|
Oslo
(Norvegji), 14
qershor 2003 / Shkruan:
Gėzim MEKULI
Mediat e medializojnė politkėn.
Ato mbledhin dhe fabrikojnė informacionet dhe ndodhitė; Mediat e
politkave shqiptare mbledhin dhe seleksionojnė informacionet
politke (kryesisht me karakter partiak), dhe duke njohur
specifikat mediale tė rregullave tė provokimit tė vėmendjes sė
opinionit, kėto fabrikate i hedhin dhe "i mbjellin" nė
trurin e opinionit shqiptar.
Nė vitet e 70-a, pėr shoqerinė tonė, "minierė e pasur" e
informacioneve ishin gazetat ditore dhe radioja. Sot, numri mė i
madh i shqiptarėve burim-informacioni kanė, kryesisht,
televizionin. Megjithat, pa frikė, mund te thuhet se,
"realiteti politik" nė Kosove ėshtė dhe
"duhet" tė jete: "Television reality"!
Diskutionet politike nė dardani gjejnė vendin kryesisht si
konfrontime nė studiot e "pavarura" televizive!
Shume ligje, rregullore e korniza
jetė(de)formuese pėr popullin antik shqiptar, qė jeton nė hapsirat
e ishė Jugosllavisė, nuk u formėsuan e as su arriten si
rrezultat i ndonjė bashkėmendimi-punimi politik e profesionalist
vendor; ato fund e krye u realizuan dhe u "pollėn
demokratisht" si rezultat i paraqitjeve mediale dhe urdhėresave
monopoliste tė "specialisteve" juridik, ekonomik e
medialopolitik ndėrkombėtar e kombėtar. Nė kėtė
"rregullim" mori pjesė dhe mbėshti verbėrisht, zėdhėnėsi i
tyre besnik... RTK!
Pėr aktorėt politik dhe
"qeverinė" dardanase, mediat ofrojnė "njė
livadh-tėrfoj" pėr vetėparaqitje dhe rast pėr
mbushjexhepi personal. Tanimė ky "livadh" ėshtė shndėruar
nė njė mekanizėm vendimtar pėr kriteriumin dhe vazhdimin e
"suksesit" patiako-politk. Por, n.q.s. nuk u konsumua
mendėrisht ky "livadhi-tėrfoj", mund ti fryj e kopė kėta
politikanė, deri nė tokėperplasje.
Partiakėt dhe partitė politike
orientohen, nė mediat masive qė i kanė nėn okupim e sundim.
Partiakucėt dhe partitė ekonomike ("politike") kanė
nevojė pėr njė managjement profesional komunikativ.
Pambarimisht, kėta tentojnė qė llojin e informacioneve ta pėrcaktojnė
ofanzivisht; temėn e ditės ta influensojnė medialisht, pra tė
prodhojnė ndodhi e lajme qė i shkojnė per shtati vetėm
"kameras dhe lapsit" sė medias e partisė qė ata e
kontrrollojnė. Nė dardani ėshtė duke u instrumentalizuar
sistemi medial i transportimit tė lajmeve tė seleksionuara
!
"Brymosja"
e opininit me ndihmė tė mediave
Politika trajtohet si objektive,
veqanėrisht, kur ajo pasqyrohet nė formėn e medializuar. Mediat
nuk janė vetėm ndėrmjetėsues, por dhe njė faktor i
"pavarur" i formėsimit dhe/apo ndėrtimit tė
opinionit. Nė vend tė transportimit tė politkės reale
imponohet paraqitja mediale, e cila kryesisht do tė vendoset prej
mediave specifike, tė cilat janė nėn regjim tė tipit "ala
taliban"! Pėrpos
tjerash televizioni ynė, aktualisht, ėshtė megakomercializuar,
ku edhe lansimi i informacioneve i nėnshtrohet kėtijė diktati
perfitues
Varėsia
mediale dhe instrumentalizimi i politkės
Politikanėt dhe "qeveritarėt"
janė tė mirėinformuar, se PARTIA dhe institucionet politke janė
nė njė raport varėsie nga mediat. Ata shpejtojnė tė
"instalojnė" aty gazetar e gazetare partiake e
ideologjike
Mediat, sipas kokave tė politikanėve
shqiptar, duhet tė aktivizohen e tė ndėrmarrin njė mori hapash
e fushatash pėr ndėrmjetėsim dhe pėr mbrojtje tė mekanizmave
partiake dhe njėrėzve tė partisė. Jo rrallė, vie deri tek
tejkalimi i kufirit tė "vjedhjes" sė fuqisė nga
mediat, apriori, duke fuqizuar pseudopolitikanėt dhe duke ligėshtuar
e pamundėsuar zbatimin e njė sistemi tė shėndoshė e
demokratik e politik kombėtar. Kjo teori nė shkencat e
komunikacionit njifet si teori e varėsisė (dependencės), teori,
qė sic duket, nė kulmet politike shqiptare ka gjetur klimė tė
pėrshtatshme pėr pėrparim e zhvillim!
Teorija tjetėr qė ėshtė duke u
profilizuar ėshtė ajo e instrumentalizimit: varėsia e mediave
nga politka partiake; sistemi politik administrativ kombėtar e ndėrkombetar,
tenton qė dobėsitė, tė metat dhe deficitin politikk, ekonomik
e demokratik ta kompensoj dhe falsifikoj nėpėrmes kontrollit tė
fuqizuar tė mediave, duke u kujdesur qė temat dhe problemet qė
do tė kamxhikosen, tė jenė tė siguruara, "tė pėrshtatshme"
dhe jo tė nxehta" (P.sh. tė mos bėhet shumė zhurmė rreth
asaj, se sa mijėra Euro "fiton" drejtori gjen. i RTK-sė,
"tė mos qojnė pluhur" rreth pensioneve, kufirit tė
kosovės, papunėsisė, krimit tė organizuar politik e ekonomik,
tė mos glorifikohet UCK-ja, e fuqizohet aq shumė TMK-ja, tė
harrohet 1878-ta, 1912-ta, 1945-sa, 1968-ta, 1981-shi dhe 1999-ta.
Lojaliteti ndaj politikės sė UNMIK-ut dhe politikės nė pushtet
ėshtė i lakmuar
Pra, kompenzim i dėshtimeve politke nėpėrmes
"public relation",
mediave masive!
Qė nė fillim tė viteve tė 70
ta hulumtuesit e shkencave tė komunikacionit pyesnin: pse
disa tema sociale, politike e ekonomike "bien nė sy dhe vėrehen"
bėhen
temė diskutimi nė shoqėri, e pse disa jo! McCombs dhe Shaw
(1972) thonė: "mediat vetvendosin se cila temė do jet temė
diskutimi dhe cila do tė ketė vėmendshmėrin nė opinion. Kėto
vendosin se cilės temė do i japin prioritet e cilės jo!"
Dikur politika "lakmonte tė
dhunoj" mediat. Ky raport ėshtė duke ndryshuar. Prezenca
mediale pėr politikanėt ėshtė e pashmangshme dhe e
domosdoshme. Mediat mund tė mendohen tė mbijetojnė pa pėrmbajtje
politike, por politikanėt pa media, jo! Nė tė kundėrtėn, pa
prezencėn e kėnaqshme tė mediave shumė politikan shqiptar nė
Balkan nuk do ishin sot POLITIKAN POR QOBAN.
Vendimet "demokratike" nė
dardani, duket se nuk mirren si rezultat i informacioneve dhe
fakteve tė mjaftueshme qė ka populli shqiptar, por si
prodhimrezultat i "realiteteve" tė cilat konsiderohen
si "fakte", sepse ato ashtu janė tė paraqitura,
fokusuara dhe tė servuara nga mediat tona "tė
pavarura" !
|
|