OPINIONE

Evoluimi koherent i rezonancës politike shqiptare është një proces i pashmangshëm

25 maj 2003 / Shkruan: Rexhep ELEZAJ

 

Procesi evolutiv i të menduarit si vetëdije dhe logjikë individuale dhe kolektive njerëzore që ka pësuar mendja e njeriut gjatë gjithë shekujve ka treguar se ishte kjo një rrugë e gjatë nëpër të cilën ka kalur dhe vazhdon të përsoset edhe sot kësaj dite rezonanca dhe të menduarit njerëzor, duke filluar që nga historia e lashtë paraneolitike, eneolitike (3000-2100 p.e.r.) ajo e bronzit (2100-1100 p.e.r.), epoka e hekurit (1000 vjeçari i fundit para e.r.), pastaj, feudalizmi, mesjeta, renesansa dhe deri në kohët e sotit, i cili në formë evolutive-kumulative ka shënuar herë në formë graduale herë rapide përparimet më komplementare që ka mundur të prodhojë mendja njerëzore. Prandaj, zhvillimit të mendjes si vetëdije dhe intelekt njerëzor i është dashur kohë e gjatë derisa ka arritur shkallën e sotme të përparimit dhe zhvillimit të gjithanshëm shkencorë duke përfshirë të gjitha lëmit dhe segmentët e jetës së njeriut.

 

Po ashtu, zhvillimi i mendjes në aspektin e evoluimit koherent të saj ka kaluar faza dhe rrugë të gjata të zhvillimit, qoftë nga pikëpamja e zbulimeve dhe e shpikjeve në fusha të ndryshme shkencore, qoftë nga pikëpamja e zhvillimeve në lëmin e krijimtarisë në art, kulturë, politikë, etj. Mu për këtë periudhat kohore të historisë së zhvillimeve të shoqërive njerëzore janë ndarë sipas shkallës dhe nivelit të përparimeve civilizuese të njohura si epoka e lashtë parahistorike, epoka e mesjetës, ajo e renesancës, historia e re, etj, zhvillime të cilat u kanë mundësuar historianëve dhe analistëve që t’i vlerësojnë si periudha të suksesshme të përparimit njerëzor ose si kohë të ngecjeve dhe stagnimeve siç ishte ajo e injorancës dhe dekadencës mesjetare, etj.

 

Kur është fjala për procesin e evoluimit psikosociologjik si dhe të vetë zhvillimit të filosofisë njerëzore mbi kuptimin e jetës së njeriut dhe përparimet e tij mendore në fusha dhe disciplina të ndryshme të shkencës, përfshirë këtu edhe zhvillimin e sistemeve juridike mbi shtetin dhe shoqërinë për të qeverisur me popullin, gjejmë se deri në revolucionin francezë (1789-1794), por edhe pas tij bota ka qenë e udhëhequr nga rende të ndryshme shoqërore të dominuara kryesisht nga ideologjitë dhe rrymat e ndryshme politike, fetare dhe patriarkale, ku secila periudhë përpos karakteristikave të veta specifike është dalluar edhe përnga natyra e udhëheqjeve me masat popullore, por që të gjitha të koncipuara mbi filosofi dhe doktrina të njëjta politike të cilat si emrues të përbashkët kishin sundimin, pushtetin, pasurinë, monopolin dhe interesat vetanake kolektive ose individuale.

 

U ndalëm pak më gjatë tek hyrja e këtij shkrimi, jo për t’u marrë me ecurinë e ndërrimeve të sistemeve shoqërore ndër shekuj, por për të vënë në pah faktin se truri dhe të menduarit njerëzor gjatë mileniumeve kanë bërë përparime të hatashme në të gjitha lëmit e shkencave natyrore dhe ekzakte, e poashtu edhe në aspektin e rezonancës në lëmin e politikës e cila “si art i së mundshmës” u ka prirë gjithëherë ngjarjeve të mëdha historike në botë duke u transformuar nga format e uniformizmit, konformizmit, unitarizmit, hegjemonizmit e deri tek ato të diktatrës politike të udhëheqjes me shtetin të cilat për pasojë kanë sjellur shumë herë deri tek luftrat e shumta civile si dhe atyre midis popujve dhe grupeve të ndryshme etnike.

 

Revolucionet borgjeze si dhe ato të më vonëshmet kanë qenë kryesisht rrjedhojë e diktaturave të instaluara ndaj popujve vetanakë ose të pushtuar, ndonëse në periudha të caktuara të historisë kanë qenë aq të mëdha shtypjet e bindjeve politike të njeriut sa shpeshherë jeta në kushte të tilla ka qenë e padurueshme, meqë çdo ide ose veprim pak sa më progresiv i dalë nga shtresat e vegjelisë shtypej dhe mbahej nën diktatin dhe cenzurën e rrebët despotëve, monarkëve e më vonë edhe nga diktatorët e egër të kohës së monizmit marksist-leninist-stalinist.

 

Megjithate, koha e komunizmit do të ngelë në historinë e njerëzimit si periudha më e errët që ka përjetuar mendja njerëzore dhe liria e shprehjes së mendimit dhe fjalës së lirë, kohë kurë mendësia politike, kreativiteti, idetë përparimtare, konceptet, projektet dhe iniciativat për ndërrime të reja në shoqëri, lufta për shumësinë e ideve dhe planeve zhvillimore, d.m.th. kur çdo gjë i nënshtrohej dhunës, represionit ideologjik dhe terrorit psiqik e fizik nga një qendër e vetme e vendosjeve politike, dhe jo vetëm se çdo gjë progresive pengohej që në embrion, por i tërë potenciali njerëzor dhe ekonomik brenda bllokut komunist ishte shëndrruar në objekt i cili shfrytzohej dhe keqpërdorohej në mënyrat më brutale për interesa të ngushta të parisë shtetrore dhe asaj partiake.

 

Koha e monizmit komunist do të mbahet mend edhe si koha më e egër gjatë të cilës inteligjencia dhe shkenctarët e mirëfilltë kanë pësuar goditjet më të rënda që janë bërë ndonjëherë kundër tyre gjatë historisë së re. Ishte kohë aq e zezë sa për një fjalë goje mijëra njerëzve u ka shkuar koka ose janë internuar në kampe të përqendrimit vetëm se kanë tentuar që ta thonë mendimin tjetër politik, sado që ishte i parrezikshëm për sistemin dhe diktatorin, periudhë kur intelektualët ishin qenja më e persekutuar në aspektin njerëzor dhe krijues, mbase do të mbahet mend edhe për dukurinë më bizare; kur të gjithë shpiunonin për një dhe një shpiunonte për të gjithë tek organet e partisë dhe të pushtetit?! Rasti i Shqipërisë ishte më eklatanti brenda këtij blloku pas vdekjes së Stalinit në Rusi, kur vetëm për një fjalë të thënë me dy kuptime, që ndoshta fare nuk kishte të bënte me partinë dhe diktatorin, konsiderohej si veprim subversiv kundër partisë dhe shtetit. Shtrohet pyetja: a do të publikohet ndonjëherë numri i saktë i shqiptarëve të internuar, të vrarë dhe të likuiduar gjatë kohës së komunizmit në Shqipëri?!

 

Pra, gjatë kohës se monizmit nuk mund të thuhet se ka patur evoluim demokratik të rezonancës politike ose zhvillim të lirë të të menduarit dhe vepruarit konform rrjedhave bashkëkohore të udhëheqjes të cilat zbatoheshin në botën e përparuar dhe demokratike të Europës përendimore. Kishte, pra, dhunë, terror shtetror, diktate politike në kulturë, arsim, shkencë si dhe shkelje sistematike të të drejtave më elementare të njeriut në aspektin juridik, politik dhe fetar, sepse pluralizmi i mendimeve, shumësia e ideve dhe e opsioneve të zhvillimit modern të shoqërisë kanë qenë të ndaluara me urdhër të diktatorëve komunistë, andaj çfarëdo tentative për ndryshime politike që i ka nxitur masat e gjëra popullore të çohen kundër pushtetmbajtsëve është shuar me gjak.

 

Dhe, sot pas trembdhjetë viteve qëkur njëherë e përgjithmonë u shëmb sistemi diktatorial komunist, kur për fat procesi i demokratizimit dhe i sistemit të ri të vlerave në vendet dhe shoqëritë e dala nga ish diktatura komuniste (përjashto këtu Serbinë) ka zënë të funksionojë dhe të përvetësohet si vlerë më e lartë e rendit të ri dhe demokratik botëror, që padyshim se në këto vende do të nxisë dhe përshpejtoi krijimin e kushteve dhe rrethanave të tilla politike ku individi lirisht mund t’i shfaq idetë dhe bindjet e tij politike duke i vën ato në shërbim të begatimit sa më të madh të lirive politike, që në rastin e Kosovës do çojnë në mënyrë të pakthyeshme drejt rrumbullakësimit të projektit më të madh kombëtarë siç është pavarësia e saj dhe bashkimi ynë kombëtar.

 

Andaj, sot si kurrënjëherë më parë shumësia e ideve, propozimeve dhe e projekteve politike të përbashkëta shtrohet si imperativ edhe për avansimin e statusit politik dhe të faktorizimit të shoqërisë shqiptare në rajon dhe më gjërë, e jo të tentohet që përmes kundërthënjëve dhe kundërshtive partiake t’ju vazhdohet jeta konflikteve politike, sepse vetëm duke e begatuar spektrin politik shqiptar me pluralizëm dhe konkurrencë vlerash mund të arrihet shkalla më e lartë e vetëdijes dhe tolerancës politike në mënyrë që njëherë e mirë të bëhët e qartë se armiqësit politike, të cilat në Kosovën e pasluftës kanë përfunduar me disa vrasje që kanë patur motive politike, nuk ishin tjetër veçëse akte të një çmendurie primitive, gjë që shpresojmë se shumë shpejt do të kuptohet se aktet e tilla ishin gabim fatal për ata që nxitën vepra të tilla kriminale, të cilat padyshim se e kanë dëmtuar rëndë spektrin politik shqiptar të Kosovës.

 

Fundja, për t’u arritur sa më parë shkalla më e lartë e vetëdijës politike dhe kombëtare brenda spektrit politik shqiptar, lypset që procesi i evoluimit koherent të mendësisë politike dhe i rezonancës demokratike brenda të menduarit kolektiv dhe individual shqiptar të kuptohet më shpejt se është premisë dhe vlerë e pazavëndsueshme për demokracinë shqiptare, e jo të trajtohet edhe mëtej si antivlerë e saj.

Copyright©2000-2003 Trepca.net - Të gjitha të  drejtat e rezervuara.