|
24
qershor 2003 / Zėri
i Amerikės
Kjo procedurė e re kryhet nė spitalin e
Houstionit nė Teksas dhe nė njė numėr qendrash spitalore nė
Shtetet e Bashkuara. Duket se kjo ėshtė metoda mė e mirė
kirurgjike deri mė sot. Pas operimit, pacientes nuk i mbetet asnjė
shenjė, rreziqet janė tė shkallės minimale dhe ajo qėndron nė
spital jo mė shumė se njė natė. Allison Dawson thotė se
fillimisht ndjehej e lodhur e kishte dhimbje tė vazhdueshme koke.
Pas vizitave dhe analizave mjekėt pėrcaktuan
se ajo kishte njė tumor nė tru nė gjendrėn e endokrinės qė
prodhon hormone. Tumori ishte beninj, por me pasoja, pasi mund ta
linte atė tė paaftė pėr tė lindur fėmijė. Pėr lehtėsimin
e simptomave Allison filloi tė merrte ilaēe por pa efekt. Kėshtu
qė mjeku David Baskin vendosi tė pėrdorte njė procedurė tė
re me endoskop duke e kaluar aparatin nė hundė e deri nė tru nė
vendin e tumorit.
Doktor Baskin pėrdor njė endoskop, njė tub
nė fund tė tė cilit vendoset njė kamer e vogėl dhe njė
instrument tė hollė i cili shėrben pėr gjetjen e turmorit nė
gjėndrėn e endokrinės nė qėndėr tė trurit dhe pėr heqjen e
tij. Mė parė heqja e njė tumori tė tillė kryehej duke hapur
kafkėn e kokės e duke zbuluar trurin. Ndėrsa tani, thotė
doktor Baskin i njėjti operacion kryhet duke kaluar endoskopin nė
vrimėn e hundės e drejt e nė tru. Pacientja qėndron vetėm 24
orė nė spital dhe del e shėruar e pa asnjė shenjė operacioni
nė lėkurė.
Ilaē i Ri Kundėr Virusit HIV
Administrata e ushimeve dhe ilaēeve miratoi
ilaēin e ri Reyrtaz. Ky ilaē ėshtė prodhim i firmės
farmaceutike Bristol-Myers Squib. Ai ndihmon pėr vėnien nėn
kontroll tė virusit Hiv qė shkakton Sidėn. Ilaēi i ri i pėrket
grupit tė ilaēeve protease. Ky grup ilaēesh shpesh pėrdoret me
ilaēin tjetėr tė grupit transkriptase i cili bllokon shumėzimin
e virusit Hiv.
Teleskop i Fuqishėm pėr Pėrdorim Publik
Zyrtarėt e qendrės
Kabot pėr shkencė dhe hapėsirė nė Oakland tė Kalifornisė
shpresojnė se teleksopi i ri, fjala e fundit e teknikės, do tė
tėrheqė mė shumė vizitorė. Ky shikohet si teleskopi mė i
madh qė ėshtė vėnė pėr pėrdorim publik nė Amerikėn e
Veriut. Nėpėrmjet tij, tani ēdo kush mund tė vrojtojė yjet
dhe objekte tė tjera nė hapėsirė. Qėndra shkencore Kabot tėrheq
ēdo vit rreth 150 mijė vizitorė. Por me vėnin nė pėrdorim tė
teleskopit tė ri, zyrtarėt e turizmit shpresojnė qė numri i
vizitorėve tė rritet nė 250 mijė.
Pėr projektimin
dhe ndėrtimin e teleskopit tė ri u shpenzuan rreth 1 milionė e
500 mijė dollarė. Kjo shumė u siguruar vetėm nga fonde
private. Zyrtarėt parashikojnė njė rritje tė numrit tė
vizitorėve veēanēėrisht gjatė muajit gusht, kur planeti Mars
i afrohet tokės nė distancėn mė tė afėrt gjatė 15 mijė
vjetėve tė fundit.
Deri nga fundi i
vitit, imazhet e marra nga teleskopi i ri mund tė shihen edhe npėrmjet
kompjuterit. Gjithashtu studentėt ose astronomėt amatorė nėpėrmjet
kumpjuterit do tė jenė nė gjendje me telekomandė nga shtėpia
ose klasa ta drejtojnė teleskopin drejt ēdo ylli ose objekti nė
hapėsirė qė ata dėshirojnė tė vrojtojnė.//kk//
|