Shqipëria dhe Banka Botërore

15.07.2003 - Trepca.net

Kapitalistët shqiptar të Bankës Botërore

- Banka Botërore, e vendosur në Shqipëri që nga viti 1991, ka lëvruar mbi 688 milionë dollarë që janë fokusuar në mbi 50 e ca projekte që prekin shumë fusha të rëndësishme të zhvillimit shqiptar


I ndodhur me disa përfaqësues të misionit të Bankës Botërore në Uashington dhe Tiranë, mes të cilëve edhe shefi i këtij misioni në Shqipëri Eugen Skantje, ne pamë nga afër sesi janë menazhuar fondet dhe kreditë e dhëna në mjedise të ndryshme shqiptare. Ndalesën e parë e bëmë në komunën e Kuqanit. Kryetari i shoqatës së kursim-kredive në këtë komunë bëri një pasqyrë të menazhimit të fondeve.

Kishin qenë fillimisht 18 anëtarë që kishin krijuar vullnetarisht shoqatën e parë. Secili prej tyre kishte marrë nga pesëqind deri në shtatëqind mijë lekë për të nisur biznesin e vet. Të gjendur në një mentalitet tjetër të sipërmarrjes së lirë, në periudhën kur shpërbëhej sistemi i centralizuar i ekonomisë, (binin njëra pas tjetër kooperativat, ndërmarrjet bujqësore), atyre iu gjend pranë misioni i Bankës Botërore që u mësoi sesi të orientoheshin në kapitalizëm.

Pas katër vjetësh nga kryerja e projektit, shoqata ishte rritur me 106 anëtarë, kishin përfituar më shumë se 370 familje, kreditë ishin kthyer 100%, kapitalistët e rinj kishin krijuar depozitat e tyre, madje kishin filluar të kryenin edhe veprime me bankat shqiptare si të institucionalizonin më mirë kapitalet e veta. Të gjendur nën trysninë e arratisjes një orë e më parë nga katundet e tyre, katundarët e kësaj komune u ishin kthyer pronave dhe punëve të tyre duke ngritur bizneset bujqësore që u siguronte të ardhura dhe nivel më të lartë jetese.

Si komuna e Kuqanit, kishin përfituar edhe mjaft zona të tjera në të gjithë Shqipërinë; projekti ishte shtrirë në 269 fshatra, në bazë të tij ishin krijuar 90 shoqata të kursim-kredive, numëroheshin 6872 kredi aktive me një shifër prej 19.5 milionë dollarë kredi totale.


Tjetërsimi i Dumresë

Një projekt tjetër i Bankës Botërore ishte ai i pyjeve ku ne pamë nga afër sesi një masë e zbrazët e para katër vjetëve ishte kthyer në një pyll të ri që zaptonte mijëra hektarë në zonën turistike të Dumresë. Projekti zanafillonte në gusht të '96-ës dhe mbyllej në dhjetor të këtij viti, por këtu në Dumre ishte e vështirë të fshihej puna e bërë.

Një stendë si ato të ish "këndeve të kuq të Bashkimeve Profesionale" jepte nëpërmjet fotove si si kishte qenë masivi i pyjeve: gjithçka e rrënuar dhe e shkatërruar, prerje dhe rrafshim masiv të pyjeve shtatshkurtër, ndërsa tanimë një kurorë e bukur që mund të bëhej burim i ekosistemeve të reja, burim fitimi e bisnesi për fshatrat dhe komunat dhe një pamje tjetër ku toka fshihej nën pemët e gjelbëruara.

Banka Botërore kishte hedhur për këtë projekt 21.6 milionë dollarë duke synuar disa qëllime njëherësh: të zhvillonte sistemin pyjor, të administronte dhe përmirësonte pyjet shtetërore, të rehabilitonte rrugët pyjore si dhe të menaxhonte pyjet dhe kullotat. Si edhe në projekte të tjera, Banka Botërore kishte nxitur shoqatat e mbrojtjes dhe zhvillimit të pyjeve, kishte ndjekur nga afër të gjitha fazat e rigjenerimit të masiveve pyjorë që ishin gjendur nën goditjen e keqpërdoruesve dhe të mafiozëve të lëndëve drusore.


Ohri që s'del nga ndotja

Një projekt tjetër që ne panë nga afër ishte ai i ruajtjes së liqenit të Ohrit, një veprimtari e përbashkët mes dy qeverive, asaj shqiptare dhe asaj maqedonase, ku megjithë përmirësimet, ujërat e liqenit janë sërish të ndotura dhe projekti nuk mund të quhet plotësisht i suksesshëm.

Pala maqedonase ankohet për palën shqiptare, kjo e fundit e kalon fajin përtej ujërave kufitarë të liqenit, megjithatë në Pogradec mund të vëresh lehtë se ka disa kolektorë të ujërave të zeza që derdhen në të, ka një masë betoni që nuk po shkulet ende nga pushteti lokal, ka derdhje të pakontrolluara përrenjsh dhe ambientalistët kanë dhënë alarmin për zhdukjen e disa specieve të rralla.

Një pamje krejt tjetër të jepte projekti i zhvillimit të peshkimit, i mbështetur financiarisht me 5.6 milionë dollarë që kishte filluar efektivisht në korrik 2002 dhe përfundonte në 2007-ën. Projekti kishte filluar të zbatohej në katër porte kryesore: Durrës, Vlorë, Sarandë dhe Shëngjin duke pasur si qëllim që të ringrinte shoqatat e peshkatarëve me bazë komunitetin, rregullimin e praktikave ligjore si dhe nxitjen e teknikave moderne.

Ne pamë nga afër rezervatin e peshkimit në Lin të Pogradecit ku dukej qartë se paratë e dhëna nuk kishin shkuar në ujërat e liqenit, por kishin krijuar një tablo të re të punës. Brenda këtij rezervati mund të ndiqje të gjitha proceset e kultivimit të peshkut që shumë shpejt mund të gjente treg vendas dhe të huaj. Përbri rezervatit, fshatarët e një prej vendeve më të bukura dhe më piktoreske të vendit, vijonin të rronin me po atë mendësi të sistemit të mëparshëm të sigurimit të drithrave dhe të mos-shfrytëzimit të prioriteteve që të jep qenia buzë ujërave të një liqeni që mund të të sjellë disafish të ardhura materiale e financiare.


Rrëfimi i kryeshefit të BB në Tiranë.

Zoti Eugen Skantje, përfaqësuesi aktual i misionit të Bankës Botërore, i pyetur nga gazeta TemA, për ecurinë e projekteve në Shqipëri, tha se përgjithësisht ato kanë pasur rezultate të prekshme. Sipas tij, Shqipëria është një prej vendeve që ka përfituar më shumë projekte, fonde dhe grante nga BB.

Vetë Banka ka forma të kontrollit dhe auditimit të vazhdueshëm. Misioni ynë nuk është thjesht dhënia e kredive dhe e fondeve financiare, por nxitja e vetëpunësimit, krijimi i formave të reja të punës që krijonte ndryshime në shumësektorë të jetës shqiptare si dhe ndryshime në mentalitet. Natyrisht, tha zoti Skantje, kemi pasur edhe probleme në disa projekte që janë vonuar ose nuk kanë qenë të përgatitura sipas standardeve.