|
 |
|
- Nju
Jork (Sh.B.A.), 27 korrik 2003 / Nga:
Klajd Kapinova
-
- Dr. Dom Lush Gjergji, emėr qė gjatė kėtyre dy dekadave tė fundit i
dha sharm krijimtarisė kulturore e fetare, u gjend
gjithandej, ku e kėrkoi vullneti i mirė njerezor, pėr
paqe, afri e unitet nacional, gjithnjė duke gjetur
dhe shtigje tė afrimit nė botė tė asaj qė ėshtė
krenari nacionale...
- Ibrahim
Kadriu
|
-
-
- Portreti
i njė njeriu qė e njeh e gjithė bota
-
- Vepra
e deritanishme e dr.dom Lush Gjergjit, ėshtė nė pėrputhje
tė plotė me jetėn e me formimin e tij shpirtėror, kulturor
dhe nacional. Tė konturosh portretin e dr. dom Lush Gjergjit,
kėtė emėr krijues qė e njeh gjithė bota intelektuale e
niveleve cilėsore evropiane, ėshtė paksa e vėshtirė,
mbasi mungonin tė dhėnat biografike. Kėsisoj, njė pyetje e
thjeshtė mė lind fare normalisht: cila ėshtė biografia e kėtij
pėrsonaliteti?
-
- Nga
sa kam mundur tė shfletoj dhe hulumtoj me kujdes 32 vėllimet
e botuara, si vlera origjinale nė llojin e vet, prej mendjes
dhe dorės sė palodhur tė dr. dom Lush Gjergjit, del se ėshtė
e vėshtirė tė mėsosh njė Curriculum Vitae. Mirėpo,
njė proverb i lashtė afrikan thotė: Po
e pate qėllimin rrugėn e gjen!.
-
- Dhe
nė kėtė mėnyrė, bota ėshtė tepėr e vogėl pėr njė
individ. Pėrballė kėsaj, secili lidhet me njė farė mėnyre
me obligimin shoqėror, duke shprehur gatishmėrinė e vet, e
cila ndalė e ngadalė ndėrgjegjėsohet dhe i dashuruar pas
veprės dhe misionit tė tij tė begatė, mbart aspiratėn
njerėzore, pėr tė qenė diēka pėr tė dhe pėr bashkėsinė,
ku ēliron vlera cilėsore tė dobishme.
-
- Intelektuali
me shpirt pėrherė tė ri e si pa e kuptuar, bėn edhe kryen
njė veprim, qė kalon vargojtė e kufijve tė meskinitetit,
hidhet pėrtej gardhit tė rutinės, nuk do tė vegjetojė,
por kėrkon tė jetė plot energji, tek kryen njė veprim
fisnik tė pasurimit tė panteonit tė kulturės nacionale, qė
zė vend e lė gjurmė nė kujtesėn e brezave bashkėkohorė,
e prandaj merr, ose do tė marrė falėnderimet qė meriton.
-
- Dora
- dorės, kemi njė krijues tė palodhur tė vlerave tė
pastra nacionale e fetare, qė njė jetė tė tėrė ia
kushtoi njeriut. Por njeriu, duke kėrkuar e hulumtuar me
shpresėn e madhe arrinė tė gjejė, falė angazhimit tė
vendosur, atė qė ka si objektiv, pikėrisht potencialin e
bashkėatdhetarit dr. dom Lush Gjergjit, qė gjithė jetėn ia
kushtoj binomit udhėheqės Fe e Atdhe me krye e pendė.
-
- Dhe
jo pa qėllim, kjo ndėrmarrje e re, por pėr tu afruar
shqiptarėve tė kudondodhur dhe lexuesit nė tėrėsi, kėtė
frymė aktive krijuese, atė qė njihet si seriozitet nė punėn
intelektuale njėherazi nė disa gjuhė tė botės, si pėr vėllimin
qė ka ofruar pas ēdo botimi e ribotimi, po ashtu pėr
shtrirjen e madhe gjeografike.
- Si
pėrsonalitet, paraqitet si njė bibliotekė e re, e formuar
nga dora e mendja produktive, nė lėmin shoqėror dhe kulturės
amėtare, pėrmes dijeve solide tradicionale dhe ato tė
avancuara, qė buruan nga asimilimi i rrymave dhe i kulturės
progresiste bashkėkohore.
-
-
- Kush
ėshtė dr. dom Lush Gjergji?
-
- Kur
e sheh dhe bashkėbisedon ngrohtėsisht me tė, ēlirohesh nga
emocionet, qė pushtojnė bisedėn, falė ngrohtėsisė,
thjeshtėsisė, butėsisė, frymės sė pastėr tė
sinqeritetit, qė e shoqėron kėtė meshtar karizmatik, tė
pushton dėshira pėr ta zgjatur bisedėn, pavarėsiht nga
objektivi qė i ke vėnė vetės. Ai, nuk dėshiron qė tė
flasė pėr vetėn, mbasi para meje gjendet biblioteka e pasur
plot libra, me tė cilat ai ėshtė i lidhur ngushtėsisht.
-
- Por,
besimtarėt e shumtė dhe intelektualėt bashkėpunėtorė tė
klerikut, tė flasin me admirim pėr intelektualin, burimet e
tė cilėve, mė bėnė tė pėrkushtoj kėtė punim mirėnjohje
e respekti, pėr margaritarin e kulturės fetare e nacionale.
-
- Dr.
dom Lush Gjergji, prift katolik shqiptar i Ipeshkvisė
Shkup-Prizren, ka lindur mė 21 mars 1949 nė Stubėll tė Epėrme
tė Karadakut, komuna e Vitisė (Kosovė). Lushi i vogėl,
zuri tė dallohej nė mes shokėve bashkėmoshatarė pėr urtėsi,
bujari, zgjuarėsi e devotshmėri. Shkolla ishte pjesė e jetės
sė tij. Katėr vitet e para tė shkollės fillore i mori nė
vendlindje. Ishte ndėr nxėnėsit mė tė dalluar e tė
dashur me tė gjithė qė e rrethonin. Mėsonte mirė e me
rregull, ndonėse nė shtėpi nuk kishte kushte tė pėrshtatshme.
Studionte mbi njė sofėr druri karakteristike, qė i shėrbente
si njė tryezė pėr tė pėrgatitur mėsimet dhe mė pas pjesėtarėt
e familjes shtronin sofrėn pėr miqtė e shumtė.
- Sė
bashku me tė vėllanė dyfish: nė familje e nė Krishtin, tė
devotshmin dhe tė nderuarin dom Ndue Gjergjin (famullitar nė
kishėn Zoja Pajtimtare (Shqiptare) nė Beverly Hills nė
Detroit tė Michigan nė SHBA), mėsonin dhe bėnin detyrat, pėr
tė nesėrmen nė shkollė. Ende i vogėl, duke medituar dhe
shkuar shpesh pranė kishės, binte nė sy tė tjerėve
devocioni i thellė qė kishte pėr tė Lumin Jezu Krisht.
-
- Por,
mbi tė gjitha, nė shpirtin e vogėl tė Lushit, dhe nė
vitet e adolishencės, do tė mbetėn tė pashlyera gjurmėt
dhe shembujt e lartė qė jepnin meshtarėt e kėsaj treve
pjellore, bijė martirė tė Kosovės, pėrherė kreshnike nė
historinė e lavdishme tė nacionit shqiptar. Ngjarja shpirtėrore
e gėzim i brendshėm, lumturoi Lushin e vogėl, thirrja e
Zotit, pėr ta pasur pranė si shėrbestar besnik, duke e
pranuar nė gjirin e meshtarėve, qė i pėrkushtoheshin
Zotit, njeriut dhe vendit, ku ato kryenin misionin baritor tė
popullit shqiptar.
-
- Mirėpo
Stubulla e Eperme, ka ngjarje qė ruhen thellė nė kujtesėn
e historisė nacionale e fetare tė kėtyre trevave, ku,
kulmojnė ndėr tė tjera edhe martirėt qė e falėn jetėn e
tyre, nė shėrbim tė krishtėrimit (mbi tė cilėt sot
ekzistojnė edhe libra studimorė, tė realizuar nga autorė
shqiptarė, nė formė monografie me fakte e tė dhėna tė
pasura me ndodhitė e historisė). Kėtu ruhen me dashuri,
ende si jehonė tė shekujve qė kanė kaluar afresket e kishės
plot kolorit tė gjallė, qė shfaqen hijshėm nėpėr faqet e
murale tė objektit tė kultit, tė cilat, me stoicizėm i kanė
rezistuar erėrave tė furishme tė historisė qė ka pėrjetuar
kisha.
-
- Kėtu
meshtari i ardhshėm lutej dhe vetėm lutej, pėr vete dhe tė
tjerėt. Ai, do tė kujtojė me mall ceremoninė e bukur tė
krezmimit tė tij. Pėrsėri vitin e pestė, vocrraku qė
hidhte shtat, do tė vijojė ēdo ditė shkollėn e Vitisė.
Ndėrsa tre vjetėt e fundit nga klasa e pestė deri nė tė
tetė i ndjek nė shkollėn e fshatit Zheger. I riu, vijon
studimet nė gjimnazin klasik nė Dubrovnik, ku vitin e parė
gjendet si student nė degėn e filozofisė pranė qytetit tė
Splitit, kurse vitet e tjera tė filozofisė, niset pėr ti
ndjekur nė Romė, ku mė pas mbron magjistraturėn me temė:
Pavdekshmėria e
shpirtit nė Plotinon, mė 1970.
-
- I
etur pėr tė zgjeruar dhe thelluar dijet, me tė cilat nuk kėnaqėj
asnjėherė, pėrsėri nė Itali, vijon studimet e arrin tė
marrė diplomėn e teologjisė, pranė Universitetit Papnor tė
Urbanias ose siē njihet Propaganda Fide nė Romė. Hapėsirat
kulturore pėr kėtė meshtar ende tė ri, nuk do tė njohin
kufi. Paralelisht me studimet e larta universitare tė
filozofisė e teologjisė, ka bėrė pronė tė tij asimilimin
e plotė tė studimeve universitare dhe pasuniversitare nė
Insitutin e Psikologjisė nė Universitetin Shtetėror La
Sapinza tė Romės, ku ka doktoruar mė 1975, duke
mbrojtur temėn e disertacionit: Gruaja
shqiptare.
-
- Sipas
vlerėsuesve profesorė laikė dhe klerikė tė famshėm nė
Itali, qė kanė asistuar nė kėtė eveniment shkencor,
theksohet, se punimi i autorit shqiptar shquhet pėr njė
trajtim korrekt dhe serioz, e pasur me argumente logjike dhe
burime tė larmishme shkencore shqiptare e botėrore nė fushėn
e psikologjisė shoqėrore. Dr. Gjergji, ka preferuar tė rrokė
temėn e ndieshme tė njė forcė tė shoqėrisė shqiptare:
Roli i femrės
shqiptare nė familje dhe shoqėri, tė cilin nėnshkruesi
e botoi dhe ribotoi si vepėr te veēantė. Shtypi i kohės, i
ka kushtuar njė kujdes tė veēantė nė shumė rrafshe. Nė
veēanti shquhet njė artikull vlerėsues, konceptuar me
kulturė nga studiuesi i letėrsisė shqipe prof. Isak Ahmeti,
ku midis tė tjerave e ka cilėsuar kėtė vepėr, si njė
... hap i guximshėm
prometik nė lėmin pėrkatės (Drita, 3 Maj
1978).
-
- Sapo
e hap pėr tė shfletuar, nė hyrje tė veprės sė vet, sa tė
thellė nė analizėn e shumanshme shkencore, aq dhe aktuale,
pėr pjesėn e rėndėsishme tė komunitetit shqiptar sot. Kėtu
bie nė sy ndėrthurja, zbėrthimi me hollėsi e maturi
dinjitoze i analizave, qė u ka kushtuar temave. Lėnda tė
parė e materialit faktik, ka tė bėjė me gruan shqiptare, nė
tė drejtat zakonore tė Lekė Dukagjinit, me gruan shqiptare
nė tėrėsi etj. Pėr me tej autori, thotė: Nėnės
time, pėrsonifikimit tė dashurisė, tė mirėsisė, tė
vuajtjeve, tė duresės, tė qėndresės dhe tė urtėsisė,
asaj e cila mė rriti dhe me plot dashuri, gėzim dhe hare nė
shenjė falėnderimi dhe mirėnjohjeje!
-
- Mė
1975, mbasi pėrfundon me sukses doktoraturėn, kthehet nė
Kosovė, duke mbartur me vete njė kulturė tė shėndoshė, i
paisur me cilėsi tė lartė morale, fetare, shoqėrore e
patriotike. Ai bėhet njė pėrkushtues deri nė ditėt tona i
interesave tė larta tė devocionit tė fesė dhe tė nacionit
shqiptar.
-
- Ai,
ėshtė njohur sot, jo vetėm si prift i thjeshtė (nė njė
ndėr zonat mė tė vėshtira tė Kosovės, ēka tė kujton shėn
Jeronimin dhe mons. Simon Filipaj-n, qė pėrkthyen Biblėn i
pari nė latinisht
dhe i dyti nė shqip nė kushte shumė tė vėshtira, duke
mbetur tė pavdekshėm pėr botėn dhe shqiptarėt, shėnimi
im K.K.), por mbi tė gjitha si njė njeri me botė tė madhe
njerėzore, duke vėnė tė gjithė talentin e tij intelektual
dhe njerėzor, vetėm pėr tė mirėn e popullit e vendit tė
tij.
-
- Me
erudicion, mė pėrpara dhe tashti, diti me mjeshtėri, tė ndėrthurė
e kanalizojė interesat nacionale, shoqėrore tė popullit tonė,
me nevojat e brendshme shpirtėrore tė tij. Edhe nė ditėt
tona shpesh porositė, se: Nė
mėnyrė graduale duhet tė vijė ripėrtritja e qėndrushme
ose rindėrtimi i shpirtit tė njeriut veēanėrisht pėr
Shqipėrinė, duke e shėruar nga plagėt e thella, tė
shkaktuar nga konflikti me sietmin dogmatik ateist, i cili pėr
pasojė solli edhe rėnien e kulturės. Nė
kėtė kontekst tė nevojės imediate, njeriu duhet tė ripėrtėrihet,
duke rifituar drejtimin ndaj vlerave mė tė larta tė jetės
shpirtėrore, ku inkuadrohen nė unitet: feja, shpresa dhe
dashuria. nė kėtė mėnyrė mund tė rimarrim jetė dhe lulėzim,
tė ripėrtėrihen nė gjerėsi dhe thellėsi tėrėsia e
strekturave tė shoqėrisė dhe qytetėrimit. Nė qoftėse
duam tė krijojmė njeriun e vetėdijshėm, si njėri tė vėrtetė
brenda komunitetit tė krishter, domethėnė njeriun e
krijuar, sipas shėmbėllimit dhe ngjashmėrisė sė Perėndisė,
duhet edhe nė kėtė rast ti pėrshtaten strukturat e
mendimit tė njeriut, nė tė cilin rregullat e drejtėsisė
po fuqizohen dhe plotėsohen nga dashuria, nė fushėn e marrėdhenieve
njerėzore, tė karakterizuara nga bashkėsia dhe
solidariteti...
-
- Vala
e rėndė e keqtrajtimeve, qė pėrfshiu Kosovėn, si pasojė
e okupimit tė gjatė nga kolonizatorėt serbė, bėri dr. dom
Lush Gjergji tė gjendet mė pranė halleve e shqetėsimeve tė
pėrditshme tė grigjės sė vet, duke qenė njė bari model i
populli besimtar, qė si dele e urtė e ndiqte nga pas, pėr
tiu gjendur nė kėto ēaste tė vėshtira, qė po kalonin
ēdo ditė.
-
- Pra,
ai shquhet, pėr njė aktivitet tė ngjeshur edhe nė poret e tjera tė
jetės nė Kosovė, ku angazhimi shoqėror dhe atdhetar zinin
peshė tė dukshme. I palodhur u gjend nė tė gjitha tubimet,
ku printe flamuri nacional, duke i paraprirė misionit fisnik
pėr pajtimin e gjaqeve, pėrkrah profesorit tė nderuar Anton
Ēettės. Aksioma udhėheqėse e kėtij akti sublim
popullor, pėr rėndėsinė qė po merrte pėr dr. dom Lush
Gjergjin ishte e shkruar nė ndėrgjegjėn e zemrės sė tij:
Ne mė parė duhet tė
shėrojmė plagėt tona, pastaj ti kthemi vetvetes.
Nė ato ēaste, kur gjakmarrja pėrmes normave kanunore tė
maleve ishte kthyer nė njė plagė, u gjend me Kryqin nė dorė
dhe Biblėn si fitimtare tash 2000 vjet, meshtari i matur e i
urtė, nė realizimin me sukses tė misioneve pajtimi, dom
Lush Gjergji.
-
- Kėtu,
mė tepėr se kurrė, u pa karakteri i vėrtetė i shqiptarit,
ku, mbi tė gjitha dominoi logjika e shėndoshė njerėzore,
me vullnetin e vetė popullit fisnik, me njė shpirt tė gjėrė
qė di tė falė, u realizuan shumė pajtime midis kuvendeve tė
burrave, duke u dhėnė normalitet dhe jėtė tė gjatė
foshnjave tė reja, qė nuk do tė kėrcėnohen mė nga armėt
vrastare.
-
- Viti
1990, shėnoi njė ngjarje tė rėndėsishme pėr popullin
shqiptar nė Kosovė, ku, merr jetė themelimi i Shoqatės
Humanitare me emėrimin e njė shenjtoreje, me emrin Nėnė
Tereza, nė krye tė sė cilės u zgjodh si kryetar dr. dom
Lush Gjergji. Ai, pa kursim, por me vullnet tė madh mori pjesė
nė hartimin e programit dhe tė statutit tė kėsaj Shoqate.
Mirėpo, ajo qė e dallon kėtė meshtar, ėshtė thjeshtėsia
si virtyt cilėsor i dr. Gjergjit. Ai shprehet: E kam
parasysh njė thėnie tė vjetėr tė Pjetėr Bogdanit: Fati
i popullit tim ėshtė edhe i imi, prandaj (nė ēdp
formė organizimi, qė ka pėr bazė mirėsinė ndaj popullit
tij), kam ofruar mundėsitė e mia organizative dhe
krijuese
-
-
- Nėnė
Tereza flet nė shumė gjuhė tė botės dhe biografi i
afėrt dr. dom Lush Gjergji
-
 |
|
- Ka
mė shumė se dy dekada, qė qarqet publicistike botėrore,
pėrmes shkrimeve nė gazeta e revista prestigjioze
religjioze e kulturore, njohin pendėn e palodhur tė
mendjes sė ndritur tė dr. Lushit, qė njė jetė tė
tėrė ruan bashkėpunimin me shumė ente botuese dhe
median botėrore sot.
-
- Si
njė intelektual, ėshtė kėrkues drejt horizonteve tė
reja tė kulturės shqiptare e botėrore, duke i
dhuruar njerėzimit 7 vepra tė Nėnė Terezės, me
shifra astronomike me tirazh 4 milion kopje, sikurse
ėshtė Madre
della carita (Nėna e mėshirės).
|
-
- Ashtu
si pėr Shėn Nėnė Terezėn e Kalkutės, India ka qenė
atdheu i dytė i saj edhe pėr dr. dom Lush Gjergjin India dhe
viset e tjera tė botės, ku ndoqi jetėn dhe mirėsitė e Nėnė
Terezės kanė qenė atdheu i dytė, njė lėndė e parė pėr
hartimin e veprave qė janė bėrė pronė e thesarit tė artė
tė kulturės. Ai i pėrket mbarė njerėzimit, duke u
rradhitur me dinjitet nė panteonin e artė tė kulturės
evropiane dhe botėrore me dinjitet si njė shqiptar i vėrtetė.
Ky biograf e studiues i afėrt i jetės sė Gonxhe Bojanxhiut,
u bė motoja e jėtės sė tij, krahas detyrės baritore tė pėrditshme,
me arsyen e parė pėr ti treguar mbarė botės, se kush
janė shqiptarėt qė Shkrimi i Shenjtė i Biblės i pėrmend
me krenari tash 2000 vjet, pėr ti pėrcjellė botės, se
kjo Nėnė e vogėl, shpirtėrisht kishte njė zemėr tė
madhe, sa mbarė bota, qė e respektoi pėrjetėsisht me
veneracion. Ajo, kur ka ndėrruar jetė nė lumninė e
pasosun, sė bashku njerėzimi ka ngritur zėrin e kėrkesės,
pėr ta bėrė pjesėtare tė denjė (beatifikua) nė
familjen e madhe tė shenjtorėve tė krishtėrimit.
-
- Kėto
vepra janė shumė tė rėndėsishme, sikurse vlerėson
prof.Isak Ahmeti, nė librin e njohur Kleri katolik
shqiptar dhe letėrsia, kur shkruan: ...kanė vlerė monumentale, janė dėshmi e gjallė se kemi tė bėjmė me
njė pendė tė rrallė, qė po krijon ura afrimi tė botės
shqiptare, tė botės humanitare, nė botėn e komunitetit
evropian...
-
- Meshtari
e publicisti, mbrojti me stoicizėm identitetin shqiptar tė Nėnė
Terezės, ndonėse nė kohėn qė kishte botuar librin
biografik Nėna jonė Tereze, shtypi i atėhereshėm
jugosllav, kishte mbushur faqet e saj me pretendimin, se ajo
ėshtė jugosllave. Ishte pikėrisht serioziteti dhe ofrimi i
fakteve autentike qė studiuesi i palodhur dr. dom Lush
Gjergji i ka bėrė kėsaj figure madhore tė njerėzimit. Mė
pas media e shtypi i huaj, ka marrė si pikė referimi e botoj
shkrime nga jeta e Nėnė Terezės, duke u mbėshtetur nė veēanti
nga burimet origjinale tė hulumtuesit shqiptar dr. Lush
Gjergji. Kėshtu do tė vijojnė edhe 6 vepra tė tjera qė
autori i ka pėrkushtuar Gonxhe Bojaxhiut.
-
- Lule pėr Nėnėn, ėshtė libri ekskluziv, qė u botua nė shqip
dhe italisht e kohėt e fundit nė gjuhėt e tjera. Kėtu pėrmblidhen
kontribute arti, qė nė kėtė rast i kushtohen Nėnė Terezės.
Kjo ėshtė tema mė e preferuar universale, qė ka trajtuar
shpesh penda e mendja e dr. Lushit, ku poezitė pėrkushtuar
Engjėllit tė pėrjetshėm tė Paqes, do tė mbesin si njė
lule qė freskon zemrat e do njeriu, qė ka pasur fatin ose
privilegjin e madh tė takojė ose tė ketė mbi kryet e vet,
pėr njė ēast solemn meditimi duart e shenjta tė Nėnė
Terezės.
-
- Poezia
shqipe, qė ėshtė krijuar mbi Nėnė Terezėn e qė vijon tė
krijohet ka shpėrblyer vrudhshėm e nė tėrė bukurinė e
saj, sepse, kjo
poezi, e frymėzuar nga triumfi i humanizmit nga vetėflijimi
i Nėnė Terezės pėr Njeriun, pėr Njerėzimin, pulson nga
njė Frymėmarrje e gjėrė, nga Triumfi i metaforės poetike,
vlerėson studiuesi prof. Isak Ahmeti.
-
- Ndėrsa
nė 80 vjetorin e lindjes sė saj, autori nxjerrė nga shtėpia
e botimit me titull domethėnės: Madre
Tereza (1990). Ajo, ėshtė nė vetvete, njė pasqyrė
monografike dhe reale me vlera shumėdimensionale e historisė
shqiptare, mbasi kėtu bėjnė pjesė shėnime historike, mbi
origjinėn, traditėn dhe gjuhėn shqipe ...qė
ishte mburojė e pathyeshme e Ballkanit dhe e Evropės,
siē vlerėson edhe vetė biografi i veprės.
-
- Nė
qoftėse, do tė ndanim me kujdes librat firmėn me dr. dom
Lush Gjergji, atėherė rezulton, se nė biografinė shqiptare
brenda trojeve etnike, janė lėvruar mbi 14 libra nė gjuhėn
shqipe, ndėrsa tė tjerat janė nė gjuhė tė huaj. Kėshtu,
vėtem libri Nėna jonė Tereze nė fillim u botua nė
gjuhėn amtare, mė pas u botua me sukses edhe nė 9
gjuhė tė botės, si: anglisht, italisht, gjermanisht,
portugalisht, spanjisht, frengjisht, sllovenisht, hungarisht
dhe kroatisht.
-
- Monografia
monumentale, shpalos me madhėshti dinjitoze botėn e madhe
humanitare tė shqiptares, pėrmes njė pende tė rrallė tė
pėrdorur me efikasitet. Jepet kėndshėm jeta e pėrkushtimi
i nobelistes, si motėr nderi e tė gjithė botės, duke
rradhitur me kujdes njė mori dokumentash qė ka hulumtuar vetė
nė Indi e kudo, ku, mund tė marrėsh, mesazhe, episode tėrheqėse
dhe emocionale.
-
- Tek
e lexon e rilexon me endje, ndjen nė thellėsi tė shpirtit
pikėrisht figurėn e qetė, tė kėsaj krijese ėngjėllore
gjithnjerėzore, fisnike nė zemėr e shpirt, tė urtė e tė
dlirė, tė dashur e tė pėrkushtuar, tė vendosur e
vetmohuese, nė njė kontekst mė tė gjėrė mbi gjithēka qė
me finesė. Ai, ka skalitur me portretin e Nėnės sė
shekullit XX, me emrin: Nėnė Tereza, kėtė pėrfaqėsuese tė
dashut tė shumė konfesioneve (besimeve) tė kombeve e tė
racave tė ndryshme, ku ajo dhuroi dhembshuri, dashuri, jetėn
e vet kushtuar Zotit e njeriut tė varfėr kudo nėpėr botė.
-
- Madre della carita (Nėna e dashurisė), mbasi u botua nė shqip
nė vitin 1990, u pėrkthye nė: italisht, frengjisht,
anglisht, spanjisht, gjermanisht e polonisht. Libri i ri, ėshtė
njė publikim i rrallė, i veēantė, duke rrezatur e vendosur
njė urė afrimi mes botės shqiptare me atė humanitare
amtare, tė mishėruar nė piedestal, pėrmes Nėnė Terezės,
si shembull pėrsosmerie nė tėrė botėn.
-
- Ajo,
si vepėr, ka arritur nė njė shifėr rekord nė 4 milion
kopje, ēka do ta kishin zili shumė shtėpi botuese njėhezazi
nė Evropė dhe pėr disa dhjetėvjeēarė nė Shqipėri.
Shtypi e ka pėrcjellė kėshtu: ...njė
letrat me talent e kallzimtar qė na e kujton Barlecin, pėrmes
shkrimesh e ngjyrash tė gjallė, ka pėrjetuar figurėn
madhore tė Nėnė Terezės. Varianti nė italisht
Madre della carita, nė
njė numėr prej 500
kopjesh janė speciale, pra, me njė fjalė tė mbėshtjell me
lėkurė ariu tė bardhė tė zonave polare. 500 ekzemplarė i
janė dhėnė Atit tė Shenjtė Papa Gjon Pali II, i cili ua
dhuron autoriteteve botėrore tė lėmeve tė ndryshme.
-
- Intelektuali
dr. Gjergji, njihet pėr libra tė tjerė: Kosova,
strategji pa dhunė, botuar nė italisht mė 1993. Eshtė
ribotuar disa herė nė vit. Eshtė rast i vetėm, qė njė
autor shqiptar me librin nė fjalė shėrben si literaturė
plotėsuese e informuese pėr shkollat e mesme nė Itali.
Libri tjetėr qė ka zgjuar shumė interesimin e botės
evropiane ėshtė Bosnje, smund tė na detyroni tju urrejmė. Autori, ka
shkruar njė libėr tjetėr: Tė
falem pėr tė jetuar, dhe mė 1997 ėshtė botuar nė
italisht. Ngjarjet, i ka marrė nga jeta e pėrditshme e bashkėatdhetarėve
tė vet nė Kosovė, qė zė fill nė pjesėn mė tė madhe mė
1981. Ai pėr shumė vite me radhė ka qenė redaktor dhe
kryeredaktor i revistės fetaro-kulturore Drita,
si dhe i shtėpisė Botuese me tė njėjtin emėr nė Ferizaj
Kosovė.
-
- Nė
botė emri dhe vepra e tij, veē shkrimeve origjinale (nė
gjuhė tė huaj), ka pasur nderin tė jetė si bashkėpunėtorė
i shumė revistave kombėtare dhe ndėrkombėtare, veēmas me
punime dhe studime rreth edukimit tė fėmijėve dhe rinisė,
studiues e analist i kujdeshėm bashkėkohorė i ēėshtjeve
familjaro-shoqėrore. Eshtė bashkėpunėtorė i revistės sė
njohur kulturore-rinore Shpresa
nė Prishtinė.
-
- Dr.
dom Lush Gjergji, ėshtė njė fabrikė qė prodhon pėrherė
me cilėsi pėr fenė e nacionin dhe sė shpejti do tė
prezemtohet me vepra tė reja, qė prej vitesh i ka nė dorėshkrim,
pėr tė cilat janė tė interesuar shumė shtėpi botuse
prestigjioze nė Evropė, ShBA dhe madje dhe njė shtėpi
botuese serbe nė Beograd.
-
- Urime
dr. dom Lush dhe jetė tė gjatė dhe frytshmėri intelektuale
dhe baritore.
|
|