11.06.2003 - Trepca.net

NGA BOTA MUZIKORE E ROCK-ut

"MBRETI" ELVIS PRESLEY DHE KULTI I PAHARRUAR I TIJ

http://www.elvis.com/ - Faqja zyrtare e Elvis Prislit


  

"Ai ishte njė njeri me shtat tė lartė i cili e zbuloi Rock'n Rollin". "Ai jeton nė njė shtėpi tė madhe nė Memphis dhe del vetėm natėn jashtė". "Ai ėshtė njė tip i zi dhe i madh, i cili e zbuloi kitaren elektrike". "Ai ishte njė burrė plak, i cili diku dhe dikur kishte qenė mbret" - (Kėshtu u pėrgjigjen fėmijėt shkollarė nė Jasper, Tennessee, nė pyetjen: "E dini ju kush ka qenė Elvis Presley?", 1990).


Nga Tupelo nė Memphis

Elvis Aron Presley lindi mė 8 janar 1935 nė qytezėn e vogėl Tupelo, nė verilindje tė shtetit amerikan Mississipi. Vėllau i tij binjak Jesse vdiq gjatė lindjes. Rrjedh nga njė familje punėtore, e cila ishte e dhėnė shumė pas religjionit dhe tė cilėn e kishte kapluar varfėria e madhe, si rrjedhim i krizės sė vazhdueshme ekonomike qė mbretėronte nė SHBA. Elvisi kishte njė dashuri tė madhe ndaj nėnės sė tij, e cila vdiq nė moshėn 46 vjeēare nė vitin 1958. Pėr Elvisin vdekja e nėnės ishte sikurse tė shkatėrrohej e tėrė bota.

Nė datėlindjen e tij tė gjashtėmbėdhjetė nė vend tė biēikletės sė dėshiruar, Elvis mori si dhuratė njė kitarė. Nė valėt e radio dėgjonte me kujdes kėngėtarėt e "Country"-s dhe "Blues" dhe provonte t'i imitonte kėta: Ernest Tubb, Roy Acuff, The Ink-Spots, Howlin Wolf, Jimmy Reed, B.B. King, Muddy Waters. Duke mos gjetur zgjidhje tjetėr kundėr krizės ekonomike, prindėrit e tij vendosėn tė shpėrngulen nė Memphis, Tennessee. Elvisi kishte filluar tė kėndonte me kitarėn e tij nėpėr mbrėmjet vallėzuese qė i organizonte shkolla dhe nėpėr mbrėmje tė ndryshme rinore.


Shansi i madh

Nė korrik tė vitit 1953 bėri njė inēizim me shpenzimet e veta te SUN RECORDS. Nga disa njohės tė karrierės sė Elvisit thuhet se ky dėshironte tė realizonte dy kėngė me rastin e ditėlindjes sė nėnės sė tij. Mirėpo, meqė Elvisi punonte me njė energji tė madhe nė karrierėn e tij si kėngėtar, ėshtė shumė mė i pėrafėrt versioni tjetėr, ku thuhet se Elvis dėshironte tė paraqitej me talentin e tij para njeriut mė me ndikim nė fushėn e muzikės z.Sam Phillips. Elvisi me kėtė rast kėndoi baladat sentimentale "My Happines" dhe "That's When Your Heartaches Begin", dy hite tė vitit tė "Ink-Spots".  Njė punėtore e Sun Records, Marion Keisker, tė cilės i kishte pėlqyer zėri i Elvisit, shėnoi emrin dhe adresėn e "djaloshit me zylyfė tė gjatė".

Kėshtu Elvis Presley-t i erdhi shansi, qė nė janar 1954 tė realizojė demo-diskun e dytė me rradhė, dhe nė korrik 1954 bashkė me kitaristin Scotty Moore dhe basistin Bill Black bėnė inēizimin e kėngės "That's All Right (Mama)". Mė 7 korrik ėshtė emetuar "Blue Moon of Kentucky" nė valėt e radios pėr herė tė parė, me ē'rast nė ditėt tjera ėshtė porositur edhe 5000 herė. Kėnga zuri vendin e parė nė ranglistat e  "Memphis Contry & Western", kėshtu qė edhe paraqitjet publike tė Elvisit shtoheshin pė ēdo ditė, kėshtu vetėm nė vitin 1954 shfaqi rreth 30 koncerte, nė vitin 1955 mbi 160 kocerte, ndėrsa nė anėn tjetėr honoraret rriteshin dhe realizoheshin hite tė reja. Kritiku gjerman i Xhazit J.E. Berendt nė gazetėn "Der Spiegel" (Nr.50/1956) vlerėsonte stilin e Elvis Presleyt si njė rebelim ndaj muzikės sė atėhershme tė shundit. "Muzika e Elvisit ėshtė e fortė dhe vitale, e pėrshkruar me njė intensitet tė jashtėzakonshėm ritmik".


"Mbreti"  / The King /

Nė nėntor tė vitit 1995 Firma e Disqeve "RCA" bleu kontratėn e Elvisit nga Sun Records. Mėpastaj, nė qytetin Nashvill, nėn udhėheqjen e menaxhuesit tė tij tė ri Thomas A. Parker, Elvis Presley nė vitin 1956 realizon hitin e parė nėn RCA, me titull "Heartbreak Hotel". Kjo kėngė e paraqitur edhe nė televizion, mahniti tėrė kombin amerikan, sidomos me mėnyrėn e vallėzimit dhe dridhjeve tė pjesėve tė caktuara tė trupit, gjė qė, njė gjė tė tillė nuk e kishte parė asnjėherė publiku televiziv, prandaj ky hit u shit njė milion e gjysmė herė.

Nė vitin 1956 Elvis realizoi edhe tetė hite tjera, si "I Was The One", "Hound Dog", " I Want You, I Nedd You, I Love You", "Don't Be Cruel", "Love Me Tender", "Anyway You Want Me", "Too Much" dhe "Playin' For Keeps". tė cilat pėr kohėn e sotme janė klasikė tė vėrtetė, tė cilat u shitėn mė se njė milionė herė. Pėrskaj paraqitjeve tė tij nė televizion, Elvis realizoi edhe filmin e tij tė parė nė vitin 1956 me titull "Love Me Tender". Tė gjithė filmat qė pasuan edhe mė vonė (deri nė vitin 1969 realizoi 31 filma pėr kino dhe dy filma dokumentarė) kishin gati tė njėjtėn temė: njė krijues tė varfėr dhe tė panjohur i cili alė fatit dhe punės sė tij arrin tė bėhet njė yll shumė i kėrkuar. Pas realizimit tė dy filmave nė vitin 1958 (i dyti dhe i treti film i tij) "Loving You" dhe "Jailhouse Rock", Elvis u gjend nė pikėn mė kulminante tė karrierės sė tij. "Mbreti" i kėngės vozitej me "Cadillac" tė arit drejt koncerteve tė mbushur pėrplot adhurues tė tij histerik. Nė njė mbėshtjellės tė njė pllake tė tij muzikore Elvis shkruan: " 50 milionė adhurues tė Elvis-it nuk mund tė gabojnė". Nė anėn tjetėr, kritikėt profesional shkruanin mbi muzikėn dhe stilin e Elvis Presleyt si "Endėrr e pėshtirė rreth shijes sė keqe" (LOOK), apo si "Striptiz me rrobe" (New Yourk Times), kurse nė "Encyclopedia Britannica" shkruanin pėr njė "barbarizėm tė imponuar". Revista VARIETY dėnonte tekstet e "pamoralshme" tė Rock'n Rollit dhe kėrkonte nga industria muzikore qė tė bėjė vetėcenzurė, por "Mania- Presley" ishte e pamundur tė ndalej.

Nė shtator tė vitit 1957 derisa ishte Elvis nė Graceland, tė cilėn e kishte blerė nė mars tė atij viti, i erdhi ftesa pėr shėrbim ushtarak. Kjo ftesė nuk ishte ndonjė befasi pėr tė, pasiqė me 21 vjetėt e tij, ai duhet tė ketė llogaritur me kėtė. Kritikėt e ashpėr tė Elvisit u gėzuan pa masė, duke reaguar kėshtu: "Mė nė fund u izolua edhe Virusi-Elvis. Derisa Elvis tė mėsojė pėrshėndetjet ushtarake, deri atėherė publiku i tij do ta harrojė". Me 24 mars 1958 Elvis lajmėrohet ushtarė dhe bashkė me dymbėdhjetė rekrutė tjerė dėrgohet nė Fort Chaffee nė Arkanzas. Me rastin e ndėrrimit tė rrobeve tė tij civile me ato ushtarake ishin prezent edhe gazetarėt. Pas katėr ditėsh Elvis fillon pėrgaditjet e tij kryesore nė Fort Hood nė Teksas, nė njė bataljon tanksesh. Me 1 tetor 1958 Elvis arrin nė Bremerhaven (Gjermani), ku mirėpritet nga disa qindra vasha qė thėrrisnin pas tij. Pastaj, me tren vazhdon rrugėn pėr nė Friedberg tė Hessenit (republikė gjermane). Aty mbeti i stacionuar si vozitės i Jeep pranė njė trupe ushtarake deri nė fund tė shėrbimit tė tij ushtarak. Nė Gjermani Elvis njoftohet me Priscilla Bealieu, atėbotė vajzė katėrmbėdhjetėvjeēare e njė Kapiteni tė SHBA-ve. Nė maj tė vitit 1967 ajo bėhet bashkėshorte e tij, ndėrsa pas eksakt nėntė muajve bėhet edhe nėnė e fėmiut tė vetėm tė tyre, vajzės Lisa Marie. Kjo bashkėshortėsi zgjati deri nė vitin 1973.

Nė vitin 1969 pas 14 vitesh, Elvis hyri nė studion muzikore nė Memphis dhe aty inēizoi disa kėngė, tė cilat rikujtonin kohėn e Sun Record dhe nė ndikimin e stilit Rhythm&Blues. Brenda dhjetė ditėsh realizoi dymbėdhjetė kėngė, tė cilat hyjnė nė mesin e mė tė suksesshmeve, ndėr to edhe "In The Ghetto".  Qė nga viti 1969 e deri nė vdekjen e tij, mė tepėr se gjysmėn e jetės sė tij e kaloi "on the road", pra nė rrugė; p.sh. nė vitin 1974 shfaqi 152 koncerte, gjysma e turneve tė koncerteve ishte para auditoreve tė mėdha. Ēdo koncert ishte i shitur njė javė pėrpara, por muzika doli nė prapaskenė, sepse njerėzit kishin ardhur mė tepėr qė tė takonin njė legjendė tė gjallė.

Nė vitin 1970 takohet me kryetarin e SHBA-ve Richard Nixon nė Shtėpinė e Bardhė, ndėrsa nė vitin1971 ėshtė zgjedhur si njėri ndėr "dhjetė meshkuj tė rinjė tė suksesshėm tė Amerikės". Me kalimin e viteve, tek Elvis lajmėrohen problemet financiare, rritja e marrjes sė medikamenteve dhe problemet me peshėn trupore tė tij, shkatėrrimi i bashkėshortėsisė me bashkėshorten e tij Priscilla, dezorinetimet muzikale si dhe vetmia.  Gjithashtu thashėthėniet mbi sėmurje tė ndryshme rriteshin vazhdimisht. Pas "Elvis Contry" pasojnė vetėm edhe disa pllaka tė realizuara nė studio, nga tė cilat askush nuk ishte i kėnaqur, edhe pse disa kėngė si "Promised Land" (1975) dhe "Moody Blue" (1977) i rikopjuan disa herė. Elvis nė kohėt e fundit nuk ishte i gatshėm t'i mbajė terminet e tij tė studios me rregull, kėshtu qė RCA ndėrtoi njė Studio-Muzikore nė Graceland, ku ndėr tjerash (1976) u realizua albumi me njė numėr tė baladave melankolike.

Nė vitet 1976/1977 pėr shkak tė rrėzimeve tė Elvisit nga lodhja fizike, janė ndėrprerė shpeshherė edhe turnetė muzikore. Elvis detyrohet shumė herė tė shtrihej nė spital. Deri nė inēizimet e fundit, pak muaj para vdekjes sė tij, me njė zė tė stėrlodhur i drejtohet producentit tė tij Felton Jervis me kėto fjalė: "Jam ngopur tė jem akoma Elvis Presley". Me 16 gusht 1977 nė banjon e tij u gjend "Mbreti" i vdekur. Lajmi mbi vdekjen e tij u pėrhap shumė shpejt nė mbarė botėn. Nė varrimin e tij morėn pjesė 100.000 njerėz nga tė gjitha anėt e SHBA-ve, pėr t'a nderuar pėr herė tė fundit Elvis Presleyn. "Mbreti" Elvis u varros nė varret e Forest Hill Cemetry, pėrskaj varrit tė nėnės sė tij, ndėrsa disa javė mė vonė tė dy varret u zhvendosen nė kopshtin e Graceland-it. Nė pėrvjetorėt e lindjes dhe tė vdekjes sė tij, varri i Elvisit pėr ēdo vit vizitohet nga mijėra adhurues tė flakTė tė Rockut. Rreth arsyes dhe mėnyrės sė vdekjes sė tij janė dhėnė disa versione. Bile, disa kanė deklaruar gjithashtu se Elvis jeton akoma dhe se qenka parė duke vozitur Cadillac-un e tij nė Memphis. Kėshtu; kulti i Elvisit vazhdon tė rijetėsohet.

Pėrgatiti: Besim Krasniqi ( 11 qershor 2003 )


Copyright©2000-2003 Trepca.net - Tė gjitha tė  drejtat e rezervuara.