OPINIONE

Ideja politike për ndarjen etnike të Maqedonisë dhe devalvimi politik i liderëve opozitar Xhaferit dhe Georgievskit para komunitetit ndërkombëtar

29 prill 2003 / TN

 

Shkruajnë:

Dr. NEHAT SADIKU, LUBIANË - politolog

Mr. RUFI OSMANI, GOSTIVAR - ekonomist

 

 

Cilat janë sfidat dhe rreziqet e ides së tandemit  në dorëheqje Georgieski-Xhaferi?

 

Politizimi i skajshëm që në vazhdimësi karakterizon realitetin politik të Maqedonisë që nga lufta e vitit 2001 dhe deri më sot ariti kulminacionin e tij medial gjatë fundjavës që e lëmë pas me sihariqët politikë  të tandemit Xhaferi-Georgievski për ndarjen etnike të  Maqedonisë alias për krijimin e shteteve të pastra etnike në Ballkan.

 

Idetë e udhëheqësve tashmë në dorëheqje të parevokueshme  të dy partive më të mëdha opozitare në Maqedoni verifikuan edhe njëherë të vërtetën e ditur se për zbatimin e Marrëveshjes së Ohrit dhe në përgjithësi për të ardhëmen e Maqedonisë  mungon koncensuzi i brendshëm politikë.

    

Kontestimi i koordinuar mirë nga të dy liderët opozitar  bëhet në shiqim të parë nga pozicione të kundërta politike dhe duke u nisur nga brenga reciproke për fatin e kombeve që ato pretendojnë se i përfaqësojnë, përkundër faktit se sot niveli dhe cilësia e përfaqësimit   politikë të tandemit në fjalë është dukshëm më pak relevante në krahasim me kohën e nëshkrimit të marrëveshjes së paqës në Maqedoni, kohë në të cilën liderët në fjalë kishin të gjitha mundësitë dhe makanizmat institucional për të realizuar iden në fjalë.

 

 

Çka ofruan ish kryeministri maqedonas në kolumnën e tij në gazetën Dnevnik me 17.prill.2003 dhe Xhaferi në artikullin e tij me datë 27.04.2003 në Lirinë Kombëtare?

 

Lubço Georgiveski një albanofob dhe pansllavist i verifikuar në këto pozicione, si në kohën e të qenurit politikan opozitar dhe në veçanti si kryeministër i Maqedonisë gjatë luftës shqiptaro-maqedonase të vitit 2001 ripërsëriti iden e ripërkufizimit teritorial  etnik me synim  ruajtjen e ,,tokave dhe interesave sllavoortodokse në Maqedoni dhe më gjërë,,.

 

Në kuadër të kësaj platforme esencialisht përsëritet programi i Akademisë  maqedonase të vitit 2001 me synim  që maqedonasit të shpëtojnë teritoret e  rrezikuara nga shqiptarët në veçanti në qytetet e Kumanovës, Shkupit, Kërçovës dhe Strugës. Personi në fjalë si mekanizëm për realizimin e projektit të tij rekomadon  shpërnguljen masive vullnetare dhe të dhunëshme të shqiptarëve dhe pjesësrisht sllavomaqedonëve nga qytetetet e përmendura dhe vendosjen e tyre në luginën e Pollogut në mes të Tetovës dhe Gostivarit dhe në disa fshatra të Shqipërisë.

 

Pasiqë të realizohet kjo shpërngulje masive reciproke atëherë sipas ,,Don kishotit politikë sllavomaqedonas,, duhet të ndërtohet një mur masiv ngjashëm si muri Kinez ose ish muri i Berlinit dhe të ripërsëritet realiteti  izraelito-palestineze në këto hapsira. Autorët dëshirojnë të nxjerin në pahë të vërtetën e kahmotshme se idet e Lupço Georgievskit nuk janë vetëm ide anakronike të këtij maniaku të dëshmuar politikë, mendime dhe shqetësime të kësaj natyre mund të hasen që nga shkatrimi i ish RSFJ/së në shumë debate private dhe mediale  me politikanë, intelektualë por edhe njerëz të rëndom të proviniencës sllavo-maqedonase.

 

 

Shqetësimi i Georgiveskit  buron nga  projekti i Cërvenkoskit

 

Me këtë rast vlen të përmendet se i prirë nga  shqetësimi i ,,gjoja zgjërimit të pakontrolluar demografik dhe teritorial të shqiptarëve në Maqedoni”, LSDM/ja e kryeministrit aktual Cërvenkoski në vitin 1995 me pëlqimin paraprak të PPD/së së Alitit bëri ripërkufizimin e brendshëm teritorial komunal të Maqedonisë duke e rritur numrin e komunave nga 34 në 123 komuna.

 

Kriteri i vetëm i ndarjes teritoriale komunale edhepse i pashkruar publikisht ishte ai etnik maqedonasë  me objektiv të çvesh (pastron) teritorialisht qytetet e Kumanovës, Shkupit, Kërçovës dhe Strugës nga vendbanimet rurale shqiptare që rethonin këto qytete. Projekti në fjalë shkoi edhe më largë duke krijuar edhë në tre komunat-qytete me shumicë absolute shqiptare si ajo e Tetovës, Gostivarit dhe Dibrës komuna të reja me shumicë maqedonase si pasojë e të cilit veprim këto komuna-qytete u ngushtuar përmbajtësisht në aspekt teritorial.

  

Rasti më specifik është  krijimi i komunës së Mavrovës, komunë kjo e cila ka vetëm 1500 banorë ndërsa përfshinë në vete 39% të teritorit të ish komunës së Gostivarit dhe ka potencialin kryesor energjetik, turistik dhe strategjik për pjesën përëndimore të Maqedonisë. Në kohën e përkufizimit komunal të asaj kohe raporti i shqiptarëve dhe maqedonëve në qytetet e përmenduar ishte përafërsisht i barabartë me përjashtim të Shkupit. Pas ndarjes së re teritoriale të komunave, qytetet në fjalë ngelën me shumicë absolute maqedone ndërsa  shqiptarët ngelën të koncentruar teritiorialisht dhe politikisht në vendbanime rurale përreth këtyre qendrave adminstrative, ekonomike dhe politike por pa kurfarë ndikimi qeverisës në këto qendra urbane me potenciale të konsiderushme zhvillimore.

 

Pozicionimi i kësaj natyre i z.Georgievskit ka për synim që paraprakisht të përpunon ambientin politik maqedonas  në vigjilje të ripërkufizimit të ri teritorial të komunave si një detyrim që del nga marrëveshja e Ohrit. Synimi i tërë spektrit politik maqedonasë është që të parandalohet mundësia  që qyteteve-komuna të përmendura më lart të mos u bashkangjiten vendbanime rurale me popullsi kompakte shqiptare dhe në këtë mënyrë të ruhet supremacioni etnik, politikë, ekonomik dhe i natyrave tjera i  maqedonëve në këto qendra urbane.   Në veçanti kjo qasje fiton në peshë tash kur me marrëveshjen e Ohrit komunave në përgjithësi u rikthehet një pjesë e pushtetit real qeverisës.    

 

Post festum duhet të konstatohet me kompetencë të plotë se dhënja e pëlqimit e PPD/së të z. Aliti në vitin 1995 për ndarjen teritoriale të komunave në Maqedoni sipas kritereve ekskluzive maqedonase përbën dështimin më të madhë politikë të shqiptarëve në Maqedoni për të mos thënë tradhtinë më të madhe të interesave nacionale shqiptare në këtë vend.

 

Nga mësipër mund të konstatojmë me kompetencë se pritjet politike të shqiptarëve në Maqedoni se me ripërkufizimin e ri teritorial komunal do të rikthejnë në qeverisje politike qendrat e përmendura urbane do të ngelin edhe një frustracion i parealizuar politikë si pasojë e mospasjes së vizionit më elementar  politikë të nëshkruesve shqiptarë të marrëveshjes së paqes. Pësimi i shqiptarëve në Maqedoni duhet tu shërbej si mësim politikanëve kosovarë që me asnjë kusht dhe trysni të mos pranojnë ripërkufizimin teritorial komunal  të Kosovës në bazë të kriterit etnik sepse në ate rast do të formalizojnë edhe legalisht ndarjen faktike jolegale  që edhe aktualisht ekziston  dhe funksionon jashtë juridikcionit qeverisës të  Kosovës.  

 

 

Çka harroi të thotë z.Xhaferi?

 

Arben Xhaferi ,,ky politikan me nam,, në skenën politike të Maqedonisë dhe më gjërë me filozofinë e vet paradoksale politike  në varshmëri nga pozicioni politikë si në opozitë ashtu edhe në pozitën politike duke u nisur nga parimet e të drejtës së tij historike dhe në kundërshtim të plotë me trendet dhe tendencat  integrative bashkëkohore do të konstatoj : shteti multietnik në Maqedoni nuk funskionon, marrëveshja  e Ohrit është e vdekur, duhet të krijohen shtete monoetnike dhe në ato suaza edhe Shqipëria etnike sepse praktika ka verifikuar se këto shtete janë më të qëndrueshme,,.

 

Elaborimi i këtij politikani fillon dhe përfundon në nivelin e konstatimit dhe të manifestimit të dëshirës së tij, dëshirë kjo që është ideal edhe i shumë shqiptarëve anë e këndë tokave shqiptare. Të lansosh ide të mëdha dhe të mos ofrosh vizionin dhe mekanizmin më elementar për të realizuar projektin në fjalë në kuadër të konstelacionit real lokal, rajonal dhe ndërkombëtar ekulibrohet me një papërgjegjësi të nivelit të një manipulimi të skajshëm dhe të paprecedent të patolerushme për një politikan me nam të sojit të z.Xhaferi.

 

Jo rallë herë është vërtetuar se shqiptarët në veçanti politikanët e tyre kanë shumë dëshira të cilat kryesisht ia adresojnë bashkësisë ndërkombëtare gjithëmonë në variantin e ides fillestare dhe jashtë kontekstit kohor dhe gjeografik dhe si rëndom këto dëshira ngelin të parelaizuara, sepse të njëjtat nuk arin dot ti rrezistojnë verifikimit më elemantar të standardeve ndërkombëtare dhe të mbizotrojnë teoritikisht dhe as praktikisht argumentacionin e palës konkuruse-konfliktuoze të fqinjëve të tyre.

 

  

Projektet multietnike ose monoetnike, cilën alternativ të përkrahin shqiptarët ?

 

Është fakt se projektet multietnike të identifikuara me ish shtetet multietnike komuniste dështuan. Mirëpo gjithashtu është fakt i pamohueshëm se ekzistojnë projekte multietnike tepër funskionale të demokracive të zhvilluara ekonomike dhe politike siç janë Zvicra, Belgjika, njësi autonome në Itali, Finlandë etj. (shiko për këtë problematikë më shumë në librin me titull: “Demokracia në shoqërinë plurale rasti i Maqedonisë” autor dr.Nehat Sadiku).

 

Në vendet pastkonfliktuale dhe në një fazë tepër delikate të tranzicionit si pasojë e faktit se  projektet multietnike tentojnë të realizohen  pas luftrave të përgjakura dhe në vende ku mbizotron varfëria, paperspektiva, krimi i organizuar dhe ku institucionet nuk funksionojnë siç është rasti kryesisht me Bosnje Hercegovinën dhe pjesërisht me Kosovën, Maqedoninë dhe Luginën e Preshevës, funksionimi i institucioneve dhe shoqërive multietnike realizohet me mjaftë vështirësi.

 

Niveli i funksionalitetit të projekteve në fjalë dallon esencialisht nga vendi në vend në varshmëri nga pasojat e luftës, zhvillimi ekonomik-social, niveli i barabarsisë individuale dhe kolektive institucionale, niveli i paternalizmit të shteteve amë, nivelit të krimit dhe kontrabandës së organizuar, nivelit të menaxhmentit funksional qeveritar, të ariturave të procesit të tranzicionit ekonomik dhe politik dhe niveli të konvergjencës reale të këtyre vendeve në aspekt të integrimit në kuadër të  strukturave aq të preferuara  euroatlanike.

  

Parë në kuadër të kritereve të mësipërme do të  vijmë në përfundime selektive në aspekt të nivelit të efikasitetit institucional dhe civil  të shoqërive të mësipërme multietnike ashtu siç mund të vijmë edhe në përfundime të ngjashme edhe për shoqërit dhe shtetet kryesisht monoetnike siç ishte rasti me Shqipërinë e vitit 1997 ose me Sërbinë e kohës së Milosheviqit dhe pas tij  që aktualisht kalojnë nëpër faza tepër delikate të tranzicionit ekonomik, social dhe demokratik.

 

Insistimi i bashkësisë ndërkombëtare në ruajtjen me çdo kusht të projekteve multietnike në fjalë është pasojë e faktit se interesat e bashkësive të ndryshme etnike janë skajshmërisht konflikutale, fakt ky që u dëshmua edhe nga konfliktet e dekadës së kaluar dhe se është mjaftë vështirë të gjinden kritere objektive për një ripërkufizim të drejtë teritorial ndërmjet kombeve alternative duke mos aktivizuar sindromin e Domino efektit në tërë teritorin e Ballkanit dhe më gjërë.

 

Njëri prej autorëve të këtij artikulli (mr.Rufi Osmani) duke analizuar në veçanti të dhënat makroekonomike të rajonit të Europës juglindore dhe në ato suaza gjendjen ekonomike-social të kombit shqiptarë në përgjithësi dhe krahasuar me kombet tjera fqinje-konkuruese ka ardhur në përfundime pesimiste për potencialin real demokratik, ekonomik dhe intergativ.

 

Vazhdimi i mëtejshëm  i luajtjes së lojës së luftërave të reja nga ana e politikanëve legal shqiptarë dhe strukturave të ndryshme jo legale militare rrezikon që teritoret shqiptare ti etiketon para investitorëve privat dhe publik të jashtëm përfundimsht si zona të rrezikshmërisë së lartë politike dhe ekonomike dhe kështu ti margjinalizon nga rrjedhat bashkëkohore të kapitalit dhe tregtisë dhe ti përjashton në një të ardhëme aftamesme nga mundësia e integrimeve politike, ekonomike dhe të sigurisë.

  

  

Çka dëshmon SWOT analiza e idesë politike të z.Xhaferi ?

 

Nën supozimin se shqiptarët dhe maqedonët do të ishin dakorduar të bëjnë ndarjet teritoriale etnike në Maqedoni sipas preferenceve të tandemit Xhaferi-Georgievski aktualisht shqiptarët do të ishin humbësit e mëdhenjë jo vetëm në aspekt teritorial por edhe në aspekte të tjera. Përkundër faktit që shqiptarët në Maqedoni evidentohen nga 23-30% në strukturën e përgjithshme të popullsis duhet të kihet parasysh se:

·         teritorialisht shqiptarët popullzojnë diçka mbi 10% të teritorit të Maqedonisë,

·         në pronë private shqiptarët kanë më pak se 10% të tapiave tokësore,

·         janë shumicë absolute në vetëm 3 qytete të Maqedonisë,

·         teritoret shqiptare në Maqedoni janë kryesisht zona të pazhvilluara ekonomike,  urbanistike dhe sociokulturore.

 

Autorët dëshirojnë të jenë të bindur se protagonistët e kësaj ideje në palën shqiptare duhet ti ken pasur parasysh disa nga argumentet e përmendura dhe argumente të tjera kur kanë ofruar aventurën e përkufizimit teritorial duke pasur parasysh se në ish mandantin qeveritar partia e tyre qeveriste me pushtetin lokal  ekonomikisht dhe financiarisht të bankrotuar në veçanti në komunat shqiptare në Maqedoni. Që sipërfaqësia e propozimit në fjalë të jetë edhe më e madhe për realizimin e kësaj ideje udhëheqësit e PDSH/së  ofrojnë mekanizmin e ,,moratoriumit partiak dhe parlamentar dhe aktivizimin intelektual privat të tyre,, si parakusht që faktori ndërkombëtar të miratoj dëshirën e tyre dhe të zbatojë protektoratin ndërkombëtar mbi Maqedonin. Me sa duket personat në fjalë nuk kanë njohuri elementare se kur dhe nën cilat kushte zbatohen protektoratet ndërkombëtare, jo rastësisht protektoratet u zbatuan në rastin e Bosnjës dhe Kosovës por jo edhe në rastin e  Luginës Preshevës dhe në Maqedoni përkundër faktit që edhe tek këto të fundit kishim një llojë konflikti kryesisht të menaxhuar dhe të dirigjuar nga faktori ndërkombëtar.

 

Me këtë rast vlen të përmendet se për  gjashtë muaj të qenurit në opozitë liderët e PDSH/së kanë evoluar në qëndrimet e tyre në raport me marrëveshjen e Ohrit duke ardhur në pozicione diametralisht të kundërta. Në veçanti lideri në dorëheqje i PDSH/së Arben Xhaferi prezenton qëndrime tërësisht dualiste dhe kundërthënëse në lidhje me marrëveshjen kornizë tash si politikan  opozitar duke haruar të vërtetën e njohur se gjatë nënshkimit të sajë të njejtën e cilësonte historike dhe vizionare.

 

Përderisa pas nënshkrimit të marrëveshjes në fjalë dhe në veçanti gjatë fushatës elektorale të vitit 2002 të njëjtit propagandonin dhe lavdronin të ariturat e kësaj  marëveshje në fjalë duke ia mohuar meritat kryengritjes së armatosur shqiptare, të njejtit tash si humbës politikë konstatojnë se sipas tyre kjo marrëveshje qenka tashmë politikisht e vdekur sepse ato nuk bëjnë realizimin  (zbatimin) praktikë të saj.

 

Autorët e kësaj analize ka qenë ndër të  rrallët të cilët që në kohën e miratimit të marrëveshjes së paqes kanë shprehur vërrejtje serioze në përmbajtjen dhe në dinamikën e jetësimit të sajë duke i bërë një analizë problemore kësaj marrëveshje dhe duke pasur parasysh faktin se mekanizmat institucional, fondet finaciare, kapacitetet reformuese të menaxhmentit politik  dhe gjendja ekonomike-sociale e pas luftës nuk i shkonin në favor jetësimit të shpejt dhe cilësor të marrëveshjes në fjalë. Praktika e deritashme e jetësimit të marrëveshjes së Ohrit konfirmoi si të sakta shumicën e vlerësimeve të autorëve të dhëna që gjatë viteve 2001-2003. (për këtë problematikë shiko ma shumë tek këta artikuj: Rufi Osmani: “(Mos) implementimi i Marëveshjes së Ohrit” (Ky artikull ka qenë i botuar në njëmujoren sllovene Ampak si dhe në Frymën e filozofisë dhe në Lirinë Kombëtare) si dhe “Behemonti sllavomaqedonas me krerët shqiptar” autor Nehat Sadiku, i botuar në revistën shkencore Fryma e filozofisë dhe Globi në Maqedoni).    

 

 

Cilat mund të jen refleksionet rajonale të projektit të Xhaferit-Georgievskit ?

 

Refleksionet e një alternative të tillë për Kosovën dhe shqiptarët e Luginës së Preshevës do të jenë detyrimisht negative. Gjuha e Arben Xhaferit është identike me gjuhën e ish kryeminstrit të ndjerë sërb z.Xhinxhiç dhe përfaqësuesit të tij për Kosovën z.Çoviq. Kërkesa sërbe për ndarjen e Kosovës nën supozimin e përkrahjes së idesë së Xhaferit dhe Georgievskit  do të mirte në këtë rast edhe legjitimitetin shqiptarë. Me këtë rast dëshirojmë të potencojmë se politikanët shqiptarë në tërë rajonin duhet të mos harojnë se teritor kontestues në aspekt të statusit shtetrorë është Kosova dhe jo Serbia dhe Maqedonia.

 

Në Serbi dhe Maqedoni vazhdon kontesti sistemor në aspekt të të drejtave të shqiptarëve por ky kontest nuk është teritorial dhe nuk u adresohet kufijve të këtyre dy vendeve. Përkundrazi kontesti në Kosovë është i dyfisht edhe në aspekt të sovranitetit edhe në aspekt të të drejtave të pakicave dhe në veçanti të pakicës sërbe. Pse kontesti teritorial është vetëm në kuadër të tokës shqiptare  por jo edhe në tokat sllave rajonale përgjigjen duhet ta japin udhëheqësit e tri Ushtrive Çlirimtare në tokat shqiptare.

 

Pranimin e  idesë së Xhaferit dhe Georgiveskit qarqe mirë të informuara diplomatike në Maqedoni  e interpretojnë se detyrimisht do të kishte repekusionet e veta edhe në ndarjen teritoriale të Kosovës duke përfill kryesisht interesat etnike, ekonomike, kulturore dhe të tjera sërbe si parakusht për dhënjen  e pëlqimit të Sërbisë për pavarsinë e Kosovës, mirëpo nuk do të nënkuptonte reciprocitet edhe për interesat shqiptare në Luginën e Preshevës.

 

Një përjashtim i këtillë niset edhe nga një realiteti faktik, përderisa në Kosovë në pjesët ku jetojnë sërbët faktikisht dhe juridikisht nuk funksionojnë jo vetëm institucionet vendore kosovare por edhe ato ndërkombëtare, përkundrazi në Luginën e Preshevës efektivisht funksionojnë institucionet serbe në të gjitha dimensionet. Deklarimet e fundit tepër brengosëse dhe mjaftë transparente të kryeparalamentarit kosovar z.Daci janë një dëshmi e argumentuar që pasqyron realitetin e hidhur kosovar ,,në 1/3 e teritorit të Kosovës së çliruar dhe ndërkombtarisht të administruar nuk vlejnë ligjet kosovare dhe nuk zhvillohet aktiviteti i institucioneve vendase,,.

 

Hudhja posht e kësaj ideje të mbrapshtë politike nga ane e qeverisë së Kosovës ishte njëri ndër reagimet e qëlluara dhe në kohë të këtij institucioni që ka përgjegjësi të shumta dhe rezultate të pakta në realizimin e procesit të tranzicionit dhe ndërtimin e shtetësisë së Kosovës së pasluftës.

 

 

Çka i paraprinë  nismës politike në fjalë?

 

Qëllimi ynë kryesor që na shtyri për ta shkruar këtë artikull ka qenë që duhet të  informohet opinioni publik vendas dhe posaçarisht ai ndërkombëtar se të dy protagonistët e idesë në fjalë tashmë janë në dorëheqje të parevokueshme në kuadër të subjekteve të tyre politike dhe duke i ngelur besnik  filozofisë së tyre politike të prirë nga sintagma dhe koncepte historike kanë synuar që edhe me rastin e përfundimit të karierave të tyre politike të lënë gjurmë historike anakronike në kronikat politike të kohës më të re.

 

Thënë më ndryshe tandemi në fjalë Xhaferi-Georgievski nuk arinë dotë të pajtohet me humbjen e thellë politike që pësoi në zgjedhjet  politike të vitit 2002 dhe se humbjen vazhdon ta nënkupton si një skenarë paraprakisht i pregaditur me luftën e vitit 2001 me qëllim të ndrrimit të pushtetit politikë dhe jo transformimit juridiko-politikë të Maqedonisë.

 

Njëri prej përfaqësuesve të Grupit Ndërkombëtarë të Krizës në Maqedoni Eduard Xhozef në një deklarim të tij për gazetën britanike Sandy Tajms theksoi se deklaratat e partive opozitare si të liderëve Lupço Georgievski dhe Arbër Xhaferi janë të papërgjegjshme.  Ai qe tejet kategorik dhe theksoi se: “ Ky është një gabim, sepse bëhet fjalë për një vendim që ka të bëjë me dëshpërimin dhe mossuksesin e dy politikanëve, që i humbën zgjedhjet e fundit në Maqedoni. Ata janë nënshkrues të Marrëveshjes së Ohrit dhe pa marrë parasysh vlerësimet e tyre se në çfarë shkalle është zbatuar kjo marrëveshje, apo a do të ketë sukses, ata kanë ndërmarrë një detyrë formale dhe unë e konsideroj të papërgjegjshme shmangien nga ky obligim “. Idenë për ndarjen e Maqedonisë e konsideroi poashtu si të papërgjegjshme dhe shkurtpamëse meqë sipas tij këto janë sinjale të gabueshme që mund të shfrytëzohen nga qarqe radikale që janë faktor destabilizues në regjion.

 

Koha e dhënjes së llogarisë dhe përgjegjësisë para elektoratit vetiak dhe në veçanti para anëtarëve të partive politike në krye të të cilave ende janë formalisht  tashmë troket fuqishëm në derën e liderëve në fjalë në pako me aktakuzat e shumta për kriminalitet dhe keqpërdrim të detyrave zyrtare të shumë ish funksionerve të partis së z.Georgievskit dhe pjesërisht të partisë së z.Xhaferit.

 

Në veçanti hapja e dosjes së klanit të Zemunit edhe në Maqedoni do të nxjeri në sipërfaqe edhe involvime të thella kriminale edhe të politikanëve të lart jo vetëm të VMRO-PDSH/së  por edhe të LSDM/së së kryeministrit aktual maqedonas, fakt ky që e komplikon dhe e pamundëson luftën e pakompromisë ndaj krimit të organizuar ngjajshëm me aktivitetet e qeverisë aktuale të Beogradit.  

 

Në këtë drejtim vlen  të përmendet fakti se ish ministri i ekonomisë Besnik Fetai asesi të pranon ti përgjigjet ftesës së organeve të gjyqësisë vendore për veprimet e inkriminuara ekonomike të tijë dhe të partisë së tij, refuzimi i personit në fjalë  aktivisht vazhdon të përkrahet edhe nga lidershipi aktual i PDSH-së, fakt ky që vetvetiu flet mjaftë për distorzionin moral të ideologëve të patriotizmit verbal të PDSH-së.

 

Të ballafaquar me një situat të parrugdaleje dhe me një izolim komplet nga  faktori ndërkombëtar dhe faktori rajonal protagonistët e ides në fjalë shpejtuan të zbulonin ndonjë sihariq politikë me synim të promovimit të sërishëm në skenën politike dhe të fitimit në kohë para ballafaqimit me realitetin e hidhurë të qenurit  humbës të mëdhenjë  politik dhe moral.

 

Përndryshe sikur tandemi Xhaferi-Georgievski të ishin serioz në synimin e tyre, projektin në fjalë nuk do ta shpalosnin tash si politikan opozitar kur me institucionet e shetit qeverisë bloku alternativ politikë, të njejtit e kishin mundësinë ideale që projektin e tyre ta realizonin  gjatë mandatit qeverisës 4 vjeçar duke pasur parasysh edhe faktin se z.Ali Ahmeti me fillimin e kryengritjes shqiptare në Maqedoni ua dha shkakun dhe alibin e vërtetë.

 

 

Si vlerësohet pjesëmarja e deritashme e BDI/së në qeverinë aktuale ?

 

Entuaziazmi fillestar i shqiptarëve vendor në lidhje me BDI/në e Ali Ahmetit tashmë pas disa muaj qeverisje të këtij subjekti politikë në kuadër të kolacionit ROZË kryesisht i adresohet të kaluarës së afërt politike të identifikuar me kryengritjen e armatosur shqiptare të vitit 2001.

 

Procesi i humbjes së kredibilitetit politikë të kësaj partie të dalë si trashigimitare e ish UÇK/së është mjaftë i shpejt si pasojë e disproporcionit të thellë në mes të shpresave dhe premtimeve të mëdha në njërën anë dhe realizimive margjinale institucionale të kësaj partie në anën tjetër. Menaxhmenti politikë i BDI/së si ai parlamentar dhe në veçanti ai qeveritar i të gjitha niveleve nuk arinë dotë të jetë partner serioz dhe konkurues në qeverisje me detyrimet shtetrore dhe në ato suaza edhe me punët dhe shqetësimet shqiptare në raport me dy partnerët tjerë të koalicionit qeveritar.

 

Një dështim i  kësaj natyre i dedikohet kryesisht zgjedhjeve joadekuate kuadrore dhe mospasjes së përvojës institucionale më elementare  të përfaqësuesve të BDI/së, problemeve të shumta institucionale dhe makroekonomike të trashiguara nga qeveria paraprake dhe truqeve dhe kurtheve të shpeshta që u bëhen në mënyrë të heshtur nga partnerët tjerë të koaliconit qeveritar si pasoj e faktit se dy partnerët në fjalë kanë shumicën parlamentare dhe qeveritare.

 

Ndër mëkatet më të mëdha qeverisëse të BDI/së në periudhën e deritashme do të kishim evidentuar:

 

·         miratimin e buxhetit për vitin 2003 pa inkorporuar mjete finaciare për zbatimin e marrëveshjes së paqes dhe pa pëlqimin e ministrave dhe deputetvëve të BDI/së,

·         rehabilitimin institucional dhe financiar të viktimave maqedonase të luftës dhe anashkalimin e plotë të viktimave shqiptare të luftës,

·         bllokimin e ndihmave sociale për mbi 15 000 familije kryesisht shqiptare,

·         bllokimin e aktivitetit ekonomiko-financiar kreysisht të biznesit shqiptar nëpëmjet kontrolleve rrigoroze në pikat doganore dhe në institucionet tjera fiskale,

·         shpërndarjen e tepricave financiare të buxhetit qendror të vitit 2002 vetëm në dobi të komunave maqedonase,

·         bllokimin e pajustifikueshëm të  emrimeve të kuadrove të BDI/së në eshallonet qeveritare të niveleve më të ulta deri në momentet e shkruarjes së kësaj analize,

·         pajtimi me kyçjen në radhët  e policisë dhe ushtrisë maqedone të mbi 1000 pjesëtarëve të njësive paramilitare, “Luanët”,  të gjithë  me dosje kriminale,

·         vazhdimin e burgosjes së mëtejme edhepse më të pakta të ish luftëtarëve të UÇK/së dhe mbajtja në burgje te ish luftëtarëve të burgosur nga pushteti pararendës politik,

·         kidnapimet dhe vrasjet  e shumta të civilëve shqiptarë në zona ekskluzive shqiptare dhe mbyllja e syve para këtij realiteti të kriminalizuar të udhëheqësve dhe funksionerëve të BDI/së,

·         lënja pas dore nga ana e BDI/së dhe qeverisë aktuale te ish luftëtarëve të UÇK/së  dhe vendbanimeve të dëmtuara shqiptare  gjatë kohës së luftës,

·         pranimin e përkufizimit teritorial Maqedonisë me Kosovën nga ana e liderit të BDI/së përkundër kundërshtimeve të ashpra të institucioneve kosovare,

·         pranimin paraprak të rezultatave të regjistrimit të popullsisë përkundër faktit që ka dilema dhe shqetësime reale se përsëri do të ndodhë manipulimi regjistrues,etj.

 

Në qarqet mirë të informuara të mbrendshme dhe në ato ndërkombëtare është shumë evidente pakënaqësia me kapacitetet e pamjaftueshme menaxheriale të qeveritarëve të BDI/së dhe të zgjedhurëve të tjerë politik të këtij subjekti politik.

 

Me këtë rast nuk duhet të harohet fakti se partia e Ali Ahmetit është i vetmi subjekt politikë i cili në asnjë fazë të konsituimit të saj partiako-politikë dhe në etablimin e sajë parlamentar dhe qeveritar nuk ka zbatuar asnjë procedur demoktratike në nominimin dhe emërimin e funksionarëve partiak dhe atyre qeveritar.

 

Lidershipi i kësaj partie e ka problem madhorë realizimin e tranformimit vetiak demokratik nga një ish strukturë ilegale marksiste leniniste në një strukturë të mirëfillt legale dhe demokratike. Partia në fjalë është e vetmja që nga konstituimi i sajë formal dhe deri më sot nuk ka zbatuar asnjë procedur zgjedhore demokratike në të gjitha nivelet e saja partiake. Autorët duke u bazuar në konkluzionet e ndryshme shkencore të veta dhe të analistëve ndërkombëtar rekomandojnë-këshillojnë se evitimi i dobësive qeverisëse i partisë në fjalë mund të realizohet vetëm nëse subjekti në fjalë në një të ardhëme të afërt realizon konstitumin  e mirëfillt politiko-partiak duke realizuar njëkohësisht edhe reformimin cilësor kuadrovik të radhëve të saja. (Për këtë problematikë shiko ma shumë në: ” Theoretical Understanding of Transition to Democracy” artikull i botuar në numrin më të rri të Frymës së filozofisë autor dr.Nehat Sadiku).

 

Procesi në fjalë do të duhet të definon raporte të reja të ekulibruara ndërmjet udhëheqësisë  aktuale me në krye Ali Ahmetin, përfaqësuesve të mirëfillt të ish luftëtarëve të UÇK/së dhe një shtrese të re të intelektualeve reformator që duhet të kyçen në kuadër të procesit demokratik zgjedhor të subjektit krahas decentralizimit të vendimarjes në instaca më të ulta politike.

 

Përfundimi i suksesshëm i reformimit partiak të BDI do ti paraprinte rikonstruktuimit  përmbajtësor të qeverisë aktuale duke zëvendësuar numrin më të madhë të përfaqësuesve qendror qeveritar të BDI/së paralelisht me alternativën e zëvendësimit të resorëve qeveritar në kuadër të koalicionit aktual qeveritar.

 

Efektiviteti i ardhëshëm qeveritar i BDI/së varet në mënyrë proporcionalisht të drejtë edhe nga aftësitë menaxheriale dhe reformatore të përfaqësuesve të sajë qeveritar sa edhe nga cilësia e dikasterëve që ato do të udhëheqin dhe në veçanti si hendikep i pakapërcyeshëm përvoja e deritashme qeverisëse ka dijagnostifikuar mos udhëheqjen e resoreve ekonomiko-finaciar. Pozita margjinale e përfaqësuesve të kësaj partie në kuadër të ministrisë së Financave dhe të Ekonomisë ka për pasojë bllokadën e shumë nismave për avansime kuadrovike të këtij subjekti nën preteksin e mosplanifikimit të mjeteve fianciare në kuadër të buxhetit të vitit 2003. Tejkalimi i një gjendje të këtillë margjinale qeveritare do të realizohej nëpërmjet ndrimit të dikastereve qeveritare ose nëpërmjet inkuadrimit të njerëzve kompetent të kësaj partie në kaudër të kësaj ministrie dhe në ekipin  e negociatave të Maqedonisë me FMN, Bankën Botërore dhe institucionet tjera financiare ndërkombëtare.     

 

 

Si e menaxhon politikisht situatën postkonflikuale Ali Ahmeti ?

 

Personi më i prekur dhe më i shqetsësuar nga ,,radikalizimi verbal i PDSH-së,, nuk ishte askush tjetër pos kryetarit të BDI/së z.Ali Ahmeti. Menaxhimi edhe i kësaj situate politike nga lideri më i ri i shqiptarëve në Maqedoni realizohet në kuadër të një menaxhmenti konfuz të bazuar në ideologjin bazë të tijë asaj të ,, odave të burrave shqiptar,,. Që tragjikomika  të jetë edhe më  e madhe kryetari i BDI  mori përsipër rolin e ndërmjetësit  politikë i cili bartëte mesazhet politike të kryeminsitrit aktual Branko Cërvenkoskit deri tek liderët e PDSH/së me synim të bind të njejtit në pendimin e tyre politikë. Misioni ndërmjetësues i Ali Ahmetit doli i dështuar sepse i njejti nuk ofronte ate që realisht kërkonin udhëheqësit e PDSH/së, rikthimin e tyre në kuadër të pushtetit ekzekutiv.

 

Elektorati shqiptarë në Maqedoni pret me arsye që z.Ali Ahmeti dhe partia e tij të neutralizojnË ,,moratoriumin verbal radikal të PdDSH-së,, dhe dukuritë tjera reale negative në kuadër të vendbanimeve shqiptare nëpërmjet implementimit të sukseshëm institucional efektiv dhe pa vonesa të mëtejme të barazisë institucionale të shqiptarëve konform dispozitave të marrëveshjes së paqes.

 

Autorët janë të detyruar të konstatojnë me keqardhje të thellë se lidershipi aktual i BDI nuk ka kapacitete të mjaftueshme politike dhe përvojën më minimale politike për të menaxhuar me sukses situatën postzgjedhore si në kuadër të popullsisë shqiptare dhe në veçanti në kuadër të koalicionit aktual qeveritar.

 

Inferioriteti politikë i përfaqësuesve më të lartë politikë të BDI/së me ndonjë përjashtim të rallë në kuadër të pushtetit ekzektutiv tashmë është bërë një kafshatë e madhe që nuk e gëlltit dot më opinionin publik shqiptarë. Përkundër këtij realiteti të pakonstestueshëm lidershipi i kësja partie sillet si ajo popullorja ,,Stambolli digjet plaka krihet,,.

 

Konstatimi i qarqeve të caktuara ndërkombëtare dhe atyre kosovare për gjoja transformimin e sukseshëm demokratik të ish udhëheqësve të UÇK/së aktualisht udhëheqës të BDI/së verfikohet si konstatimi jo i sakt në praktikën  e deritashme  qeverisëse institucionale  me tendecë të degjenerimit dhe deplasimit të mëtejshëm.

 

 

Si më tutje ?

 

Reagimi tejet negativ dhe i sinkronizuar i faktorit ndërkombëtar dhe i faktorit rajonal shqiptarë për idetë e lansuara nga tandemi Xhaferi-Georgieveski argumenton nervozën e arsyeshme të institucioneve kryesore ndërkombëtare  për papërgjegjësin e skajshme të  politikanëve vendor protagonist  të ides në fjalë.

 

Autorët i rekomandojnë në veçanti faktorit ndërkombëtar që me intenzitetin e njejtë të vazhdon presionin demokratik mbi qeverinë aktuale të Maqedonisë dhe të ofron ndihmat e duhura financiare me destinim ekskluziv për jetësimin praktik dhe me një dinamikë të kënaqshme të marrëveshjes së paqes si një kontribut stabilizues dhe evitues i ngatresave të reja.  

 

Autorët dëshirojnë të rikonfirmojnë edhe një herë bindjen personale se ruajtja e tërsisë teritoriale dhe realizimi i pavarsisë së Kosovës në kufijtë ekzistues është interesi strategjik, stabilizues dhe integrues i shqiptarëve në Ballkan, interes për të cilin duhet të punojnë të gjithë përfaqësuesit politikë shqiptarë anekënd tokave shqiptare. Perspektiva e shqiptarëve është integrimi i tyre paralel por edhe i veçant si qytetar të Shqipërisë, Kosovës, Maqedonisë, Luginës së Preshevës, Malit të Zi dhe gjithandej ku ato jetojnë në kuadër të Bashkimit Europian dhe Natos në kuadër të proceseve integrative politike, ekonomike dhe të sigurisë.

 

Alternativa në fjalë është rruga e vetme që ofrohet dhe pjesërisht garantohet  edhe nga bashkësia ndërkombëtare dhe që siguron nesër një shoqëri etnike gjithëshqiptare  të lirë dhe me mundësi  të barabarta konkurimi dhe përparimi në kuadër të standardeve dhe vlerave  Euroatlantike.

 

Në instancë të fundit një qasje të këtillë multiintegrative paralele kanë realizuar dhe realizojnë edhe kombe shumë më të përparuara se ne, siç janë, gjermanët, francezët, italianët, hungarezët dhe pse atëherë të mos ndjekim edhe ne shqiptarët shembullin e tyre pasiqë në instancë të fundit ne konkurojmë për tu kyçur në oborrin e tyre vleror dhe jo e kundërta.

 

Autorët janë të mendimit se shqiptarët krahas përpjekjeve maksimale ekonomike-politike për realizimin e suskseshëm të projekteve të tyre në kuadër të strategjisë përëndimore për paqësimin, stabilizimin dhe integrimin në kuadër të strukturave euroatlantike askush nuk i ndalon të pregadisin edhe projekte alternativa të tjera ashtu siç bëjnë edhe liderët politik të kombeve fqinje, mirëpo shqiptarët nuk duhet të jenë iniciatërët e këtyre alternativave sepse rrezikojnë ta pësojnë më së shumti teritorialisht.  

 

Në ndërkohë sfidat e tranzicionit ekonomik dhe demokratik  në shoqëritë shqiptare anekënd gjeografisë shqiptare janë të shumta dhe në shumicën e lëmive tranzitore të pafilluara. Liderët politikë shqiptarë duhet ta kenë parasysh faktik se Kombi shqiptarë anekënd tokave shqiptare krahasuar me kombet konkurente dhe ato të Europës së zhvilluar  në bazë të indikatorëve makoekonomik siç janë niveli i bruto prodhimi kombëtar për banor, investimeve,  papunësisë, varfërisë, prodhimit të  brendshëm dhe buxhetit fiskal radhitet bindshëm  në vendin e fundit në Europë. Tejkalimi i kësaj gjendje tejet margjinale dhe inferiore ekonomike dhe plotësimi gradual i kritereve reale të konvergjencës ekonomike dhe demokratike drejt integrimeve euroatlanike  janë  prioritetetet strategjike nga të cilat  varet  perspektiva dhe zhvillimi i kombit shqiptarë në përgjithësi dhe jo nga kushtrimet patriotike verbale të  kohës së fundit.

 

Shpallja e  AKSH/së si organizatë teroriste dhe reagimi joadekuat i politikanëve vendor në Kosovë dhe në veçanti në Maqedoni nxjer në sipërfaqe moskuptimin më serioz të deritashëm të mesazhit të bashkësisë ndërkombëtare nga ana e faktorit politkë shqiptarë.

 

Shqiptarët këndej bjeshkëve të Nemura nuk duhet të lejojnë me asnjë çmim që në agjendat kryesore ndërkombëtare të trajtohen jo më si popull viktimë dhe të persekutuar por si destabilizues dhe terorist, një gabim i tillë rrezikon të anulon të ariturat e tashme dhe të degjeneron të ardhëmen tonë kombëtare.

 

 

Autorët nuk kanë asnjë dilemë se Objektivi kryesor i ideatorëve të krijimit të shteteve të pastra etnike gjegjësisht përkufizimit teritorial të Maqedonisë në instancë të fundi është nostalgjia e tyre për tu kthyer me çdo kusht në pushtet në kuadër të një qeverie të re të koalicionit më të gjërë, alias qeverisë për gjoja shpëtimin kombëtar dhe implemenimin e plotë të marrëveshjes së Ohrit.

 

Vazhdimi i tendencës për rikthimin gradual dhe sistematik të  imponuar të  faktorit politikë shqiptar dhe popullit shqiptarë në Maqedoni në pozicione inferiore dhe margjinale politike duhet dhe mund të ndërpritet sëpari reformimit dhe ristrukturimit demokratik të subjektit politik shqiptarë pjesëmarës në qeverisjen aktuale dhe të tërë spektrit politikë shqiptarë në IJRM, alternativa tjera aktualisht nuk ka. 

Copyright©2000-2003 Trepca.net - Të gjitha të  drejtat e rezervuara.