bertold Brehti, duke patur parasysh Gjermaninë naziste. Shqipëria e viteve të fundit i ka dhënë botës dy mënyra origjinale të diversionit djallëzor.

 

E para është kur një apo dy parti të vogla qeveritare flasin sikur të ishin në opozitë. E dyta është kur një apo dy parti të vogla opozitare flasin sikur të ishin në pushtet. Kësisoj pushteti nuk e ka përballë, por e ka në rrethim të plotë, do të thoja në një rrethim mercenaresk, opozitën reale; pushteti nuk qëndron politikisht në kufijtë e shumicës që e ka votuar, por kërkon të shtrihet me krahmarrje në koritat e opozitës; pushteti nuk njeh alternativën dhe alternancën e popullit opozitar, por kërkon ta krijojë brenda vetës edhe alternancën. Është lapidare dhe meriton të citohet një frazë e shqiptuar andej-këndej nga disa drejtues socialistë në takimet e tyre me popullin. "Në dallim nga Berisha dhe PD, ne e bëjmë vetë edhe oponencën, edhe opozitën"- kjo është fraza që të ngre mornica për faktin e thjeshtë se, dashje pa dashje, fsheh në kuptimin e saj një mendim të pastër kriminal. Tërë ky dublim dhe ngatërrim rolesh ka këtë qëllim: të zhurmojë opozitën e vërtetë, ta lërë atë përjetësisht në mëshirën e zvogëlimit, të rrotullojë pafundësisht pushtetin në duart të ndryshme të së njëjtës familjeje. Një parti që nuk ngjit me pushtetin as në program, as në sjellje e ka vendin në opozitë. Këtë duhej të bënte PAD. Unë e shikoja se kolegët e mi në krye të kësaj partie kërkonin vota thjesht për të forcuar pozitat në qeverinë "Meta", ose për t'iu imponuar Nanos në rast rrokade. Kësaj loje i kishte dalë boja.

 

E kisha ndarë mendjen të rrija në shtëpi, megjithë lutjet e Ridvan Peshkëpisë dhe disa kandidatëve lokalë që s'kishin pse shikonin përtej komunave të tyre. Por një mëngjes, aty rreth datës l2 shtator, kur fushata i kishte nxehur mirë motorrët, një miku im që punonte me një organizatë të rëndësishme perëndimore, më rrëfeu në mirëbesim rezultatet e një sondazhi sekret për zgjedhjet lokale në Shqipëri. Shifrat kryesore u gdhendën si me daltë në kujtesën time. PS, 39-42 përqind me tendencë rënieje; PD, 37-39 përqind me tendencë rritjeje; PSD, 3-4 përqind; PR, 3-4 përqind: PAD, l-l,5 përqind... U gëzova me shifrat që u atribuoheshin socialistëve dhe demokratëve. Për herë të parë pas dhjetë vjetësh nuk do të kishim një parti që fitonte e vetme shumicën absolute. Por e pohoj se më mërziti mjaft 1,5-sa e PAD-së.

 

Po atë mbrëmje, ndofta krejt rastësisht, Fatos Nano deklaroi se pas zgjedhjeve lokale qeveria do të rikompozohej sipas përqindjeve që do të fitonin partitë përbërëse. Mbase e kishte me Gjinushin, por mua m'u tipos se e kishte me Cekën dhe Imamin e PAD-së. "Do t'i shporrë nga qeveria", thashë me vete duke patur parasysh l,5-ën. "Nuk ikëm dot vetë, por do të na dëbojnë. Ose do të na japin një zëvendësministër për të na fyer. Sa turp!" Mendimi se dija diçka që nuk e dinin të tjerët dhe turpi i dëbimit eventual më çuan të nesërmen te zyrat e PAD-së. Atje kishte shpërthyer hareja. Sociologu Edmond Dragoti kishte prurë të dhënat e një sondazhi të realizuar nga Instituti i tij. Në letrat e Dragotit PAD shkonte mbi dhjetë përqind, kurse PSD rezultonte pothuajse e zhdukur nga skena. Kandidati ynë për postin e kryebashkiakut të Tiranës, zoti Arben Demeti, kuotohej disa pikë mbi partinë dhe kishte shanse të mëdha që deri ditën e zgjedhjeve të kalonte në balotazh me Edi Ramën!

 

Neritan Ceka dhe shpura e tij po fluturonin në qiellin e shtatë mu sikur të kishin nëpër duar rezultatet përfundimtare të KQZ-së. PAD ishte gdhirë e fuqishme si nga një ëndërr, ishte bërë faktor "përcaktues" në jetën politike. Ceka më në fund ishte imponuar edhe me vota! Ashtu siç ishin, disa më të rëndësishëm se më parë dhe disa më servilë se më parë, u zhvendosën të gjithë në hotel "Dajti" për kafe. Zotërinjtë po e ruanin me zor modestinë. Ngadhnjimi që kishin brenda dhe që po numëronte tashmë orët dhe ditët për të shpërthyer, nguroste herë-pas-here pjesë të fytyrave dhe gjymtyrëve të tyre. "Mbaroi dhe Gjinushi", po thoshte Ceka duke gjerbur kafenë. Mua se si më vinte dhe s'flisja. Por heshtja ime dalngadalë po spikaste si një vrimë e zezë në gëzimin e shokëve. Dy sy të turbullt u ngritën drejt meje dhe ja ku kërciti edhe vërejtja kuptimplote: "Ti Preç nuk dukesh në formë". E pyeta Dragotin: Si është bërë ky sondazh, na thuaj ndonjë gjë për metodologjinë! Dragoti dha disa shpjegime të përcipta, por e pranoi edhe vetë se "kampionët" ishin marrë në mënyrë spontane kryesisht në Tiranë dhe në ultësirën Durrës-Vlorë.

 

-Sa është marzhi i gabimit?

-Katër deri në gjashtë, por mund të jetë edhe tetë përqind,- u përgjigj Dragoti, serioz kësaj herë.

-Domethënë?- pyeti dikush në vendin tim.

-Domethënë ne mund të marrim edhe tetëmbëdhjetë, por edhe dy përqind, - thashë unë.

 

Komentet e tjera i bëri heshtja. Fytyrat deri pak më parë të qeshura u vërejtën si t'u kishte rrëmbyer dikush një lodërz të dashur. Më erdhi keq. Nuk më kishte habitur naiviteti i tyre, por Dragoti. Si e kishte bërë atë karagjozllëk? Pak më vonë në zyrat e PAD-së dëgjova që po talleshin me metodat e përdorura nga studentët e tij.

 

Ajo e flamosur parti, që as mblidhej, as shpërndahej, që ishte edhe aty ku ne nuk ishim, që duhej të binte në këmbë edhe po ta hidhje nga kati i pesëmbëdhjetë, PAD që na kishte marrë tërë atë kohë prej tetë vjetësh, më futej brenda nga një anë që s'e kuptoja, më motivonte edhe kur besoja se isha ndarë paq dhe plot përuzje me "një gjë të cekët" e të ligë si politika. U thashë Neritanit dhe Ridvan Peshkëpisë: Jemi shumë keq dhe mos më kërkoni më shumë, po ejani t'i biem kryq e tërthor Shqipërisë. Neritani e kishte filluar pothuajse i vetëm fushatën dhe u gëzua që po përfshihesha edhe unë. E çuam edhe njëherë në të katër anët flamurin tonë të bardhë me vija bojëqielli dhe kalin e Pegasit stampuar në të. Kishim dashur të ishim muza e politikës. Ndonjëherë edhe ia kishim arritur, por në oborrin dhe kthinat e pushtetit mjaft prej ëndrrave tona ishin deformuar pothuajse pandreqshëm. Megjithatë, sëbashku me kandidatët tanë e zhvilluam deri në fund fushatën dhe ia dolëm të merrnim 3,l5 përqind të votave. Por, o çudi! Pegasi do të fitonte më shumë në provinca, ndërsa do të pësonte disfatë të plotë në kryeqytet!

 

x x x

 

Pa mohuar rolin e partive të vogla, fushata njohu sërish protagonizmin PS-PD dhe u rrokullis drejt ditës së votimeve si një duel minotaurësh. PS luajti kryesisht me kartën e vjetër antiBerishë dhe me kartën e bashkimit të pushtetit qendror me atë lokal. PD luajti kryesisht kartën antikorrupsion, duke rikapituluar vargun e gjatë të akuzave për vjedhjen e thesarit, për shpërdorimin e fondeve publike nga ministrat, për trafikun e drogës dhe qënieve njerëzore e tjerë.

 

Nëpërmjet një kalendari debatesh, prezenca e OSBE-së në Tiranë bëri çmos të zbuste tensionet e terrenit në studiot e televizioneve. Diçka arriti, por kontrasti mbeti sërish mjaft i madh. Në studiot televizive fushata dukej si një ulkonjë e mërzitur në kopshtin zoologjik. Eksperimenti i ballafaqimit të kandidatëve në televizione shënoi rezultate të shkëlqyera në rrafshin etik, por këtu nuk kishte asgjë për t'u befasuar. Kandidatët, në përgjithësi, ishin njerëz normalë dhe me kulturë. Ata nuk kishin asnjë vështirësi të silleshin sipas skemave të OSBE-së. Por problemi i zgjedhjeve nuk ishin kandidatët në vetvete dhe as votuesit në vetvete. Nëpunësit e OSBE-së ishin fokusuar në këtë aspekt falë paragjykimeve për publikun shqiptar. Problemi i madh i zgjedhjeve lidhej pikësëpari me mungesën e vullnetit politik të shumicës për të respektuar zhvillimin e tyre sipas standardeve europiane. Të tjerat ishin rrjedhime.

 

Në këtë logjikë u krijua katrahura me listat e zgjedhësve, një prej çështjeve më të mprehta të zgjedhjeve vendore të vitit 2000. Qysh në verë kishte patur zëra se listat e votuesve po hartoheshin shkel e shko, madje me një mendim të mbrapshtë nga ana e Qeverisë. Por fenomeni doli në dritë në momentin e afishimit të listave. Mijëra qytetarë nuk e gjetën emrin e tyre në këto lista. Partia Demokratike e denoncoi me forcë këtë skandal dhe akuzoi Qeverinë se kishte shfrytëzuar referendumin kushtetues të vitit l998 për të diferencuar votuesit dhe për të lënë jashtë listës mbi katërqind mijë syresh. Argumenti dukej i bazuar për faktin se opozita e kishte bojkotuar referendumin për Kushtetutën, pra identifikimi i qytetarëve josocialistë që nuk kishin marrë pjesë në atë votim mund të bëhej lehtë.

 

Nga ana tjetër nuk mund të pranohej si rastësi fakti tjetër që shumica e të paregjistruarve në listat për zgjedhjet lokale u përkisnin familjeve që kishin bojkotuar referendumin. Qeveria i hodhi poshtë akuzat e opozitës, por pranoi parregullsitë në lista duke u justifikuar me kohën e pamjaftueshme për hartimin e tyre dhe me mangësitë në dokumentimin e lëvizjes së lirë të njerëzve. OSBE gjithashtu u alarmua. Mospërfshirja e qytetarëve në listat e votimit ishte një shkelje flagrante e së drejtës së tyre kushtetuese për të zgjedhur. Kur nuk pritej, në pikun e fushatës, kishte dalë një problem i ngatërruar që rrezikonte të zhvlerësonte tërë investimin e kësaj organizate. Me ndërhyrjen e drejtpërdrejtë të zotit Gert Ahrens autoritetet iu futën punës për të hartuar të ashtuquajturat "Lista B", ku regjistroheshin të përjashtuarit sipas opozitës dhe të harruarit sipas qeverisë. "Listat B" nuk e zgjidhën problemin brenda afatit. Për këtë arsye autoritetet e shpallën të dielën e votimit ditë pune për zyrat e gjendjes civile dhe për gjykatat.

 

Kush nuk gjente sërish emrin në listë mund të votonte me vendim gjykate. Në 30 shtator partitë e mëdha zbritën njëra pas tjetrës në sheshin "Skënderbej" për të shkëmbyer batutat finale të fushatës. Edhe njëherë antiberishizmi i PS-së dhe antikorrupsioni i PD-së përplasën brirët me tërë fuqitë e mbetura. Diadat e betejës tridhjetëditëshe kosumuan shkrepjet e fundit dhe ja ku mbi tërë zallamahinë e rastit u ngrit dhe spikati diada përmbledhëse, që i përfaqësonte gjithë të tjerat, të vjetrat dhe të rejat. Ishte diada "Doktor Rrumpalla" - "Mister Këllira". E para i dedikohej kyetarit të PD-së, Sali Berisha dhe kishte autorësinë e Edi Ramës. E dyta i dedikohej Edi Ramës dhe kishte autorësinë e Sali Berishës.

 

Për demokratët, PS dhe kandidati i tyre ishin vesi. Për socialistët, PD dhe shefi i tyre ishin rrëmuja. Populli duhej të zgjidhte.Në përfundim të mitingut të PS-së, që u zhvillua në orët e mesditës, Edi Rama u afrua pranë mikrofonave dhe lëshoi një britëm të stërzgjatur prej Polifemi "oooooooo, doooooktoooooooor Rrumpaaaaallaaaaaaaa", që u përhap me jehonë në në gjitha rrugët hyrëse të sheshit "Skënderbej". Të pranishmit shtangën pak sekonda, ndofta duke kujtuar se po ndodhte diçka që nuk kishte ndodhur kurrë në këtë jetë apo, mos o zot, se kandidati i tyre i zemrës kishte luajtur mendsh në kohën më të keqe. Por shpejt e kuptuan se ajo britmë nuk ishte gjë tjetër veçse një prej numrave të Ramës. Shpërthyen në gaz e duatrokitje.

 

Në orën l8.00 demokratët u shkulën nga të katër anët e kryeqytetit dhe u mblodhën në shesh për t'i mundur socialistët me numra. Sipas vëzhguesve të paanshëm mitingu i PD-së ishte jo vetëm më i madh se ai i socialistëve, por edhe më i madhi që kishte zhvilluar kjo parti që prej vitit l997, kur kishte dalë në opozitë. Parandjenja e fitores, e përhapur si rimel në mijëra fytyra, vërshoi drejt tribunës së drejtuesve dhe e pushtoi atë. Shpirti i Sali Berishës u duk se vuri atë mbrëmje bastin e një fitoreje të veçantë.

 

Ajo mund të mos ishte e qartë në kutitë dhe procesverbalet e votimit ku interferonin lloj-lloj faktorësh të jashtëm. Por ishte një fitore në sferën e besimit të njerëzve, një rilindje e tij pas viteve të plumbta në opozitë. Vonë në mbrëmje, gjatë një interviste në TV-Shijak, e tha hapur se zgjedhjet lokale ishin një pretekst, se populli i sheshit votonte Berishën. Disa njerë z a fër PD-së e konsideruan elektoralisht të gabuar këtë deklaratë. Disa e justifikuan duke thënë se Berisha kishte folur me farisenjtë, me ata që e donin jashtë skenës politike, me hijet dhe hijet e hijeve që endeshin në kulisat dhe tunelet e pushtetit me projektet e likujdimit të tij nëpër duar.

Copyright©2000-2003 Trepca.net - Të gjitha të  drejtat e rezervuara.