OPINIONE

   
16.05.2003 - TREPCA.NET

Mediat dhe diletantizmi

Teoria mashtruese e mediave shqiptare


 

Oslo, 16 maj 2003 / Shkruan: Gėzim MEKULI

Sipas hulumtimeve tė bėra nga hulumtuesit e shkencave mediatike del se 1/3-ta e opinionit gjerman, tanimė, i ėshtė ”dorėzuar” infatilizmit medial. Ky fenomen i semurė mediatik ėshtė diagnostifikuar dhe ėshtė duke u trajtuar nga ekspėrtet e mediave gjermane. Por si ėshtė gjendja etiko-morale dhe profesionale nė mediat tona? Prodhojnė kėto infatilizėm!? A ėshtė duke u shndėruar opinioni shqiptar nė njė “Ego- shoqėri?”.

Boom-i i komedive ka vėrshuar TV, shtypin dhe radion. Kėto emisione janė tė mbimbuluara me reklama mashtruese, joserioze dhe erotike… Shiquesit janė ”tė disponuar” nga  (pseudo) moderatorėt qė janė duke prodhuar humor tė lirė e te pashije.… Tregtizimi i vlerave kombėtare, nga kėto media, ėshtė duke arritur kulmin e sajė “Leci-zimi dhe Cima-zimi” i opinionit ėshtė nė pėrfundim e sipėr..!

Autoktonia, zakonet dhe tradicioni i janė lėnė nė pėrkujdesje  shoqatave, grupeve dhe emisoneve parafituese, humoristike e komerciale. “Telebingokosovare” e bingalecat tjera profitabile instrumentalizojnė e manipulojnė me kulturėn, artin, ndjenjat, dhe pse jo edhe me tė miturit…Tė rriturit janė duke u shndėruar ”nė tė rinjė”; ndėrkaq tė rinjėt, tanimė, nuk shofin edhe ndonjė pėrfitim apo nevojė pėr tu berė/qėnė tė rritur!  Shumica e tė rriturve janė ”tė pa formuar”, dhe kėta nuk mund tė vendosin as pėr menyrėn e organizimit tė jetės sė tyre…

Ky opinion ”i trullosur”, opinion qė ėshtė prodhuar nga mediat kariersite, ku nė vend tė parė zė TV, nuk ka aftėsi e guxim pėr tė protestuar, kritikuar dhe/apo ankuar. Ky grup i opinionit publik, gjdo gjė qė transportohet nga mediat massive e pranon dhe thith ashtu sic ėshtė; pa e shoshitur dhe pa “e pėrtypur” fare. Nevoja pėr tė hulumtuar ”shije tė reja” qėndron nė paraskenė. “Estetikėzimi” i shoqėrise sonė po bėhet nė mėnyrė sipėrfaqėsore dhe kjo ėshtė dėshmi e shprehjes sė frigės nga realiteti; realiteti i afert e qė nga ato, sot, quhen e rrespektohen si ”bindje tė reja”..!?

Kėto ”bindje tė reja”, e qė janė tė pėrpunuara dhe tė ushqyera nga mediat infatiliste ”kėrkojnė” dhe imponojnė sukses e karier tė shpejtė, famė dhe pėrfitim tė pasurisė pa mund e djersė; detyrime pėr vetparqitje pėrfekte.  Ky trend i ”bindjeve te reja”, e qė ėshtė prodhim i kesaj bote mediale, terrorizon dhe instrumentalizon opinionin shqiptar nėpėrmes zhgėnjimit; sepse kėto kerkesa e premtime mediale vėshtirė qė do tė pėrmbushen nė mėnyrė tė kėnqashme. Nga kjo rezulton edhe mungesa e ndjenjės pėr tė vlerėsuar: Depresioni!

Shumė pėrmbajtje mediale infatiliste deklarohen, konsiderohen dhe pasqyrohen, sot, si kulte. Dhe se c’farė nėnkuptohet me fjalėn kult, sot asksuh nuk mund tė definoj dhe ta pėrkufizoj. Ata qė kane guxim intelektual tė kritikojnė kėtė lloj ”kulti”, do tė jenė tė izoluar.  Disa do tė thonė se: ”nuk e kan  kuptuar tė mjerėt. ”Ėshtė shputak/katundar dhe malok i gjori”,…do tė shtonin tė tjerėt!?


Roli i Mediave ”ala 1244”

Reportazhet informative janė duke u zavendesuar nėpėrmes emisioneve qė janė tė ndikuara nga agresiviteti, joserioziteti, rrenat dhe gjelozia.… Nė kėto emsione bėhet dhunimi politik e moral i qytetarėve; paraqitja e ”jo-ndodhive”, premtimet e telebingove pėr fitime tė mėdha, gėnjeshtrat dhe deklaratat dhunėnxitėse tė politikanėve...etj (Rast tė fundit kemi deklaraten e Herr Steinerit, kur ky me nje shpejtesi drite u afrohet mediave (te cilat i ka nėn sundim) dhe lanson fjalėt se AKSH na qėnka terroriste. Herr Steiner nuk cekė paramilitaret serb "Rojes se Ures", dhe organizma tė tjerė politik e ushtarak qė murosen e gjakosen Mitrovicen!!!!). Pėrdallimi dhe kufiri nė mes realitetit dhe fiksionit/ jo reales ėshtė duke u vėshtirėsuar dhe ėshtė nė zhdukje e sipėr....! 

Mediat e tilla, nėpėrmes ”bindjeve” tė reja, sot, kan njė megafuqi, sepse kėto vetėm lloje tė tilla ”vlerash” mund tė prodhojnė, servojnė e imponojnė. Kėto ndihmojnė nė shndėrimin e opinionit nė infatilizim duke u arsyetuar se: ”shiquesit e pėlqėjnė kėtė” E duan shumė”!? Siq duket kėto media veprojn nėn presionin e madh tė mosdijes dhe industrisė profituese tė reklamave.

Pasojat dhe rreziku i ketijė zhvillimi medial, nė hapsiren tonė, ėshtė duke sjell cinizmin; Ndėrtimi i botės sė rrejshme ėshtė edhe tentim ikje nga ballafaqimi me botėn e vėrtetė. Kritika konstruktive ėshtė zbehur nė ambientin ekzistues, dhe kjo ėshtė duke instaluar ngecje nė atmosferen innovative e demokratike...!  Robert Bly sygjeron, si zgjedhje, kthimin nė traditen dhe disciplinen. Ai thote se duhet tė bėhet ”rritja/pjekja” e njerezve. Duhet bėre dallimi prej konsumimit tė budallalleqėve nga pėrdorimi i ”mediave tė menqura”.

Edhe pse ka shumė fakte mbi fenomenin e infantilitetit, teza nuk mund tė vertetojė se i tėrė opinioni yne ėshtė shndėruar nė foshnje. Se gjithnjė e mė pak tė rinjė janė duke u angazhuar nė parti politke dhe nė organizata tė ndryshme, tregon se institucionet ”tona” janė nė dėshtim e sipėr. Rinia shqiptare nuk ėshtė jopolitke dhe e pa pėrgjegjesi. Jo, kėta janė duke nuhatur e hulumtuar rrugica tė reja, rrugica qė drejtojne jasht grupacioneve partiake e mafioze. Rrugica qė drejtojn drejtė mireqėnies ekonomike, sociale e bashkimit kombėtar…!

Ka raste kur kritika vie, zakonisht, nga gjeneratat e Titos, Kardelit, Stambolliqt, Dollancit, Popoviqit, … tė cilėt nuk mund tė durojnė dot zhvilimin shumdimenzional tė mediave tė reja. Kėta janė tė mbingarkuar e tė huatuar nga shtimi i madh i mediave dhe kanaleve televizive. Kjo gjeneratė nuk mund tė ndjek gjeneratat e reja dhe ”natyrisht” janė tė friguar, respektivisht, tė merakosur pėr humbjen, eventuale, tė pozicioneve, tė cilat deri dje i kishin nėn sundim e monitorizim.

  

Copyright©2000-2003 Trepca.net - Tė gjitha tė  drejtat e rezervuara.