Si e bindi Edi Rama PS, për të marrë Tiranën

Tiranë, Korrik 2003 / Nga Preç Zogaj / Botuar në "TEMA"

  

Në sfondin e përplasjeve të 28 nëntorit të vitit 2000 shohim Tranzicionin shqiptar me "T" të madhe, një lloj hyu që ka në trurin e vet programin e karfosjeve tona periodike këtu poshtë. Të duket se palët politike në këmbët hyut nuk e kanë veten në dorë kur sulen t'i nxjerrin sytë njëri tjetrit. Kjo tablo surealiste nuk është e tëra fantazi. Në fakt, konfliktualiteti politik shpjegohet edhe me të kaluarën: djajtë e traditës dhe zakoneve kanë dalë nga shishja dhe po harxhojnë fuqitë e mbledhura nepër shekuj. Në këtë kuptim, tranzicioni e çan rrugën nepërmjet ekzibicionit. Rruga është e gjatë jo vetëm në vetvete, jo vetëm nga natyra e gjërave. Në arenën e atavizmave kanë zbritur djajtë e rinj të interesave egoiste për pushtet, pasuri, lavdi, sundim. Këta janë me të egrit, këta mëtojnë t'i japin tonin dhe fytyrën epokës. Nën agresionin e tyre skrupujt, virtyti dhe vetë ideja e demokracisë shtërngohen në një strategji qendrese jo alakristiane. Deri kur?

 

Ka mbetur prapa vitit l999. Vazhdon vitit 2000. Po afrojnë zgjedhjet vendore, të parat që do të organizohen nga pushteti i Partisë Socialiste. Presidenti Rexhep Meidani ka dekretuar datën l tetor për mbajtjen e tyre. Tensioni fillon të ngrihet si zhiva në termometër pa u sosur gushti. Fillet e erës sjellin zërat e lashtë të vjeshtës. Njerëzit mbajnë vesh dhe kthejnë kokat kot së koti andej-këndej pa kuptuar asgjë. Kasandrat e politikës dallojnë në këto zëra lëngimin e orës së Shqipërisë. Ka zgjedhje, por vendi nuk do të dalë i paqtuar prej andej. Përkundrazi: do të dalë më i ngatërruar se më parë. Socialistët, ata që katër vjet më parë kanë ngritur botën në këmbë për "votën e lirë", do të gjejnë disa marifete që vota të jetë e lirë në masën që t'u japë fitoren e nevojshme. Mjerisht, mësimi që kanë nxjerrë nga zgjedhjet e prishura të 26 majit l996 nuk është flakja e manipulimeve, por rafinimi i metodave. Në pamje të parë ka një fatalitet në urinë e tyre të skajshme për vota: gjasat janë që të fitojnë ngushtë edhe pa manipulime, por në këtë vend askush nuk i beson rregullit.

 

Nga ana tjetër demokratët duan të korrin frytet e stategjisë së qëndresës. Qëkurse kanë dalë në opozitë kanë identifikuar përballë dhe rreth e rrotull një politikë getizimi dhe likujdimi. Ata i kanë rezistuar kësaj politike, kanë paguar çmimin por nuk kanë lejuar që vendi të mbetet pa opozitë. Historia e ka parë kalvarin e tyre, e ka mbajtur shënim për ta treguar një ditë me zë të lartë. Në jetë ndodh shpesh që sensi i publikut të mos përputhet me sensin e historisë përsa i përket gjykimit për njerëz, subjekte, ngjarje. Publiku jeton nëper ndodhi të shkëputura, historia në lidhjen e tyre. Publiku manipulohet. Historia jo. Publiku sheh kryesisht dukjen e gjërave, historia sheh thelbet.

 

Në vjeshtën e vitit 2000 eskorta elektorale e PD-së ishte rritur ndjeshëm në krahasim me vitin l997, ndërkohë që eskorta socialiste ishte zvogëluar në krahasim me të njëjtin vit. Diferenca midis tyre ishte ngushtuar shumë. Druaj të them se ishte zhdukur.

 

Sa pa nisur fushata demokratët vunë në dyshim ndershmërinë e zgjedhjeve dhe qenë vazhdimisht në dilemë për të marrë pjesë. Denoncimet e tyre vunë në shënjestër përbërjen e Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, veçanërisht emërimin në krye të këtij institucioni të Fotaq Nanos, kushëriri i Fatos Nanos. Lehtësia me të cilën ky i fundit pranoi, për të mos thënë ideoi vendosjen e kushëririt dhe disa socialistëve të tjerë në trupën e organizimit dhe arbitrimit të zgjedhjeve dëshmonte qartë se lobet e PS-së nuk kishin kontradikta përsa u përket manipulimeve elektorale. Demokratët e lexuan drejt këtë mesazh. Ata paralajmëruan intransigjencë ndaj çdo parregullsie. Në këtë mënyrë shpresonin të frenonin tundimet votëvrasëse të pushtetit dhe njëkohësisht të hipotekonin të drejtën e kontestimit të rezultatit në rastin e një humbjeje të pakapërdishme.

 

Socialistët dhe bashkë me ta edhe "Grupi i miqve" nuk i morën seriozisht këto paralajmërime. U ranë shkurt, duke i trajtuar si alibi paraparake të humbësve. Ndërkaq, me fiksimin se opozita nuk do të pranonte asnjë lloj rezultati përveç fitores, partia në pushtet dhe kandidatët e saj do t'i shtonin shkujdeshëm truket dhe shkeljet gjatë gjithë ditëve të fushatës. Në vend që t'u referoheshin standardeve të KE-së për zgjedhje të lira e të ndershme, socialistët shqiptarë vazhdonin t'u referoheshin opinioneve të tyre standarde për kundërshtarët politikë në opozitë dhe këtu gjenin jo vetëm pretekstin, por më keq akoma, edhe arsyet për të manipuluar me KQZ-në, me listat e zgjedhësve, me mediat, me paratë e pista, me dhunën policore...

 

Kështu po ngrihej sipari i fushatës elektorale për zgjedhjet vendore të vitit 2000, e shtata ndeshje PS-PD në historinë dhjetëvjeçare të pluralizmit shqiptar.

 

x x x

 

Si gjithmonë zemra e kësaj gare ishte kryeqyteti, Tirana. Partia Socialiste dhe simotrat e saj të së majtës kandiduan në këtë bashki Ministrin e Kulturës, Edi Rama. Ishte një zgjedhje e pritshme. Rama e kishte shndërruar prej kohësh ministrinë e tij në ofiçinë elektorale për zgjedhjet vendore. Kishte përgatitur edhe një projekt të fitores së "trëndafilit", të cilin e kishte depozituar në departamentin përkatës të PS-së. Mbahej i pavarur dhe në fakt nuk e kishte marrë teserën e partisë, por ua kalonte ministrave partiakë në partishmëri dhe sidomos ua kalonte në shprehjen e ndjenjave armiqësore ndaj opozitës, për të cilën Edi Rama, me fjalorin dhe epitetet e tij therëse ishte si bezja e kuqe për demin e arenës.

 

Historia e konfliktit midis ministrit të Kulturës dhe shefit të Opozitës ishte e gjatë dhe pa pauza. Në librin tim "Lufta jocivile" kam shkruar për këtë konflikt, kam denoncuar rrahjen e Edi Ramës nga njerëz të panjohur një natë janari të vitit l997. Në verën e atij viti PS erdhi në pushtet, nja dhjetë muaj më vonë kryeministri Nano e kishte gjetur Ramën në Paris dhe e kishte ftuar të merrte postin e Ministrit të Kulturës. Ky e kishte marrë postin. Ministër, me miq e shokë në krye të shtetit, Prokurorisë, SHISH-it, gjykatave e të tjerë, Rama i kishte gjitha mundësitë të zbardhte rrahjen e tij kriminale atë natë janari të vitit l997, në mos për të shuar kureshtjen e vet dhe të opinionit, për t'u mbyllur gojën disa zërave në opozitë që pohonin se e kishin rrahur fqinjët për arsye banale. Nuk e kishtë bërë këtë, jo se kishte vendosur të hidhte prapa krahëve të kaluarën dhe të sillej si një zotni me opozitën. Përkundrazi. Sa më thellë ngulej në pushtet, aq më shumë i shtohej mëria ndaj PD-së dhe Berishës. Të vinte çudi se si koha dhe veçanërisht posti nuk e zbusnin sadopak.

 

Kandidimi është një e drejtë e shenjtë e çdo individi. Edi Rama kishte thurur ëndrrën e tij për një Tiranë ndryshe. Kishte ambicie politike, kërkonte të futej në valle jo më me ftesë të Fatos Nanos, por përmes një votimi. E kishte kapur momentin dhe ishte në të drejtën e tij të provonte, të synonte lart e më lart.

 

Më tej - dhe kjo është e rëndësishme të theksohet - vlonte nga dëshira për të shporrur demokratët nga Bashkia e Tiranës dhe nga bashkitë e tjera të Shqipërisë. Sepse përveç nevojës për të hyrë në politikë përmes një votimi, Rama kishte në kokë konturet e një projekti të madh, të cilin e kishte quajtur "Kthim në identitet". Emri shprehte dykuptimësinë e projektit.

 

Kuptimi i parë, më i drejtpërdrejti dhe më sipërfaqësori, ishte zotimi për të kthyer të kaluarën koloristike dhe gjelbërimore të qendrës së Tiranës që nga koha e Jakomonit të Italisë fashiste deri në vitet e fundit të regjimit komunist. Eklektizmi i zotit Rama shërbente si nyja ideale për të lidhur në një fill këto dy periudha antagoniste në të gjitha pikëpamjet.

 

Ish-komunistët e dinin se ministrit të tyre pa parti ia donte puna t'i përziente kartat, por identiteti i vërtetë që propozonte ai ishte Tirana e shokëve Jashar Menzelxhiu, Llambi Gegprifti, Xhemal Tafaj e tjerë. Ky fakt, sikur asgjë tjetër të mos kishte nën vete e mbi vete, thoshte shumë.

 

Natyrisht, ata e kishin të qartë se heqja e kioskave dhe mbjellja e barit, megjithëse do të paraqitej si një epope kundër masakrës urbane të Sali Berishës, nuk e përligjte projektin e bujshëm "Kthim në identitet". Në fund të fundit kioskat i kishin patur gjithnjë ditët të numëruara dhe mund të merreshin përpara me rruspë e buldozer në çdo kohë. Aksioni për heqjen e tyre, plus periudha e mbirjes së barit të ri, nuk mund të zgjaste më shumë se një vit. Nga ana tjetër, oaze të tëra të gjelbëruara të Tiranës së Gegpriftit, do t'u flijoheshin përgjithmonë pallateve shumëkatëshe, kullave binjake. Këto struktura të një masakre urbane të pakorrigjueshme, do ta nxirrnin bllof projektin e 'kthimit në identitet' sipas kuptimit të parë.

 

Por madhështia e këtij projekti qëndronte gjetkë, në kuptimin e dytë, që ishte i thelli, i vërteti, i gjithkohshmi; që nuk thuhej, por përjetohej me mendje dhe me zemër dhe shërbehej me të gjitha mënyrat e mjetet, përfshirë shumëkatëshet e kundëridentitetit. Ky ishte kuptimi i Restaurimit, i mbajtjes dhe menaxhimit të pushtetit të ri nga i njëjti unitet politiko-ideologjik që kishte mbajtur e menaxhuar pushtetin e vjetër ish-komunist. "Kthim në identitet" ishte një mesazh, një vullnet, një shpallje, një kushtrim brezash të së njëjtës familje politike për të qëndruar grushtbashkuar rreth njëri tjetrit, rreth pushtetit dhe, kryesorja, për të mbajtur nën këmbë "opozitën e vjetër" dhe çdo opozitë tjetër që do ta merrte seriozisht të ashtuquajturën çështje të rotacionit të pushtetit.

 

Mëtime të tilla vlenin për të ujitur humorin e nostalgjikëve, por ishin antihistorike dhe prandaj të tepërta për supet e Edi Ramës. Gjithsesi, njëherë për njëherë, ambiciet e tij i ishin drejtuar një gjëje të kapshme siç ishte Bashkia e Tiranës. Çasti i madh kishte trokitur. Kush ka pushtetin qendror e merr pa vështirësi pushtetin lokal. Përparësitë e PS-së janë të mëdha! Në rrafsh kombëtar e ndërkombëtar! Demokratët e Berishës nuk i do njeri! Ka një direktivë relativisht të qartë nga "Miqtë" që të mos lejohen të ngrenë kokë në këto zgjedhje. Përndryshe, Gerti dhe Jozefi do kishin vënë kujën për Fotaqin. Demokratët duhet të zbresin. Me 27 përqind që morën në vititn l997 dhe shikoni ç'bëjnë? Po sikur të marrin 37 apo dyzet përqind?

 

Kush i duron pastaj? Po. PD duhet të zbresë diku rreth 20 përqindëshit. Letrat janë rregulluar që PS të fitojë edhe me një kandidat çfarëdo. Pse të mos hedhë Edi zaret e veta në një lojë paraprakisht të fituar. Pse të mos i veshë kësaj fitoreje kostumin e fantazisë së tij që të luajnë mendsh i madh i vogël, që ta përjetojnë si festë atë që është vetëm një farsë, që të përjetojnë si triumf atë që është vetëm një aforfe!

 

Mendja e Ramës vrapon t'i japë trajta dhe tone nga më ekstravagantet këtij destini. Qesh me vete dhe ka qejf që këtë qeshje kuptimplote t'ua përçojë të gjithë miqve që kuptojnë nga sarkazmat e jetës. A e dini ç'do të bëjmë? Do të shpallim një fushatë për mbledhje fondesh! Firmat e krahut tonë dhe jo vetëm të krahut tonë do të vinë të falen. Presidentët e tyre nuk janë budallenj që të mos e dinë se ne nuk kemi nevojë për lekë për të fituar. Por ata do të vijnë të zënë radhë për nderet që do t'u bëjmë nesër kur të futemi në Bashki. Me pak fjalë radha për ta fillon tani. Sa më shumë të japësh sot, aq më shumë do marrësh nesër. Kjo është parulla. Kush e bën, fiton. Kush e thotë, digjet. Kopertura dhe suksesi i kësaj sipërmarrjeje kërkojnë një publicitet që nuk është parë ndonjëherë në Shqipëri. Do t'i mbushim rrugët deri në kufi me Durrësin me postera gjigantë që t'u rrimë në sy në të gjitha pozicionet njerëzve që banojnë në Tiranë apo që hyjnë e dalin nga Tirana. Do të ngremë ushtrinë e klakerëve, kryesisht me vajza të reja, do të stimulojmë te ky komunitet amazonash lëngëzime politiko-erotike. Afrodiziakët do t'i caktojë shefi i shtabit. Ajo që kërkoj unë është që kur këto vajza të bërtasin në kor "uaaaa Ediiii" - dhe për këtë duhet të stërviten - të rinjtë e kryeqytetit dhe të mbarë Shqipërisë të eksitohen si të ishin duke parë një film erotik gjithëpërfshirës, domethënë soft dhe hard njëherësh. Do të porosisim mijëra kapele të kuqe, T-shirt-e, karafila dhe shenja të tjera të rekuizitës socialiste që janë edhe ura lidhëse midis veteranëve që na kërkonin dikur të qetheshim ballaboks, dhe brezit të sotëm të revolucionit seksual. Mos harroni se pleqtë e PS-së, përfshirë ata që i shkruanin letra Enver Hoxhës kundër festivalit të njëmbëdhjetë, u falin gjithçka nipave dhe mbesave, edhe drogën ua falin, mjaft që ata të votojnë si socialistë. Por në këtë pikë, pra në pikën e lidhjes së brezave, duhet të bëjmë një investim që shkon përtej qëllimit të fushatës elektorale. Për ta thënë në mënyrë lakonike, ne duhet të pajtojmë kasketën e xha Brahushit dhe xhelin e Erionit, kapotën e shoqes Lenka me minifundin e miss Irisit, brekët prej bezeje të fortë të kombinatit "Mao Ce Dun" në Berat me lingeritë trasparente të butikëve në rrugën "Myslim Shyri", këngët partizane me xhazin dhe rokenrollin. Ne, shtabi ynë, do të bëjmë atë që nuk mund ta bëjë kurrë kryesia e PS-së. Ne do të ngulisim dalëngadalë përshtypjen se ish komunistët janë demokratët e vërtetë, ndërkohë që viktimat e komunizmit në krahun tjetër as kanë qenë as mund të jenë demokratë. Kjo imprezë është e pashembullt në pikëpamje të alkimisë politiko-kulturore, ndërkohë që është edhe zgjidhje, edhe përgjigje për vazhdimësinë e pushtetit. Ne do të bëjmë që populli socialist i të gjitha moshave të bashkojë imazhin e hipi-ve me partizanin Meke. Format gjenden. Fjala vjen, kemi përpara festën e Pezës.

 

Përfytyroni një tabllo të tillë: nostalgjikët me portretin e Enverit këndojnë rreth zjarrit partizan, drejtuesit e shtetit dhe të qeverisë janë atje për të nderuar historinë, rinia më tej dëfren në qejf të vet, sipas skenarit të Rudit.

 

 

"Shkëlqyeshëm, shkëlqyeshëm"!

 

"Ja, pra të dashur miq! Kjo nuk është një fushatë zgjedhore. Është shumë më tepër se kaq. Është investimi ynë për atë që do të synojmë nesër. Është legalizimi, pa kosto elektorale, i shfaqjeve të huaja dhe qëndrimeve liberale ndaj tyre. Sa për çështjen e motivimit të pleqve e kam menduar zgjidhjen. Do t'i turremi Sali Berishës siç nuk i është turrur njeri deri më sot. Pleqtë kaq duan. Do më shohin kështu, të gjatë e të të rreptë dhe do të thonë fjalinë proverbiale të zotit Nazarko "po ky e tërheq mirë parmendën e Enverit". Do të marrim nam në gjithë vendin. Do të bëhemi të nevojshëm për rrethet! Funksionarët lokalë do t'i premtojnë popullit "do t'ju sjellim Edin". Si thoni, a t'i futemi punës?

 

Të gjithë janë dakord të përveshin mëngët. Ata që nuk i kuptojnë mirë flateritë e Ramës dinë mirë një gjë: Në Bashki ka më shumë projekte se në Ministrinë e Kulturës. Rrjedhimisht, në Bashki fitohet me shumë.

 

Kandidimi i Edi Ramës kaloi pa probleme në forumet vendimmarrëse të PS-së. Mbështetësi dhe promovuesi i tij kryesor ishte kryeministri Ilir Meta. Për hir të unitetit në parti, por edhe për arsye të tjera, Nano nuk nxori pengesa, megjithëse dy herë radhazi kishte kërkuar largimin e Edi Ramës nga posti i Ministrit të Kulturës, herën e parë në vjeshtën e vitit l998, duke e akuzuar si mosmirënjohës të pabesë dhe herën e dytë në vjeshtën e vitit l999 duke e akuzuar si megalloman dhe konfliktual.

 

Ndërkaq, kandidimi i Ramës u lexua si një mesazh lufte në kampin e PD-së. Me paramendim apo jo, duke kandiduar simbolin e konfliktualitetit, PS kishte propozuar një përplasje në shkallë të gjerë.

Copyright©2000-2003 Trepca.net - Të gjitha të  drejtat e rezervuara.