OPINIONE

Një shoqëri të shëndosh për fëmiun. Një qëllim për ardhmërinë?

Oslo (Norvegji), 29 maj 2003 / Shkruan: Gëzim MEKULI

 

“Ju jeni shtresa më e ulët e Pejës, more debidha. Ju kurrë s’keni me u bo njerz. Përqyranat e flliqt. M’shelle qarapen, more krymadh, se po ta kallxoj qefin!” Ky është fjalori që fëmijët (nxënësit) ndëgjojnë nga “mësusja” dhe pedagogja e sh. f. Ramiz sadiku, në Pejë*.

 

Shpotitja (mobing) në mes fëmijëve është dukuri dhe njëkohësisht e problem I rëndë për procesin edukativo-arsimor. Fëmijët dhe/apo te rinjët ndihen te dobet. Ata jane te zhgenjyer nga, ne, te rriturit: ne nuk i shofim, kalojme prane tyre pa i verejtur..!

Shpotitja është kercnim dhe njëkohësisht sulm për integritetin psikofizik të fëmiut. Fëmijët që shpotitën, shkall shkall, dëmtojnë e shkaterrojnë vetëndjenjat/vetbesimin. Ata bëhen aq të deshpëruar, sa që vetëm vetëvrasja u duket të jetë ”e vetmja zgjidhje”.

 

Shpotitjet nëmes fëmijëve janë fenomen brengosës për shoqëritë demokratike. Këtu, në Norvegji organizohen seminare shkencore, bëhen studime sociologjike, filozofike, psikologjike e antropologjike, rrethë asaj, se si të shërohet kjo “mortajë e bardhe”, mortajë e cila dëmton fëmiun dhe zhvillimin normal të tijë. Ishte një nxënës fatkeq, ai që lëkundi organizatat e prindërve, iniciativat qytetare, politikën, qeverinë dhe mediat norvegjeze.

 

Kristoferi 9 vjeçar kishte kohë që shpotitej e tallej nga moshatarët e vet të shkollës. E shpotinin dhe e quanin  ”dhëmbëlepur”. Nxënësi i klasës së 3-të kishte dhëmbët e përparmë të shprehura e të zhvilluar, shokët e ngacmonin, talleshin me të… Në një gjendje të dëshpruar e të rëndë shpirtërore, Kristofer, shkon në shtëpi, merr darërat e gjyshit automekanik dhe nxjerrë/shkulë që të dy dhëmbët e shëndoshë… 

Akoma më keq, në shoqëritnë norvegjeze janë fëmijët ata që shpotisin, por në Kosovë, janë  “mësuesit dhe mësueset” ata qe kanë marë rolin e fëmijëve shpotitës e tallës. Këta janë duke dhunuar  dhe dëmtuar zhvillimn psikofizik të e edukativ. 

 

Shtrohet pyetja: Si ndjehesh sot si fëmijë në shoqërine tonë? Para së gjithash do duhej bërë definimi, se c’moshë konsiderohet të jeshë fëmi? Flitet për 0-18 vjeqar, pasi që njeriu deri në moshën 18 vjeqare është i mitur. Por, mosha 15 vjeqare është kufiri ku ai/ajo të rrespektohej si fëmijë.

 

Shiqo në shoqërinë tonë dhe lehtësisht do të kuptosh se ç’farë don të thot të jeshë fëmijë. Vendose vehten tënde ne pozitë të fëmiut shqiptar; Mendo. C’farë janë vlerat shpirtërore në shoqërin tone, dhe se ç’farë i afrojnë ato fëmiut? C’farë duhet ndryshuar? Fillimisht do te filloja në shtëpi/familje.

 

Cilat janë ato parakushte shpirtërore  (jo materiale) që fëmiut do I siguronte një shtepi të dashur, të ngrohtë dhe të sigurtë/qetë? Pavarësisht moshës, me e preferuara, më e këndshmja dhe me e dashura do ishte shtëpia pa duhangji; dhoma pa tym të rëndë e të helmuar duhani. Fëmiu që i ekspozohet pirjes pasive të duhanit (tymi I duhanit) është I shumrrezikuar nga kanceri vrasës i mushkërive, astmes, alergjisë…etj; dhe ky rrezik është shume i lartë; 70% më I lartë se tek të moshuarit.

 

Kjo është dëshmuar shkenctarisht nga instituti i shkencor i universitetit së Philadelfia-s (USA) e jo nga partitë e kosovës; parti të cilat në programin e tyre ideologjik për fëmiun kanë pak hapsirë!! Statistikat në Norvegji dëshmojnë se, duhani gjdo vit mbytë nga 7000 shtetas norvegjez, dhe në botë vdesin rreth 3. milion njerëz. Një duhan i ndezur shkurton jetën 7-10 min.

 

 

Shkolla

 

Përpos shtëpis vendi ku fëmiu kalon kohën më të madhe të ditës është shkolla. Si është gjendja këtu? Janë të mbrojtur fëmijët tanë nga mësuesit dhe mësueset duhangjinjë? Është oksigjeni i klasave dhe koridoreve të shkollave tona, i pastër nga nikotini helmues. Mushkëritë e shëndoshë të fëmijëve tanë janë duke u helmuar/sëmurë?!

 

Herët filozofi francez Zhan Zhak Ruso, hetoj rolin determinues të shoqërisë në edukimin e gjeneratave të reja. ”Ma japni një fëmi të posalindur, atë do ta bëjë mjek, filozof, prift e c’farë jo tjetër. Po të njëjtin nëse dua unë, do e bëjë kriminel dhe vrasës, hajn dhe gënjështar. ”Do ta fus në vargojët e mjerimit”. Është shoqëria jonë e dashur, edukuese dhe kujdestare për fëmijët/të rinjët? Përgjigja duhet të kërkohet dhe gjindet tek secili nga ne. Se si do të jetë shoqëria jonë, varet nge ne e jo nga rezoluta 1244! Ka shumë dukuri e gjëra që ne do të kishim potencial të ndryshonim.

A është duke ndryshuar shoqëria jonë pozitivisht? Askush nuk mund të profetizoj, por ne, nëse duam, mund të vetorganizohemi e disciplinohemi. C’farë do të duhej të përmirësonim? Cila do të ishte përgjigjja? Gjdo gjë, do të thoja, që është në të mire të fëmiut/ të të rinjëve.

 

Por jam më se i sigurtë, se prindërit duhangjinjë dhe mësuesit/mesueset që dhunojnë shpirtin e padjallëzuar të fëmijëve do të duhej dhe DUHET të ndryshojnë thelbësisht. Për hirë të etikës, e jo taktikës!

 

*( Mbesa e autorit vijon mësimin në këtë shkollë. Mbesa, nga ofendimet e mesueses, kishte ardhë duke qarë në shtëpi... Ky rast është paraqitur tek drejtori i shkollës. Drejtori ishte konstruktiv dhe premtoj masa disciplinore ndaj “mësueses”)

Copyright©2000-2003 Trepca.net - Të gjitha të  drejtat e rezervuara.